Brand en Jansen

We zitten dit keer bij AGAM Mercedes-Benz. Tussen de prachtige auto’s en de vanzelfsprekende “nog koffie?” krijgen we Arjan Elbers op bezoek.
Arjan is een echte transformateur: Hij schudt graag aan de arbeidsmarkt, hard, stevig, met humor en altijd liefdevol. Vandaag de dag schudt hij vooral aan het mbo. Minder “handjes”. Meer realisme. En sneller schakelen tussen klaslokaal en werkvloer.
Dank aan AGAM voor de gastvrijheid. Je merkt meteen: hier kan je normaal praten zonder dat iemand eerst een KPI-sheet openklapt.
Thema 1. Onderwijs en arbeidsmarkt. De olietanker en de speedboot
Het mbo beweegt. Alleen soms op de snelheid van een beleidsnotitie die eerst nog even langs drie werkgroepen moet. Arjan zet daar “speedbootjes” tegenover: Stichting Guruz maakt opgenomen online gastcolleges (met lesbrieven) van vakspecialisten uit het bedrijfsleven, bedoeld om dat kennisgat tussen mbo en arbeidsmarkt kleiner te maken. Docenten hoeven het wiel niet uit te vinden. Ze drukken op play, en de praktijk staat voor de klas.
Thema 2. De weeffouten in de mbo-financiering
Volgens Arjan beloont het systeem vooral volle lokalen. Dat prikkelt scholen tot concurrentie in plaats van samenwerking. En dan krijg je opleidingen die vooral bestaan omdat ze lekker klinken in een brochure. Zijn voorbeeld is raak en pijnlijk tegelijk: “Marketing manager dierengroothandel niveau 4”. Klinkt als een functie. Is vooral een grap met een studielening.
Arjans richting: kijk regionaal. Niet naar aantallen studenten, maar naar wat arbeidsmarktregio’s echt nodig hebben, plus demografie. Financier daarop.
Thema 3. Bedrijfsacademies en de hybride docent
Als het bekostigde onderwijs te traag levert, gaan grote werkgevers zelf bouwen. Eigen academies, eigen leerroutes. Handig voor henzelf. Zorgelijk voor het mbo, want dan lekt de legitimiteit weg.
Arjan pleit daarom voor veel meer hybride docenten: mensen die deels in het vak staan en deels lesgeven. Meer hybride betekent minder lesstof uit 2014 in een jas uit 2026.
Thema 4. MBO-recruitment: misvattingen en het verboden H-woord
Arjan ruimt een paar hardnekkige gewoontes op.
LinkedIn als heilige graal. Werkt vaak niet voor mbo-doelgroepen. Je vist in een vijver waar de vissen niet zwemmen.
De pannenkoeken-banenbeurs.
Studenten verplicht langs kraampjes, recruiters verplicht enthousiast, iedereen verplicht te doen alsof dit “oriëntatie” is. Ga liever vroeg in de cyclus voor de klas staan. Vertel je verhaal. Maak het echt.
Het H-woord. “Handjes.” Arjan wil het weg. Een machine bedienen, plannen, afstemmen, problemen oplossen. Dat is denkwerk.  DENK-WERK.
Zeg gewoon: praktisch hoogopgeleid.
Thema 5. Stages als langetermijnstrategie
Arjan is hier opvallend simpel: als bedrijf hoef je eigenlijk maar één ambitie te hebben. Word het beste leerbedrijf. Punt.
Stagiairs zijn toekomstige collega’s. Een stage is geen goedkope arbeid, maar een lange proefperiode waarin je relatie, ritme en vakmanschap bouwt. En als je begeleiding niet rond krijgt: haal vakmensen met pensioenervaring van de bank. Zet ze niet achter de geraniums, zet ze achter de kennis.
De estafettevraag
Volgende aflevering schuift Gen Z-expert Laura Bas aan. Arjan legt haar een mooie op tafel: waar moeten werkgevers nu al over nadenken met het oog op Generatie Alpha?
Meer van Arjan
Arjan is (onder meer) te horen bij BNR at Work.
Zijn Pathé-theatershow “Recruitment Inspiration on Steroïds”tourt in 2026 langs meerdere Pathé-locaties (Utrecht, Amsterdam, Ede, Tilburg, Rotterdam).
Meer weten over Censes kan hier. 
Ook een keer te gast? Ken je iemand? Complimentje delen? 
https://www.agam.nl/
https://arjanelbers.nl/
https://www.guruz.nl/onlinegastcolleges
https://www.guruz.nl/uploads/Lesbrief%20Guruz%202024.pdf
https://www.bnr.nl/podcast/bnratwork
https://recruitmentunicornsinpathe.nl/

