Podcast Filosofie

“Het is het kenmerk van een ontwikkelde geest om een gedachte te kunnen overwegen zonder deze te accepteren.” 
 
Deze beroemde uitspraak wordt vaak toegeschreven aan Aristoteles, al is niet bekend dat hij dit ooit heeft gezegd, laat staan opgeschreven. Toch drukt het een belangrijke houding uit die je nodig hebt in de filosofie. 
 
Maar hoe doe je dat: een gedachte goed overwegen, ook als je hem niet accepteert? Zeker als het gaat om gedachten van denkers die lang geleden leefden, in heel andere werelden en tijden en er heel andere morele kaders op na hielden? 
 
Daarover gaan we het hebben in deze laatste aflevering van dit seizoen. 
 
Waarom heb je een dubbele taak als je met oude denkers omgaat? 
Hoe is de mythe van koning Midas nog steeds een actuele waarschuwing? 
En waarom kan het heel behulpzaam zijn om naar andermans ongemakkelijke diner te kijken? 
 
Te gast is Tazuko van Berkel 
Het thema dat centraal staat: confronterende denkers uit andere tijden

In plaats van te proberen instellingen in het leven te roepen die door middel van zogenaamde “onpartijdige” procedures alle conflicterende belangen en waarden zouden verzoenen, zouden democratische theoretici en politici zich moeten richten op de vorming van een levendige “agonistische” publieke sfeer van geschil waar verschillende hegemoniale politieke projecten tegenover elkaar kunnen worden geplaatst. Dit is naar mijn mening het sine qua non voor een effectieve uitoefening van de democratie”
 
Op deze manier drukte de hedendaagse Belgische filosoof Chantal Mouffe uit dat conflict niet een bewijs is van het falen van de democratie, maar juist de motor.
 
Waarom is volgens Mouffe de liberale droom eigenlijk een nachtmerrie?
Hoe lijkt haar denken over wij-zij op dat van Carl Schmitt, maar verschilt het uiteindelijk toch fundamenteel?
Waarom moet de democratie meer op Feyenoord – Ajax gaan lijken?
 
Te gast is Marthe Kerkwijk 
De denker die centraal staat: Mouffe

"Verpest de feministe de goede sfeer door op seksistische momenten te wijzen? Of legt ze de kwade gevoelens bloot die onder de goede sfeer verborgen, verdrongen of ontkend worden? Komen er kwade gevoelens de kamer binnen wanneer iemand zijn of haar woede over bepaalde zaken uit? Of zou woede juist het moment kunnen zijn waarop de kwade gevoelens die door de dingen heen circuleren, op een bepaalde manier naar de oppervlakte worden gebracht?” 
 
Op deze manier breekt de hedendaagse filosoof Sara Ahmed een lans voor de killjoy feminism. 
 
Waarom verzet Ahmed zich als queer fenomenoloog tegen “Theorie met een grote een T”? 
Hoe worden problemen door middel van non-performativiteit onder het tapijt geveegd? 
En waarom moeten we ophouden klagers tot het probleem te maken? 
 
Te gast is Sofie Avery 
De denker die centraal staat: Ahmed

“Tijd is schepping of het is niets” 
 
Op deze manier drukte de Franse filosoof Henri Bergson uit dat tijd de bron van creativiteit is. 
 
Wat is volgens Bergson het verschil tussen deze scheppende tijd en de meetbare tijd? 
Waarom verhouden geest en lichaam zich tot elkaar als een violist tot een viool? 
En waarom is lachen een vorm van maatschappijkritiek? 
 
Te gast is Hein van Dongen
De denker die centraal staat: Bergson

'De staat is niet de hoogste incarnatie van de Idee, zoals Hegel geloofde; de staat is niet een soort collectieve supermens; de staat is slechts een instantie die gerechtigd is macht en dwang te gebruiken … een instrument in dienst van de mens. Maar de mens is geenszins voor de staat. De staat is er voor de mens.” 
 
Op deze manier bood de Franse filosoof Jacques Maritain tegenwicht aan het totalitarisme in de twintigste eeuw en brak hij een lans voor mensenrechten. 
 
Waarom moeten we volgens Maritain af van de term soevereiniteit? 
Op welke manier staat zijn denken haaks op dat van Kant en komt hij tegelijk op dezelfde punten uit? 
En waarom is het eigenlijk jammer dat zijn denken nu zo actueel is? 
 
Te gast is Maurits Potappel 
De denker die centraal staat: Maritain