Podcast Filosofie

'De staat is niet de hoogste incarnatie van de Idee, zoals Hegel geloofde; de staat is niet een soort collectieve supermens; de staat is slechts een instantie die gerechtigd is macht en dwang te gebruiken … een instrument in dienst van de mens. Maar de mens is geenszins voor de staat. De staat is er voor de mens.” 
 
Op deze manier bood de Franse filosoof Jacques Maritain tegenwicht aan het totalitarisme in de twintigste eeuw en brak hij een lans voor mensenrechten. 
 
Waarom moeten we volgens Maritain af van de term soevereiniteit? 
Op welke manier staat zijn denken haaks op dat van Kant en komt hij tegelijk op dezelfde punten uit? 
En waarom is het eigenlijk jammer dat zijn denken nu zo actueel is? 
 
Te gast is Maurits Potappel 
De denker die centraal staat: Maritain

"Het zijn de drie erkenningsvormen van liefde, recht en waardering die pas samengenomen de sociale voorwaarden scheppen waaronder menselijke subjecten tot een positieve instelling tegenover zichzelf kunnen komen. Want alleen door de cumulatieve verwerving van zelfvertrouwen, zelfrespect en zelfwaardering kan een persoon zich ongeremd begrijpen als een zowel autonoom als geïndividualiseerd wezen, en zich identificeren met haar wensen en doelen." 
 
Op deze manier drukt de Duitse filosoof Axel Honneth uit dat het zoeken en krijgen van erkenning de belangrijkste pijler en drijver van ons bestaan is. 

Waarom is elke vorm van erkenning direct ook een vorm van miskenning? 
Hoe hangen de relaties met je directe familie, de bakker op de hoek en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens samen? 
Waarom kunnen we als we geen goede arbeidsmarkt hebben, ook geen democratie hebben? 
 
Te gast is Bert van den Brink 
De denker die centraal staat is Honneth

“Een vriend vertelt mij dat hij zijn broer heeft verloren, en ik word mij bewust van zijn pijn. Wat voor soort bewustzijn is dit? Ik wil mij hier niet bezighouden met de grond waarop ik dit lijden afleid. Misschien is zijn gezicht bleek en vertrokken, zijn stem zonder klank en gespannen. Misschien drukt hij zijn verdriet ook in woorden uit.
Natuurlijk kunnen al deze dingen onderzocht worden, maar dat is niet mijn bedoeling hier. Ik wil weten — niet hoe ik tot dit bewustzijn kom — maar wat dit bewustzijn zelf is.” 
 
Op deze manier drukte de Duitse filosoof Edith Stein haar zoektocht naar het wezen van de empathie uit. 
 
Waarom vond Stein dat filosofie een roeping is? 
En hoe maakt zij van Thomas van Aquino een fenomenoloog? 
En op welke vormt het feit dat zij tot haar dood in Auschwitz een indrukwekkend, authentiek leven leidde, ook een belemmering? 
 
Te gast is Richard Steenvoorde 
De denker die centraal staat is Stein

“Ik was verantwoordelijk voor mijn lichaam en ook voor mijn ras, voor mijn voorouders. Ik bekeek mezelf met een objectieve blik, ontdekte mijn zwartheid, mijn etnische kenmerken - en mijn oren begonnen te tuiten: kannibalisme, geestelijke achterstand, fetisjisme, raciale gebreken, slavenschepen en vooral, vooral: de goedmoedige grijns van Y a bon banania.” 
 
Op deze manier drukte de filosoof Frantz Fanon uit, hoe door de blik van een wit persoon, het volle gewicht van racisme op hem neerdaalt. 
 
Waarom is volgens Fanon het geweld van de kolonisator niet hetzelfde als het geweld van de gekoloniseerde? 
Welke rol speelde zijn psychiatrische praktijk in zijn filosofie? 
En hoe zijn de politieke strijd en de existentiële strijd verbonden? 
 
Te gast is Sam de Vlieger 
De denker die centraal staat: Fanon

"Theologie is antropologie” 
 
Zo zette de negentiende-eeuwse filosoof Ludwig Feuerbach de kern van zijn atheïstische project uiteen. 
 
Waarom is volgens Feuerbach religie een vorm van project en bestudering van religie dus een vorm van antropologie? 
Wat maakte dat Marx dankzij Feuerbach definitief van zijn geloof viel? 
Waarom is protestantisme al een eerste vorm van secularisatie? 
 
Te gast is Sem Krepel 
De denker die centraal staat: Feuerbach