HET DERDE RIJK – de geschiedenis van het nationaalsocialisme

Het was Tafel die Drexler de beslissende impuls gaf tot de oprichting van eerst de ‘Politischer Arbeiterzirkel’ in 1918 en kort daarna van de Deutsche Arbeiterpartei. Het idee was duidelijk omlijnd: een ‘arbeiderspartij’, die echter strikt antibolsjewistisch, antisemitisch en völkisch moest zijn. Veel van de gedachten die later in Drexlers geschrift ‘Mein politisches Erwachen’ werden geformuleerd – de tekst die zoveel indruk op Adolf Hitler maakte – zijn terug te voeren op gesprekken met Tafel en op diens ideologische omgeving. Tafel propageerde ideeën over een ‘nationaal socialisme’ dat niet universeel, maar etnisch exclusief was bedoeld, alsook modellen van een ‘nationale radenstaat’ die zich bewust afzetten tegen marxistische concepten.
Daarnaast speelde Tafel een belangrijke rol als bemiddelaar. Via hem kreeg de kleine, financieel zwakke DAP toegang tot burgerlijk-nationalistische netwerken en delen van de industrie. Deze contacten waren van grote betekenis voor de vroege propaganda, voor drukwerk en voor organisatorische stabiliteit. Ook de verbinding met de Sudeten-Duitse DNSAP liep via hem: het was Tafel die Drexler voorstelde programmatische elementen en symboliek – waaronder ook het hakenkruis – van deze beweging over te nemen.

Op 22 juli 1919 werd Hitler op initiatief van Mayr toegewezen aan een zogenoemd „voorlichtingscommando". In deze functie werd hij ingezet in het Reichswehr-kamp Lechfeld, waar hij tussen 20 en 24 augustus soldaten — onder wie veel voormalige krijgsgevangenen — in de geest van de Reichswehr-propaganda moest beïnvloeden. Doel van deze maatregelen was om vermeend „bolsjewistisch beïnvloede" troependelen politiek te heropvoeden en hun loyaliteit aan de bestaande orde te versterken.
Mayr koos voor Hitler niet in de laatste plaats vanwege zijn „onberispelijke" militaire dienst, maar mogelijk ook uit persoonlijk medelijden.

Vandaag praten we over een bijzonder onderwerp: de Duitse gebieden die na de Eerste Wereldoorlog bij Italië terechtkwamen. Het gaat natuurlijk over de kwestie Zuid-Tirol, maar vooral over het grensgebied tussen Italië, Karinthië en het toenmalige Joegoslavië.In het noorden ligt het Kanaltal, een gebied dat van oudsher bij Karinthië hoorde. Ten zuiden daarvan lagen gebieden met een Sloveense bevolking. Juist daar ontstond al vroeg verzet tegen de Italiaanse overheersing — nog vóór de tijd van Tito en zijn partizanen.Ik heb over dit onderwerp een boek geschreven: Grensland tussen Hitler en Mussolini.De link naar het boek

Maar waar Mussolini de oorlog kan gebruiken als een springplank, blijft hij Hitler achtervolgen als een trauma. Mussolini improviseert verder en baant zich een weg naar boven met allianties en tactische compromissen; hij is bereid te schikken waar het hem uitkomt. Hitler kan dat niet, of wil dat niet, en radicaliseert in plaats daarvan steeds verder, tot hij radicaler is dan alle anderen om hem heen — in de latere, goebbelsiaanse zin van het totale handelen, waarin elke halve maatregel verraad is. Uit deze twee verschillende oorlogservaringen ontstaan zo twee ideologieën die nauw verwant zijn zonder identiek te zijn. Beide gewelddadig, beide autoritair, maar geboren uit verschillende zielenwonden. Houd dat onderscheid vast, want het zal ons tot het einde van deze aflevering vergezellen.

Als het belangrijkste verschil tussen deze zusterideologieën wordt steeds opnieuw hun verhouding tot het antisemitisme genoemd. De nazi's waren racisten en initieerden de massamoord op de Joden; Mussolini en Franco zouden geen racisten zijn geweest, of zij zouden hun racisme in ieder geval niet gewelddadig hebben uitgevoerd. In deze uitspraak schuilt weliswaar een kern van waarheid, maar te beweren dat het Italiaanse fascisme onschuldig was en dat Mussolini slechts een komische figuur was die naar macht streefde, is eveneens onjuist. Die voorstelling werd door veel Italianen graag gebruikt om zich van de Duitsers te distantiëren en na de Tweede Wereldoorlog niet als schuldige te worden beschouwd.
Ook Mussolini deed duidelijke uitspraken over racisme die bijna als een kopie kunnen gelden van de uitspraken van Hitler en zijn volgelingen. Alleen sprak Mussolini over de erfenis van het Romeinse Rijk, dat cultureel en in elk ander opzicht superieur zou zijn. Volgens hem was de Italiaan waardevoller dan de Slaviër. Zijn beroemde uitspraak luidde dat hij zonder met zijn ogen te knipperen 500.000 Slaven zou opofferen voor het geluk van een handvol Italianen; de Slaven waren, zoals hun naam al zegt, slaven, en het was een brutaliteit dat zij zoveel land in bezit hadden.