Onderwijs leiden met hart en ziel

Te gast zijn oud-rector Ron Dorreboom en plaatsvervangend rector Ronald Schaefer en we spreken over Ronalds boek De school die ademt. Op het eind zet een extra gast, pedagoog Bob Horjus, die gepromoveerd is bij Mischa de Winter op de vreedzame wijk, het vizier op de samenleving.Volgens Ronald ademt een school pas als er onderling en met leerlingen pedagogisch en didactisch gewerkt wordt aan reflectie, avontuur en ontmoeting. Dit idee, dat hij het model Schaefer noemt, baseert hij op drie wetenschappelijke bronnen:  het reflectiedenken van Korthagen, het pedagogisch denken van Biesta en de zelfdeterminatietheorie van Deci en Ryan, zoals pedagoog Luc Stevens die op Ronalds school het Corlaer in Nijkerk meegaf: ik kan het, ik wil het zelf en ik hoor erbij.In het gesprek geeft hij allerlei voorbeelden van hoe je met zijn model reflectie, avontuur en ontmoeting in de school stimuleert. Hij schuwt niet om te prikkelen, zoals door leraren op te roepen meer tijd te steken in de lesvoorbereiding in plaats van het nakijkwerk en liever de koffie te laten staan in plaats van de leerling.Oud-rector Ron Dorreboom is geïnspireerd door Ronalds boek, vooral vanwege de samenhangende vertaling van het denken van Korthagen, Biesta en Stevens naar de school. Dat had hij achteraf in zijn carrière ook wel willen doen. Werken aan de ontwikkeling en de persoonsvorming van de leerling spreekt hem enorm aan, omdat onderwijs volgens Ron niet om prestatie en productie gaat. Pedagoog Bob Horjus, de mysterie guest, verbreedt het gesprek met Ron en Ronald door het vizier op de wijk en de samenleving te zetten vanuit een prachtig motto: een gemeenschap kan gemakkelijker individuen veranderen dan individuen een gemeenschap.Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast is Karin Zegers-de Louw, expert onderwijs, organisatie en gedrag, en we spreken over haar dynamisch opvoedkompas naar aanleiding van haar boek In de kinderschoenen. In onze tijd met weinig houvast gunt Karin dat kinderen vier paradoxen leren hanteren, de kern van haar opvoedkompas,:​Gebruik zowel verstand als intuïtie voor je persoonlijke groei.​Autonomie en co-creatie helpen je aan hechte relaties.​Benut voor het bewegend speelveld in de samenleving zowel kaders als creativiteit. ​Kritisch denken en nieuwsgierigheid helpen je maatschappelijke impact te bereiken.Ouders en leraren moeten kinderen die vier paradoxen leren hanteren door middel van het waardegericht analyseren van kritische opvoedsituaties vanuit haar pedagogische model. Karin biedt daarvoor het acroniem Verrijk als didactische werkwijze:​De V van Verkennen wat de opvoedsituatie is. ​De E van Erkennen van het waardendilemma en de eigen overtuigingen daarin.​De 1e R van Richten op een oplossing. Wat past in deze situatie bij het kind?​De 2e R van Richten op een actie. Zet de keuze om in daden.​De I van kijken wat de Impact van de actie is.​De K van Koester van wat voor dat kind werkt.Haar opvoedkompas is daarbij niet bedoeld om wat het beste is voor kinderen, maar wat het goede is. Het gaat immers niet om de oplossingen maar om de waarden.Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast is leraar, vakdidacticus en columnist Ton van Haperen en we spreken over Pole Position, de beginnende leraar verdient de beste startpositie, tien opstellen over de lerarenopleiding.Ton is misschien wel de beruchtste Nederlandse leraar vanwege zijn columns in het AOB Onderwijsblad. Daarin neemt hij het in een op de Franse schrijver Céline geïnspireerde emotieve schrijfstijl op voor de lesgevende leraar en gewoon goed onderwijs. Daarbij schuwt hij het niet om onderwijspolitieke heilige huisjes omver te schoppen, zoals in dit boek ten aanzien van de lerarenopleiding en in ons