Onderwijs leiden met hart en ziel

Deze aflevering is een co-productie met de AVS ten behoeve van het AVS-congres 2026 Grensverleggend. Co-host is AVS-adviseur Lambert van der Ven, medeorganisator van het congres. Het thema van dit jaarlijkse congres is Grensverleggend.
Te gast in de podcast zijn verder Peter de Vries en Sharon Stellaard en we spreken over hun grensverleggende thema’s:
1. Bekwame samenwerking tussen onderwijsprofessionals en ouders, van congresspreker Peter de Vries, en
2. Boemerangbeleid en een pleidooi voor eerlijke beleidstaal, van congresspreker Sharon Stellaard.
Op vrijdag 20 maart 2026 vindt het jaarlijkse AVS congres plaats in het NBC in Nieuwegein. Daar zijn ruim veertig masterclasses en workshops te volgen, waaronder die van Peter en Sharon.
Peter is expert op onderwijs en ouderbetrokkenheid, een thema waarop hij promoveert, maar dat hij liever noemt: samenwerking met ouders. Ouders zijn volgens hem altijd betrokken, maar niet zoals je dat in de school soms zelf zou willen zien. In een recent manifest pleit hij ervoor om een nieuw vakgebied toe te voegen aan de pedagogiek: de parentagogiek. Daarin ligt de focus op de bekwaamheid en houding van de professionals.
Sharon is gepromoveerd op ruim veertig jaar beleid in passend onderwijs en jeugdzorg. Tot haar schrik is er in al die tijd weinig veranderd. Vandaar boemerangbeleid. Wel zijn er mechanismes, zoals taal, en machtsstructuren, die de neveneffecten van beleid versluieren. Zij pleit hartstochtelijk voor eerlijkheid in beleid, waar Peter rechtvaardigheid nastreeft. Zo eindigen we in een morele dialoog, met ook nog waarden als ruimhartigheid en verbinding.
Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast is oud-leraar, oud-opleider van leraren en schoolleiders en onderzoeker George Lengkeek en we spreken over mondiale vorming, een onderwerp waarop hij is gepromoveerd.
In de beruchte jaren zestig was George een van de eerste formele wereldburgers met paspoort en al. Door persoonlijke contacten met leerlingen is hij samen met leerlingen mondiale vorming op school gaan vormgeven in projecten. Mondiale vorming had in die tijd te maken met het voeren van actie op maatschappelijk en politiek gebied.
In de leraren- en schooleidersopleiding heeft George zich verder verdiept in vorming. Bij het vak levensbeschouwelijke vorming ontdekte hij de rol daarbij van mens- en wereldbeelden, maar ook dat alle schoolvakken mens- en wereldbeelden hebben en dus aan vorming doen. 
Uiteindelijk is hij gepromoveerd op vormingsaspecten in het vak wiskunde. In zijn onderzoek heeft hij vorming gedefinieerd als hoe je als leerling actor wordt om geïnspireerd en creatief vorm te geven aan aspecten van maatschappij en cultuur en daarmee ook aan het eigen leven en aan zichzelf. Ook heeft hij drie perspectieven op vorming ontwikkeld: spelen en genieten, zingevende verantwoordelijkheid en zingevende dankbaarheid.
Vorming in school begeleiden noemt George tot slot pedagogisch leiderschap. Dat betekent dat je als leraar en schoolleider interesse toont in leerlingen en leraren als handelend mens.
Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast zijn oud-rector Ron Dorreboom en plaatsvervangend rector Ronald Schaefer en we spreken over Ronalds boek De school die ademt. Op het eind zet een extra gast, pedagoog Bob Horjus, die gepromoveerd is bij Mischa de Winter op de vreedzame wijk, het vizier op de samenleving.
Volgens Ronald ademt een school pas als er onderling en met leerlingen pedagogisch en didactisch gewerkt wordt aan reflectie, avontuur en ontmoeting. Dit idee, dat hij het model Schaefer noemt, baseert hij op drie wetenschappelijke bronnen:  het reflectiedenken van Korthagen, het pedagogisch denken van Biesta en de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan, zoals pedagoog Luc Stevens die op Ronalds school het Corlaer in Nijkerk meegaf: ik kan het, ik wil het zelf en ik hoor erbij.