Equans is misschien wel de grootste onbekende reus van Nederland. Met 6.000 medewerkers en een omzet van meer dan een miljard zorgen ze dat ziekenhuizen gekoeld blijven, datacenters draaien en fabrieken verduurzamen. Je ziet ze vaak niet (want: achter het systeemplafond), maar je merkt het meteen als ze er niet zijn.

In deze aflevering van Brand & Jansen schuift CEO Wieger Droogh aan ( op zijn eigen kantoor, Krijn en ik zijn te gast bij hem). Hij noemt zichzelf gekscherend een ‘ex-vuilnisman’ vanwege zijn verleden in de afvalbranche, en is van huis uit bedrijfseconoom. Toch staat hij nu aan het roer van een leger technici. Hoe pakt hij dat aan? Door vooral heel goed te luisteren naar de mensen die wél weten hoe je een warmtepomp installeert.
In deze aflevering hoor je:
• De bekentenis van de baas: Wieger geeft eerlijk toe dat hij zelf niet zo handig is. Een hockeydoel timmeren lukt nog net, maar vraag hem niet om aan je auto te sleutelen. Zijn zoon doet nu Technische Bestuurskunde, dus die pakt het beter aan.
• Waardering voor het MBO:
We moeten af van het idee dat je alleen meetelt met een universitaire graad. Volgens Wieger hebben we niets aan ‘slimme koppen’ die plannen bedenken, als we geen ‘slimme handen’ hebben die het kunnen bouwen. MBO’ers zijn degenen die de energietransitie écht gaan dragen.
• De ‘Klotetrap’:
Een prachtig voorbeeld van luisteren op de werkvloer. Tijdens een bedrijfsbarbecue ging Wieger niet bij de directie zitten, maar bij de administratie en de monteurs. Daar hoorde hij dat de nieuwe ladders niet in de nieuwe elektrische busjes pasten. In plaats van star vast te houden aan het beleid, ging hij op zoek naar een oplossing.
• Reverse Mentoring in de praktijk:
Bij Equans is het heel normaal dat een jonge projectleider leidinggeeft aan ‘oude rotten’ in het vak. De hiërarchie telt niet, de expertise wel. Het gaat erom dat je accepteert dat een jongere collega iets kan wat jij niet kunt.
• Onboarding & Cultuur:
Waarom nieuwe medewerkers (van lasser tot manager) allemaal naar Bunnik komen voor het ‘verhaal van Wieger’ en waarom ‘nee’ geen antwoord is, tenzij je het drie keer heel goed hebt uitgelegd of je hebt laten uitleggen. 
Quote van de aflevering: "Het antwoord van 'joh, hebben we al eens geprobeerd' of 'joh, dit doen we altijd al zo', dat zijn echt de verkeerde antwoorden. Dus ga door, hou vast, want nee is geen antwoord." aldus Wieger.
Benieuwd hoe een groot technisch bedrijf probeert de brug te slaan tussen kantoor en uitvoering, en waarom je als CEO soms beter taart kunt eten met de crediteurenadministratie dan vergaderen? Dan is deze aflevering voor jou.
Meer weten over werken bij Equans? Check de werken-bij site.
Abonneer je op Brand & Jansen in je favoriete podcast-app om geen aflevering te missen! 

Ook te gast zijn? Ken je iemand die op een leuke, aparte, confronterende, uitdagende, innovatieve, charimatische of anderszins bijzondere manier het beroepsonderwijs verrijkt?
Stuur een bericht naar [email protected] (Maarten).

Over waardigheid, werk, woorden én waarom Brussel tegelijk prachtig en papieren-gek is

Quin is terug; onze allereerste terugkerende gast!
Twee jaar geleden hadden we het over de MBO’er als onmisbare vakman. Nu praten we verder en Quin is te gast op het hoofdkantoor van Censes in Driebergen.We hebben het over zijn tijd in het Europees Parlement, zijn maandelijkse trips naar Straatsburg, zijn bewuste keuze om ook op de vuilniswagen te werken, en wat je daarvan leert over de kloof tussen beleid en praktijk.