gesprek ten aanzien van schoolleiders.Ook schoolleiders bijvoorbeeld moeten volgens Ton goed lesgeven mogelijk maken: wordt er geleerd in de les? Ze moeten geen maatschappelijke waarde willen toevoegen of kansenongelijkheid tegengaan. Als je van huis uit minder mee hebt meegekregen, ben je juist gebaat bij goed onderwijs. Het doel van onderwijs is dat alle kinderen ontdekken waar ze goed in zijn, zodat ze ook economisch kunnen bijdragen en burgers worden met een gemeenschappelijk referentiekader.Om deze onderwijsdoelen te bereiken, moet de lerarenopleiding op de schop. Zorg dat je leraren startbekwaam maakt, op Pole position zet, zodat ze voldoende effectieve routines hebben. In school kunnen leraren zich verder ontwikkelen tot vakbekwaam- en expertleraar.Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Te gast zijn Maaike Nap en Helma Oolbekkink-Marchand en we spreken over hun boek Stevige leraren opleiden, waarvan ook hun collega Fedor de Beer coauteur is. Het boek gaat over het werken aan de professionele identiteit van leraren in de lerarenopleiding en bestaat uit een theoretisch deel en een praktisch deel met concrete werkvormen.Je professionele identiteit is het zich ontwikkelende beeld dat je hebt van jezelf als leraar in relatie tot het beroepsbeeld en de onderwijspedagogische kennis over het leraarschap. Werken aan je professionele identiteit is je bewust bezighouden met je idealen, waarden, motieven, drijfveren, vorming en beroepservaringen als leraar. Hoe je daaraan werkt, heeft vaak te maken met vertraging, verdiepte reflectie en dialoog met anderen en de literatuur.Voor Maaike en Helma vraagt juist onze tijd om zelfbewuste leraren, die weten waar ze het samen met hun collega’s voor doen en welke brede vorming ze aan leerlingen willen geven. Daarbij zijn pedagogiek en morele vorming richtinggevend voor hen, die volgens hen samen kunnen gaan met directe instructie en effectieve didactiek. De pedagogiek houdt hen bij de vraag naar het waarom en waartoe van het leraarschap. Een kritische vraag is of leraren het zicht op de pedagogiek niet zijn verloren en daarom hun professionele identiteit zoeken.Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.

Samenvatting Te gast is Tim van der Meulen, tijdens de opname kerndocent didactiek bij Academica, nu gastdocent aldaar en fulltime werkzaam bij OCW expertisescholen, en we spreken over het paradoxale van spel en spelen in het onderwijs.Volgens Tim wordt het spel in het onderwijs vooral gebruikt in het kader van motivatie, zeker door onderwijsvernieuwers. Spelen wordt tegenover leren gezet. Maar wat als de school zelf het spel is? Dat heeft Tim tijdens zijn studies geschiedenis en filosofie geleerd van de visie op het spel en de spelende mens van historicus Johan Huizinga.Voor Huizinga zijn alle cultuurelementen spel, zoals de school, maar ook de wetenschap en de taal. Het wezenlijke kenmerk van het spel is zijn paradox. Enerzijds is het serieus, anderzijds een doen alsof. Enerzijds kent het regels en structuren, anderzijds gaat het om verbeelding en frivoliteit. De paradox van de spelende mens is dus dat wij helemaal in het spel opgaan, maar tegelijkertijd beseffen dat iets maar een spel is.Dat gebeurt precies in een goede les, stelt Tim. Een leraar hanteert heldere regels en een gestructureerde didactiek en uitleg, misschien wel met enige strengheid, en leerlingen doen enthousiast mee in dit spel, terwijl ze weten dat de serieuze leraar hen ook liefheeft. De vraag is echter of wij in onze cultuur en onze scholen dit onderwijspedagogische spel nog willen of kunnen spelen.Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door schoolleidersopleiding ATTC, de Internationale School Voor Wijsbegeerte en rustplek De vallei van het goede leven.