Utrecht ten tijde van oorlog

In de laatste aflevering van de podcast Utrecht ten tijde van oorlog staat burgemeester Gerhard ter Pelkwijk centraal, de man die de stad bestuurde voor, tijdens en direct na de bezetting. Aan de hand van zijn persoonlijke dagboek spreken we met zijn kleindochter Marineke Gelion over de mens achter de burgemeester: van zijn dagelijkse klim op de Domtoren tot zijn jaren in de onderduik. Ook Jolien Hemmes (Stichting Vlam) schuift aan om de ethische dilemma’s van het stadsbestuur te duiden. We horen hoe Ter Pelkwijk zich verzette tegen anti-Joodse maatregelen en hoe hij op 7 mei 1945, weer kwam aanlopen op het bordes van het stadhuis om zijn plek als burgemeester weer te hervatten.

Vanaf 1941 mogen Joodse kinderen niet meer naar de normale school. En dus komt er in Ondiep een Joodse school. In de klassen zitten 193 kinderen uit Utrecht en omgeving. Nog geen twee jaar later zijn de lokalen weer leeg. Tachtig jaar later wil Victor Frederik weten wat er met de kinderen is gebeurd. Na de ontdekking van een dagboek van een oude bekende, begint hij zijn onderzoek. 

Presentatie en edit: Jasper Witte
Presentatie en research: Karlijn ten Cate

In de achtste aflevering van de podcast Utrecht ten tijde van oorlog keren we terug naar de beladen periode na de bevrijding. We spreken met journalist en historicus Rianne Oosterom, die onderzoek deed naar het kaalscheren van vrouwen. Zij vertelt ons meer over deze pijnlijke geschiedenis en het blijvende trauma dat het heeft achtergelaten. Ook spreken we met historicus en schrijver Ad van Liempt. Hij helpt ons de omstandigheden na de bevrijding beter te begrijpen en vertelt over de misstanden in de interneringskampen.

Utrecht kende voor de oorlog een kleine Joodse gemeenschap. De synagoge zat aan de Springweg en in dezelfde straat was de Joodse Raad gevestigd, een organisatie die tijdens de oorlog een dubieuze rol speelde. Jim Terlingen schreef een boek over de Utrechtse afdeling van de Joodse Raad en de Joodse gemeenschap, en komt in de podcast daarover vertellen.

In deze aflevering van Utrecht ten tijde van Oorlog duiken we in het indrukwekkende, maar korte leven van Truus van Lier. Met alle risico’s van dien doodde zij op 3 september 1943 hoofdcommissaris van politie Gerard Kerlen. Een liquidatie die veel teweegbracht. Niet alleen in Utrecht, maar ook in de hoogste kringen van de nazi-partij in Duitsland. Wat dreef Truus tot dit besluit en wat kunnen we vandaag de dag van haar leren?

Samen met historicus en biograaf Jessica Geel bespreken we Truus’ drijfveren, haar betrokkenheid bij verzetsgroep CS6 en de impact van de liquidatie op hoofdcommissaris Gerard Kerlen. Ook bezoeken we vrouwenstudentenvereniging UVSV, waar Truus en haar nicht Trui van Lier beide lid van waren. En waar de herinnering aan deze twee vrouwen nog steeds voortleeft.