I. Van thumbnails naar Straatsburg
Quin, inmiddels 24, vertelt hoe zijn leven tussen Brussel en thumbnails eruitziet. Opiniemaker, Europees Parlement, veel reizen en ondertussen samen met ons prutsen aan camera’s 📷 Het laat zien hoe leren in de praktijk werkt: rommelig, menselijk, en verrassend herkenbaar.
II. De MBO’er in Brussel: indrukwekkend én heerlijk bureaucratisch
Quin kijkt warm terug op Brussel. Het is een plek waar Europa zichtbaar wordt, waar je voelt dat besluiten ertoe doen. Maar het is ook een plek waar formulieren de nationale sport lijken. De klassieke vraag die hij kreeg; “From which university are you?”  mondde regelmatig uit in een mentale 404-melding wanneer hij antwoordde dat hij geen universitaire achtergrond had. Soms dacht men zelfs dat hij “via de catering” was binnengelopen.
Toch benadrukt Quin hoe waardevol die ervaring is: Brussel is niet elitair bedoeld, het systeem is alleen ingericht op één soort cv. Dat maakt het voor een MBO’er extra bijzonder én extra ingewikkeld om ertussen te staan.
III. De weeffout: het misleidende menu van ‘hoofd’ of ‘handen’
Een van de grootste inzichten uit het gesprek: het hardnekkige idee dat je óf denker óf doener bent. Brussel werkt soms nog alsof je bij binnenkomst moet kiezen uit een soort “opleidingsmenu”. Quin maakt duidelijk dat deze tegenstelling nergens op slaat. Niemand werkt alleen met zijn hoofd of alleen met zijn handen; de samenleving doet alsof dat wel zo is.
Zijn advies: laat MBO-stagiaires in Brussel meedoen in het primaire proces. Vraag ze naar hun mening, ook bij lastige dossiers. Niet alleen bij de koffieautomaat.
IV. De politieke kloof thuis: diploma’s als paspoort
Ook in Nederland blijft de representatie achter: drie MBO’ers op 150 Kamerleden. Quin noemt het geen bewuste discriminatie, maar een soort collectieve blindhoek. We zijn zo gewend geraakt om diploma’s als toegangspoort te zien dat we vergeten dat ervaring en vakmanschap óók vormen van kennis zijn.
Daarom ziet hij weinig in aparte MBO-traineeships bij de overheid. Dat voelt als kleurcodes op een schoolreisje. Meng HBO, WO en MBO gewoon vanaf het begin; dat levert meer op dan de beste beleidsnota.
V. De vuilniswagen: waar taal ineens een andere zwaarte krijgt
Na Brussel heeft Quin bewust besloten om parttime vuilnisman te blijven. Niet als soort mediastunt, maar als reality check. Op de wagen hoort hij collega’s politieke termen bespreken alsof het NASA-commando’s zijn: “spreidingswet”, “solidariteit” woorden die in hun dagelijkse praktijk totaal losstaan van de realiteit van blauwe knokkels en containers waarop nog steeds barbecuesaus zit.
De les: het probleem is niet dat mensen te weinig taal begrijpen, maar dat politici te weinig context bieden. Woorden moeten landen waar mensen werken, niet in een vacuüm zoals nu. Die kloof zorgt voor onbegrip en ander stemgedrag dan je wellicht zou wensen. 
VI. Oplossingen: gelijkwaardigheid moet je ontwerpen, niet afkondigen
Volgens Quin is de kloof geen onderwijsprobleem, maar een democratisch ontwerpprobleem. Je moet het op alle fronten oplossen: thuis, op school, in organisaties en in de politiek. Vakmensen moeten aan tafel zitten als volwaardige gesprekspartner, niet als decorstuk om te laten zien dat “de praktijk ook meedoet”.
Zijn anekdote over de pet; die hij liever op had gehouden bij de ontmoeting met de europese president  gaat precies daarover: je hoeft niet op je tenen te lopen om mee te mogen doen.
Het gesprek eindigt met zijn vraag aan onze volgende gast, de CEO van Equans:
“Wat doe jij om uit je bubbel te komen?”
Het gesprek laat zien dat leren, werken en invloed geen diploma’s volgen, maar mensen.