In het gesprek geeft hij allerlei voorbeelden van hoe je met zijn model reflectie, avontuur en ontmoeting in de school stimuleert. Hij schuwt niet om te prikkelen, zoals door leraren op te roepen meer tijd te steken in de lesvoorbereiding in plaats van het nakijkwerk en liever de koffie te laten staan in plaats van de leerling.
Oud-rector Ron Dorreboom is geïnspireerd door Ronalds boek, vooral vanwege de samenhangende vertaling van het denken van Korthagen, Biesta en Stevens naar de school. Dat had hij achteraf in zijn carrière ook wel willen doen. Werken aan de ontwikkeling en de persoonsvorming van de leerling spreekt hem enorm aan, omdat onderwijs volgens Ron niet om prestatie en productie gaat. 
Pedagoog Bob Horjus, de mysterie guest, verbreedt het gesprek met Ron en Ronald door het vizier op de wijk en de samenleving te zetten vanuit een prachtig motto: een gemeenschap kan gemakkelijker individuen veranderen dan individuen een gemeenschap.
Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast is Karin Zegers-de Louw, expert onderwijs, organisatie en gedrag, en we spreken over haar dynamisch opvoedkompas naar aanleiding van haar boek In de kinderschoenen. 
In onze tijd met weinig houvast gunt Karin dat kinderen vier paradoxen leren hanteren, de kern van haar opvoedkompas,:
​Gebruik zowel verstand als intuïtie voor je persoonlijke groei.
​Autonomie en co-creatie helpen je aan hechte relaties.
​Benut voor het bewegend speelveld in de samenleving zowel kaders als creativiteit. 
​Kritisch denken en nieuwsgierigheid helpen je maatschappelijke impact te bereiken.
Ouders en leraren moeten kinderen die vier paradoxen leren hanteren door middel van het waardegericht analyseren van kritische opvoedsituaties vanuit haar pedagogische model. Karin biedt daarvoor het acroniem Verrijk als didactische werkwijze:
​De V van Verkennen wat de opvoedsituatie is. 
​De E van Erkennen van het waardendilemma en de eigen overtuigingen daarin.
​De 1e R van Richten op een oplossing. Wat past in deze situatie bij het kind?
​De 2e R van Richten op een actie. Zet de keuze om in daden.
​De I van kijken wat de Impact van de actie is.
​De K van Koester van wat voor dat kind werkt.
Haar opvoedkompas is daarbij niet bedoeld om wat het beste is voor kinderen, maar wat het goede is. Het gaat immers niet om de oplossingen maar om de waarden.
Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast is leraar, vakdidacticus en columnist Ton van Haperen en we spreken over Pole Position, de beginnende leraar verdient de beste startpositie, tien opstellen over de lerarenopleiding.
Ton is misschien wel de beruchtste Nederlandse leraar vanwege zijn columns in het AOB Onderwijsblad. Daarin neemt hij het in een op de Franse schrijver Céline geïnspireerde emotieve schrijfstijl op voor de lesgevende leraar en gewoon goed onderwijs. Daarbij schuwt hij het niet om onderwijspolitieke heilige huisjes omver te schoppen, zoals in dit boek ten aanzien van de lerarenopleiding en in ons gesprek ten aanzien van schoolleiders.
Ook schoolleiders bijvoorbeeld moeten volgens Ton goed lesgeven mogelijk maken: wordt er geleerd in de les? Ze moeten geen maatschappelijke waarde willen toevoegen of kansenongelijkheid tegengaan. Als je van huis uit minder mee hebt meegekregen, ben je juist gebaat bij goed onderwijs. Het doel van onderwijs is dat alle kinderen ontdekken waar ze goed in zijn, zodat ze ook economisch kunnen bijdragen en burgers worden met een gemeenschappelijk referentiekader.
Om deze onderwijsdoelen te bereiken, moet de lerarenopleiding op de schop. Zorg dat je leraren startbekwaam maakt, op Pole position zet, zodat ze voldoende effectieve routines hebben. In school kunnen leraren zich verder ontwikkelen tot vakbekwaam- en expertleraar.
Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.