Stichting Filosofie en Meditatie

De muziek achter de woorden van de Bhagavad Gita
We kunnen de Bhagavad Gita vers voor vers lezen, vertalen en proberen te begrijpen. Daarin ligt een enorme rijkdom.
Maar er is nog een andere laag van kennis.
Sommige kennis bevindt zich niet in de afzonderlijke woorden en verzen, maar in de beweging van de tekst. In wat eraan voorafgaat, in wat erop volgt, in versnelling en vertraging, in verwachting, ontreddering en stilte.
De Bhagavad Gita heet niet voor niets Gita: een lied.
In deze podcast volgen we de muzikale beweging van het eerste hoofdstuk: van het oorverdovende tumult op het slagveld naar het stille midden; van vijanden naar vrienden en familie; van Arjuna's zekerheid naar lichamelijke ontreddering, argumenteren en uiteindelijk vishada — de diepe duisternis waarin het licht van de Bhagavad Gita kan verschijnen.
Een andere manier van lezen:
van kennen en begrijpen naar ervaren en ontmoeten.
Want een lied kun je bestuderen.
Maar om het werkelijk te leren kennen,
moet je het ook horen.

Nieuwe podcast – Twee vleugels
De mens heeft twee vleugels.
De ene is wijsheid.
De andere is liefde.
In onze cultuur hebben we één van die vleugels bijzonder sterk ontwikkeld: we onderzoeken, analyseren, onderscheiden en proberen te begrijpen. Maar naast de taal van het verstand bestaat ook de taal van het hart.
Niet als alternatief voor de rede.
We hebben beide nodig.
In deze podcast onderzoek ik wat het betekent om ook die tweede taal opnieuw te leren verstaan. Een taal die minder spreekt in definities en vaker in beelden, symbolen, poëzie en muziek.
Definities sluiten.
Symbolen openen.
Misschien hoeven we niet te kiezen tussen kennen en ervaren, tussen doorzien en doorleven, tussen wijsheid en liefde.
Een vogel kiest immers ook niet tussen zijn vleugels.
Met één vleugel kun je ver komen.
Maar om te vliegen heb je er twee nodig.

Iedereen die wel eens een Upanishad heeft gelezen, of de Bhagavad Gita, de Ashtāvakra Samhitā, teksten van Rumi, Laozi of Meister Eckhart, kent waarschijnlijk dat gevoel.
Je leest een paar regels. En je denkt: “Wat staat hier nueigenlijk?"
Maar misschien zijn spirituele teksten minder moeilijk danje denkt. Ze vragen alleen iets anders van ons.
In deze aflevering onderzoek ik waarom teksten als de BhagavadGita, de Upanishads en de Ashtavakra Samhita zich zo anders laten lezen dangewone boeken. Niet omdat zij ingewikkelder zijn, maar omdat zij ons uitnodigentot een ontmoeting in plaats van een verklaring.
We verkennen het bijzondere belang van niet-weten –niet als gebrek aan kennis, maar als een open ruimte waarin levende kennis zich kan ontvouwen. Langs Arjuna, Shvetaketu, Bhrigu, en Rama ontdekken we dat de diepste vragen niet altijd om snelle antwoorden vragen.
In deze podcast bespreken we hoe een spirituele tekst geleidelijk verandert van een verzameling woorden in een levende relatie.
Misschien is dat wel de reden dat we steeds opnieuw naar dezelfde verzen terugkeren: niet omdat we nog iets zijn vergeten, maar omdat wijzelf veranderd zijn.
"Een spirituele tekst is geen probleem dat opgelostwil worden, maar een ontmoeting die geleefd wil worden."

Waarom raken sommige teksten ons diep, terwijl andere vooral informatie overdragen? En waarom lijken oude spirituele geschriften soms pas werkelijk tot leven te komen wanneer we ze hardop lezen, ruimte laten voor stilte en luisteren naar wat ze in ons oproepen?
In deze podcast neem ik je mee in onze zoektocht naar Ademend Lezen en Schrijven. Wat begon als een poging om lezen minder inspannend te maken, groeide uit tot een verrassende ontdekkingstocht. We onderzochten hoe kortere zinnen, witregels, ademritme en muzikale elementen een tekst toegankelijker kunnen maken. Maar onderweg ontdekten we iets wat we niet hadden verwacht.
Tijdens het lezen van de Bhagavad Gita, de Katha Upanishad en de Ashtavakra Samhita werden mensen niet alleen geraakt door de betekenis van de woorden, maar ook door wat de teksten in hen opriepen: ontroering, warmte, stilte, soms zelfs een diep gevoel van heimwee. Zou het kunnen dat geschreven woorden méér overdragen dan alleen kennis?
Aan de hand van een nieuwe vertaling van de Bhagavad Gita laat ik zien hoe ook ritme, herhaling en muzikale beweging een tekst kunnen dragen. Het lijkt erop dat sommige spirituele geschriften niet alleen bedoeld zijn om gelezen te worden, maar ook om te klinken, te resoneren en samen onderzocht te worden.
Niet alleen de betekenis van een tekst verandert ons, maar ook de manier waarop wij haar lezen.Deze podcast is een uitnodiging om mee te denken, mee te voelen en mee te onderzoeken. Want misschien staat de geschiedenis van de geschreven taal nog helemaal niet aan haar einde.

In deze aflevering onderzoeken we een vraag die tijdens een retraite rond de Katha Upanishad spontaan naar voren kwam.
Waarom worden sommige mensen geëmotioneerd bij het lezen van deze teksten? Waarom ervaren zij geen verdriet, maar eerder een diep verlangen, een gevoel van thuiskomen of een heimwee dat moeilijk onder woorden te brengen is? En waarom voelen sommigen tegelijkertijd een duidelijke resonantie in de buikstreek?
Deze ervaringen brachten ons bij een verrassende ontmoeting tussen eeuwenoude spirituele teksten en moderne neurowetenschap. We verkennen onder meer de rol van de insula, het hersengebied dat onze innerlijke lichaamsbeleving helpt vormgeven, en staan stil bij de vraag hoe poëzie en spirituele taal misschien méér doen dan informatie overdragen. Kunnen woorden een innerlijke ruimte openen? Kan de vorm van een tekst – ritme, stilte, eenvoud en openheid – invloed hebben op de manier waarop wij de werkelijkheid ervaren?
Het is geen zoektocht naar definitieve antwoorden, maar een uitnodiging tot verwondering en onderzoek. Misschien begrijpen wij sommige teksten niet alleen met ons hoofd, maar met ons hele mens-zijn.
Heb jij vergelijkbare ervaringen gehad tijdens het lezen van poëzie, spirituele teksten of andere boeken? Dan nodig ik je van harte uit om die met ons te delen.