Zoektermen:
Quin Blokzijl, MBO’er Brussel, Maarten Brand stage-expert, Europees Parlement, vakmanschap, kloof beleid en praktijk, denkers en doeners, mbo-stages, democratie en taal, vuilniswagenpolitiek, leren in de praktijk. Censes

Maarten Brand en Krijn Jansen rijden deze keer naar Borkel en Schaft, waar de  busjes van installatiebedrijf Speek duidelijk maken dat je navigatie goed zit, en waar het bedrijfspand meer wegheeft van een huiskamer dan van zo'n treurig magazijn op een minstens even treurig bedrijventerrein.
We zijn er voor Martijn Verspeek: loodgieter, ondernemer, spreker,springkussenverhuurder, fanatiek vader en halve filosoof in werkschoenen, die net zo makkelijk praat over koppelingen en CV-ketels als over vertrouwen, motivatie en de vraag wat we jongeren eigenlijk aandoen met al onze goedbedoelde regels. Voor een groeiende groep mensen is Martijn een inspiratie; een aanpakker die wil werken vanuit vertrouwen en 'gewoon mooie dingen doen'. Anderen krijgen een beetje de kriebels van 'm; precies het soort mens dat de wereld een beetje leuker maakt dus. Maar werkt dit ook in de praktijk? 
Als je rondloopt op het bedrijfspand is het antwoord kort en krachtig: JA!.
Het gesprek begint na koffie, met oa Martijns moeder, die met zijn vader op het terrein woont en Verspreek oprichtte en na een rondleiding (check de wall of fame voor stagiairs en de kleedkamer voor medewerkers in de stijl van een eredivisieclub) bij iets kleins: De tandenpoetsstrijd met zijn zoon Daan en groeit uit tot een filosofie: als je bewust een gat laat vallen (een paar dagen níet poetsen, geen straf, geen beloning), ontstaat vanzelf intrinsieke motivatie. Diezelfde logica zie je terug in zijn bedrijf: Speek werkt bewust binnen een cirkel van 23 kilometer, niet in de grote stad, niet in België, hij kiest voor werkgeluk boven maximale groei, ontvangt mensen met een knuffel (zonder kloppen!) in plaats van een checklist, en behandelt klanten liever als superfans dan als dossiers met als hoogtepunt het verhaal van Mevrouw van Hapert (83), die zo dol was op het busje met de blauwe ladder dat ze een dag lang eregast en officieuze mascotte werd. Niet om met de pers een marketingding te doen, maar omdat het écht leuk is. 
Tegelijkertijd fileert Martijn de kloof tussen kantoor en werkvloer met het beeld van Van Bommel-schoentjes versus Steel Blue-werkschoenen: regels en contracten van veertien pagina’s zijn volgens hem vooral wantrouwen met drukinkt, bedacht voor de rotte appels maar opgelegd aan iedereen. In zijn eigen organogram staat hij onderaan en parkeert hij het verst weg, als dagelijkse reminder dat leiding geven betekent dat je er bent voor de mensen die het echte werk doen.
Dat zie je ook terug in zijn stagebeleid: stagiairs krijgen een complete set werkkleding met naam, hij brengt die persoonlijk bij de ouders langs, ze krijgen een pinpas en mogen bestellen wat ze willen (waarbij de legendarische “acht worstenbroodjes op dag één, minder op dag twee” illustratief is voor zijn vertrouwen-in-plaats-van-regels-aanpak). Daarbij werkt hij bewust met jonge stagiairs van 10 tot 14 jaar om ze een onvergetelijke eerste werkervaring te geven zonder valse baangarantie. Die ervaring blijft hangen en als ze dan later iets zoeken kunnen ze altijd informeren. En vergeet ook niet hoe ze over het bedrijf vertellen in hun omgeving. 
Vanuit deze aanpak is Martijn steeds meer een soort goeroe aan het worden. Hij heeft lezingen, geeft een eigen event en schreef ook een boek “Goeie Gast”. Hierin vat Martijn zijn aanpak samen in korte, leesbare hoofdstukken, met op de eerste pagina de zin copyright is the right to copy als uitnodiging om alles wat werkt schaamteloos over te nemen.
Hij is soms scherp en controversieel (stop maar met school, nee ik vertel je salaris niet en ik bel gewoon in een sollicitant zijn omgeving rond om te peilen hoe iemand is, juridisch nogal, eh, wankel) maar Martijn is altijd glashelder: minder papier, meer vertrouwen, meer menselijkheid, en af en toe de moed om bewust een gat te laten vallen zodat er iets kan ontstaan. Motivatie is dus een beetje als zand in je handen. Knijp niet te hard.
Deze aflevering is daarmee niet alleen een portret van een bijzondere ondernemer, maar ook een vriendelijke schop tegen het samenwerkingsplafond van stages, onderwijs en beleidstijgers. 
Meer weten over het bedrijf en een 1 sterren recensie achterlaten? 
www.installatiebedrijfverspeek.nl
Meer weten over Martijn en zijn boek?

