Theologie aan de gracht

"Het heil hangt aan de historiciteit" een gevleugelde uitspraak, maar is dat ook zo? Nico ter Linden is bekend geworden met de uitspraak, het is wel waar maar niet echt gebeurd. Voor Ter Linden doet de geschiedenis er weinig toe, het gaat om de verhalen. Veel christenen verzetten zich hiertegen, zeker als het gaat om de opstanding. Zegt niet Paulus zelf "als Christus niet is opgewekt, is uw geloof nutteloos" (1 Kor 15:17). Maar geldt het ook de uittocht uit Egypte? En voor Jona in de vis? Hier spreken we over door met Marinus de Jong, Koert van Bekkum en Myriam Klinker-de Klerck.
Bekkum, Koert van. From Conquest to Coexistence: Ideology and Antiquarian Intent in the Historiography of Israel's Settlement in Canaan. Culture and History of the Ancient Near East 45. Leiden: Brill, 2011.
Bekkum, Koert van. "De chronologie van Salomo en van Israëls uittocht uit Egypte en intocht in Kanaän in het licht van de Bijbel en beschikbare wetenschappelijke kennis." Radix 50, nr. 2 (2024): 196–205.
Bekkum, Koert van. "Historical Geography and the Diachrony of the Geographical Concept of Joshua 15–19." In New Studies in the Historical Geography of the Ancient Near East, edited by Kyle H. Keimer, Chris McKinny, and Aharon Tavger, 61–92. Berlin: De Gruyter, 2026.
Campbell, Antony F., and Mark A. O'Brien. Rethinking the Pentateuch: Prolegomena to the Theology of Ancient Israel. Louisville: Westminster John Knox Press, 2005.
Goodacre, Mark. The Fourth Synoptic Gospel: John's Knowledge of Matthew, Mark, and Luke. Grand Rapids: Eerdmans, 2025.
Hoffmeier, James K. Israel In and Out of Egypt: The Archaeological and Historical Background to the Exodus. Peabody, MA: Hendrickson, 2025.
Klinker-De Klerck, Myriam. Herderlijke regel of inburgeringscursus? Een bijdrage aan het onderzoek naar de ethische richtlijnen in 1 Timoteüs en Titus. Zoetermeer: Boekencentrum, 2013.
Klinker-De Klerck, Myriam. "Herderlijke regel of inburgeringscursus? Een bijdrage aan het onderzoek naar de ethische richtlijnen in 1 Timoteüs en Titus. Dissertation Summary." Journal for the Study of Paul and His Letters 3, nr. 2 (2013): 263–267.
Kooten, George H. van. Reverberations of Good News: The Gospels in Context, Then and Now. London: SCM Press, 2025.
Toorn, Karel van der. Israelite Religion: From Tribal Beginnings to Scribal Legacy. The Anchor Yale Bible Reference Library. New Haven: Yale University Press, 2025.

De scheiding tussen kerk en staat – veel genoemd, weinig begrepen. Is wat Tom de Wal doet een kerkdienst of niet? Moet de gemeente Amsterdam migrantenkerken helpen of niet? Zowel van de zijde van de kerk als van de overheid wordt er nogal eens verwezen naar de scheiding van kerk en staat. Maar waar gaat dat eigenlijk over? En waar komt het vandaan? Hoe kijken we daar met een theologische bril naar? Een gesprek met prof. Leon van den Broeke, hoogleraar rechtstheologie en kerkrecht die daar in de media regelmatig over spreekt.

De onderwijsvrijheid staat onder de druk. Een concept wetsvoorstel wil onderwijs verbieden dat aanzet tot haat en discriminatie. Dit raakt direct aan artikel 23 van de grondwet over onderwijsvrijheid. Al staat het nu als controversieel verklaard in de ijskast van het demissionaire kabinet, de vraag is voor hoe lang. En dat terwijl alle adviseurs tegen adviseren. 
We spreken dr. mr. Auke Dijkstra, advocaat en kerkrechtdeskundige, verbonden aan de TUU, over dit onderwerp. Hij is kritisch op de manier waarop er over artikel 23 wordt besproken. Gaat de staat niet ver buiten zijn grenzen? Wat is eigenlijk precies wat de staat wel en niet mag doen? Hoe kijken we hier als theologen naar?
Zie ook deze eerdere aflevering met prof. dr. Leon van de Broeke en dr. Wilco de Vries https://www.buzzsprout.com/2328835/episodes/17175801
Hansko Broeksteeg en Auke Dijkstra, "Toezicht op religieus informeel onderwijs" in Nederlands Tijdschrift  Kerk en Recht (2025-1).

Als je doopouders in verschillende landen vraagt naar de betekenis van de doop krijg je heel verschillende antwoorden. Toch is er ook overeenkomst: de doop brengt bescherming. Daarmee is de doopvatting een stuk sacramenteler dan de officiële leer, in tegenstelling tot bij de beleving van het heilig avondmaa. We praten er over door met Jos Colijn.
Dr. Jos Colijn in universitair docent aan de TUU en is verantwoordelijk voor de Master of Intercultural Reformed Theology. Hij promoveerde in 2023 aan de Protestantse Theologische Universiteit op een proefschrift over de doop getiteld Testing the Waters Infant Baptism as a Case Study for Doing Reformed Theology Interculturally. 
In dit artikel in Kerk en Theologie vat Jos een deel van zijn dissertatie samen: "Handelt God in de kinderdoop? Een intercultureel perspectief op de kinderdoop als sacrament in de gereformeerde traditie" (jaargang 76.1 (2025), 38-60).
Jakob van Bruggen, Het logo van het geloof: over de doop (Kok, 2010).
Het proefschrift van Jasper Bosman over de beleving van het avondmaal:
Jasper Bosman, Celebrating the Lord’s Supper in the Netherlands: A Study of Liturgical Ritual Practice in Dutch Reformed Churches (2020)
En een samenvatting in een artikel:
Jasper Bosman, "Beleving van het Heilig Avondmaal" in: Handelingen: tijdschrift voor praktische theologie en religiewetenschap 48.1 (2021).

Dit jaar overleed filosoof, onderwijsbestuurder en politicus Kars Veling. Vlak voor zijn overlijden rondde hij zijn laatste publicatie af: Tot hier: filosofische herinneringen. Veling was de eerste politiek leider van de ChristenUnie, bestuurder van verschillende scholen, maar ook hoogleraar Filosofie aan de Theologische Universiteit Kampen (nu Utrecht). Samen met prof. dr. Pieter Vos, hoogleraar ethiek aan de PThU en alumnus van de TUU en prof. dr. Jan van der Stoep, opvolger van Veling als hoogleraar filosofie aan de TUU spreken we door over de erfenis van Veling en over dit boek.  
 
We spreken over de rol van de theologie en Bijbel in dit boek. Veling heeft daarover interessante beschouwingen en prangende vragen. Hoe verhoudt zich de theologie tot de filosofie? Wat heeft hermeneutiek te zeggen voor de interpretatie van de Bijbel? Wat is de rol van het geloof in de filosofie?  
 
Kars Veling, Tot hier: filosofische herinneringen (Buijten en Schipperheijn, 2025)