www.martijnverspeek.nl
Meer weten over de partner van deze podcast Censes 
www.censes.nl

Maarten Brand en Krijn Jansen zijn deze keer in de Malietoren zijn geklommen; de Haagse hang-out van ondernemend Nederland. 

Te gast: Jacco Vonhof, ooit glazenwasser in Emmen, nu de stem van 220.000 MBK-bedrijven. De man die van letterlijk duwen en trekken op de ladder (termen uit de glazenwassersbranche) naar duwen en trekken in figuurlijke zin in Den Haag ging. Altijd met hetzelfde doel: Dingen glashelder krijgen. 
Als iemand ziet waar het in Nederland misgaat (en beter kan) dan is het Vonhof.

Zijn drie V’s:Vertrouwen, Vereenvoudiging en Voorspelbaarheid zijn geen politieke slogans in campagne tijd, maar een onderhoudsplan voor een samenleving die piept en kraakt van het papierwerk.
📚 Fragmenten uit de aflevering
De glazenwasser en de toren
Vonhof blikt terug op zijn tijd als glazenwasser en gebruikt dat nog steeds als maatstaf voor productiviteit: “Ik was mijn eigen benchmark.”
Luiheid als ondernemerseigenschap
Volgens Vonhof is luiheid een onderschatte kracht. “Ik deed alleen waar ik zin in had en zorgde voor een team om mij heen dat de rest goed deed; dat bleek ondernemerschap te heten.”
Regels zijn wantrouwen
Regels zijn in onze huidige manier van besturen het  wantrouwen met drukinkt: Ze worden gemaakt voor de rotzakken, maar opgelegd aan de rest.Nederland is volgens hem een ‘low trust, low penalty’-land. Dat moet om: meer vertrouwen, maar dan ook consequent optreden als iemand het verprutst.
Op zoek naar de verspilde tijd
Docenten, ondernemers en begeleiders in het beroepsonderwijs verliezen tot 40 procent van hun tijd aan verantwoording. Tijd die bedoeld was voor leerlingen, niet voor lijstjes.
Een natuurlijk bondgenootschap
Onderwijs en bedrijfsleven zijn volgens Vonhof “tot elkaar veroordeeld” in de positieve zin des woords. Het is een prachtige loop die we in Nederland best goed op orde hebben: ondernemers vullen de schatkist, de schatkist financiert het onderwijs, en dat leidt tot nieuwe vakmensen. De muren van het ROC staan er om het dak te ondersteunen niet om studenten (toen nog leerlingen) binnen te houden citeert hij Eelco Brinkman. 
Het financiële corset
Scholen hangen volgens Jacco wel vast in bekostigingsmodellen die elke wendbaarheid afknijpen en innovatief initiatief te vaak kapotknellen. Zonde en schadelijk voor de vooruitgang. 
De markt lost het op.
Wanneer het onderwijs te traag reageert, bouwen ondernemers zelf hun eigen vakscholen. De geschiedenis herhaalt zich, met betere koffie.
De muren van het onderwijs
De muren van een school zijn niet bedoeld om leerlingen binnen te houden, zegt Vonhof. “Ze houden alleen het dak omhoog.” Scholen moeten dus wel zien dat die muren dragend zijn voor het dak, niet beschermend tegen buiten. 
Haagse traagheid
Zeven jaar in Den Haag leerden Jacco; dingen gaan langzaam en je moet accepteren dat jouw rol echt klein is. Toch dringt de tijd wel, achterover leunen is er desondanks niet bij: “Als we niets doen, voelen we de schade pas over tien jaar.” Kleine stappen dus, maar wel die stappen zetten.  
Makers, geen praters
Er is geen tekort aan denkers of beleidsnota’s. Er is een tekort aan mensen die weten hoe een warmtepomp werkt. Daar op focussen met praktische oplossingen is belangrijk. 
Kiezen in schaarste
Alles is nu een tekortsector, de politiek moet daar wel heldere keuzes maken en niet bang zijn om richting te geven. Halveer dus bijvoorbeeld het schoolgeld voor studenten in techniek of zorg.
De gemiddelde MKB’er
Dat is iemand met vier medewerkers. Overweldigd door papierwerk. Geen tijd om bij scholen aan te bellen. Geen budget voor een L&d programma of grote stagevergoedingen. Dat besef is belangrijk. Vergoedingen is Jacco voor, maar wees wel bewust wat je vraagt en van wie. Dat is volgens hem niet altijd even helder bij de beslissers.
Verticale communicatie

Jacco is helder over waar de oplossingen liggen: Praat minder met kwartiermakers, meer met monteurs, bakkers en studenten. Dáár merk je of beleid werkt.
De V van Voorspelbaarheid
Beleid moet tien tot vijftien jaar meegaan. Geen Netflix-ritme in politiek dus, geen verkiezingscyclus als norm naar echt langere termijn. Dan kunnen ondernemers keuzes maken gebaseerd op een stevig fundament in plaats van bestuurlijk drijfzand. 
Warmtepompen, zonnepanelen; het voortdurend heen-en-weer-beleid maakt iedereen gek. Hoe kun je opleiden voor een toekomst die elk jaar verandert?

Vonhof's advies aan het Binnenhof
Vanuit de Malietoren kijkt Vonhof letterlijk van boven uit op het parlement (nu tijdelijk in het oude SZW ministerie), maar zijn boodschap is helemaal niet uit de hoogte verrassend aards: van praten naar poetsen.
Zijn drie V’s zijn een stevig advies aa  het volgende kabinet:
Vertrouwen: Stop met regels voor de slechteriken. Geef de goeden ruimte. High Trust, High Penalty.
Vereenvoudiging: Maak plannen die langer meegaan dan een wankele coalitie. Niemand weet nog wat er gebeurt als je aan de knoppen draait, maak dat voorspelbaarder. 
Voorspelbaarheid: Houd je rug recht. Stop met terugkrabbelen. Niets vernietigt vertrouwen zo snel als politiek paniekbeleid. 
Dus Vonhof aan het Binnenhof:  Durf te kiezen in schaarste. Investeer in het beroepsonderwijs en de makers, niet de praters. Geef ze tijd, helderheid en vertrouwen.
Want zoals Jacco stelt:
“Om de wereld te veranderen heb je makers nodig"

En is dit dan Jacco's particuliere idee als mbk-lobbyist? 
Nee! Nieuw onderzoek bevestigt wat Vonhof al zegt: minder formulieren, meer vertrouwen
De nieuwste rapportage van VNO-NCW en MKB-Nederland over mbo-stages laat precies zien waar Jacco Vonhof in deze aflevering zijn ramen over poetst: te veel regels, te weinig vertrouwen. Zes op de tien bedrijven nemen stagiairs aan, maar velen haken af bij het zien van het eerste formulier. De ondernemers die wél meedoen, zijn enthousiast; jongeren brengen energie en soms zelfs koffie mee  maar diezelfde bedrijven struikelen over vage leerdoelen en een administratie die elk enthousiasme tempert. 
Oftewel: de drie V’s van Vonhof; Vertrouwen, Vereenvoudiging en Voorspelbaarheid zijn geen Haagse slogans, maar bittere noodzaak in het beroepsonderwijs.
Voor Censes schreef ik een whitepaper over die samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Ik noem die 'muur' waar Jacco het over heeft het Samenwerkingsplafond en geef een oplossing hoe je dat doorbreekt. Download m hier
Meer weten over MBK-Nederland? Dat doe je hier.