Brand en Jansen

Situatie: Een student levert heel netjes het vereiste werkstuk in. Inleiding, conclusie, hop alles erop en eraan. De docent kijkt heel tevreden. Student ook. En oh ja: ChatGPT ook. Alleen weten we nu vooral dat er een mooi tekstje ligt, niet wat de student heeft geleerd.
In deze aflevering schuiven we aan bij Dimitri van Dillen, docent, auteur en voormalig Mbo Leraar van het Jaar. We zitten in de podcastkubus bij ROC van Twente aan de Gieterij in Hengelo en praten over onderwijs dat studenten aan het denken zet.

En dan vooral ook over wat je daarvoor als docent soms moet loslaten.
Dimitri neemt ons mee langs punk, skaten achter een yellowcab in New York, AI en de noodzaak van 'pieltijd': ruimte om iets te proberen waarvan nog geen projectplan met zeven resultaatgebieden en een Venn-diagram bestaat. Gewoon kijken wat er gebeurt. Samen met je studenten, die in best veel gevallen meer kunnen dan de opdracht formeel toestaat.

Want als een student vastloopt op een geschreven LOB-opdracht, kun je nog eens uitleggen dat hij moet reflecteren op zn soft skills op een formulier. Je kunt ook onderzoeken of hij zijn verhaal in een rap kwijt kan. Dan moet je vervolgens wel luisteren. 

Wat allemaal voorbijkomt: 
- De student achter het scherm. Wat weet je van degene die voor je zit? En hoeveel ruimte krijgt die student om iets van zichzelf te laten zien?
- Een werkstuk met één druk op de knop. AI dwingt ons opnieuw naar opdrachten te kijken. Waar zit het denkwerk precies verstopt? Wie doet dat denken? En wat beoordeel je als docent precies?
- Pieltijd voor docenten en studenten. Experimenteren vraagt om genoeg ruimte om iets te maken dat nog niet meteen lukt, af en klaar voor massaproductie. Ook als er straks iemand vraagt wat het heeft opgeleverd moet 'niets concreets maar was heel leerzaam' een passend antwoord zijn.
- Punk als onderwijshouding: Zelf iets proberen, maken en aanpassen. Daar hoeft weinig vergaderstructuur met een beleidsdag omheen. Doen, dat moet dan weer wel.
- Begeleiden als vak. Vragen stellen, feedback geven, ontdekken waar iemand op vastloopt: dat vraagt om aandacht, ook als de technologie steeds meer kan. En ook om de skills om dat als docent of stagebegeleider te kunnen.
- Het bedrijfsleven aan de ontwerptafel. Hoe laat je school en praktijk samen onderwijs maken? En wat kunnen docentenstages en leerwerkbedrijven daarin betekenen? 
In deze aflevering
02:15 Binnen de kaders en buiten de lijntjes: over afleiding en doomscrollen.  
05:30Inchecken bij studenten. Wat gebeurt er als je even ophoudt met zenden?  
09:45 Podcasts, video’s en verschillende manieren om te leren.  
13:10 AI, opdrachten en toetsing. Wat wil je dat een student zelf leert?  
17:00 Punk, skaten in de straten van New York en ruimte om te pielen.  
22:30 Jantje, Ahmed en een rap (?) als alternatief voor een werkstuk.  
27:15 Wat zie je eigenlijk als je naar je klas kijkt? En durf je daar iets mee?  
31:00 Mediawijsheid, vibe-coding en het spiekbriefjeseffect van AI.  
36:20 Menselijk contact en de vaardigheden die daarbij horen.  
40:15 BPV, stagevoorbereiding en samen ontwerpen met bedrijven.  
45:00 Wat er nu al fantastisch gaat in het mbo. En de vraag aan de volgende gasten.

Waar we het over hadden:
- Binnen de kaders en buiten de lijntjes van Dimitri van Dillen.

- ROC van Twente
- Leerwerkbedrijf Het Lokaal in Hengelo.
Suno
Canva.
- De Comeniusbeurs
-Het Talentenatelier van het Koning Willem I College
- Edulabs.
-Dimitri's bucketlist (en de ruimte om je eigen te maken) 
-Ontwerp van ROC Twente Gieterij (moeite waard!) 
De vraag aan onze volgende gast: 
Onze volgende gasten zijn Yvonne van Sark en Rutger vd Berg van Youngworks. Dimitri wil van hen weten:
"Welke vaardigheden verwachten jongeren zélf over vijf jaar nodig te hebben?"

Hele goede  vraag voor iedereen die namens jongeren alvast een competentieprofiel heeft opgesteld op basis van dertig jaar ervaring met vergaderen en de printer op de derde etage.

Defensie kreeg in 2025 ongeveer 7.600 stageaanvragen voor 1.100 beschikbare plekken. Dat is enorm! Zeker als je beseft dat die verhouding in de meeste sectoren andersom is.
De belangstelling groeit, mede door de veranderde veiligheidssituatie in Europa. De beschikbare begeleidingscapaciteit bepaalt echter hoeveel studenten daadwerkelijk geplaatst kunnen worden.

In deze aflevering van Brand & Jansen spreken we op de Dumoulin Kazerne in Soesterberg met Dennis Klungel, hoofd van het Defensie Stagebureau.
Van infanterist naar Stagebureau
Dennis kwam in 2006 bij Defensie terecht via een bon uit de Veronica-gids. Voor mensen die alleen Snapchat kennen: dat was papieren internet. Je kon er niet op klikken, inzoomen of scrollen. Interessante berichten bewaarde je met een schaar: een screenshotapparaat met twee messen en zonder undo-knop.
Hij werkte zestien jaar als infanterist. Na een stevige zet van zijn leidinggevende ging hij Bedrijfskunde studeren. Via de groene personeelszaken, de S1, werd hij uiteindelijk hoofd van het Defensie Stagebureau.
Techniek in de modder
Defensie digitaliseert snel. Drones, sensoren, communicatiesystemen en voertuigen vragen om praktisch opgeleide technici. Dennis herkent zich dan ook niet in het idee dat mbo-opleidingen op het gebied van ICT door AI minder relevant worden.
Technologie moet binnen Defensie onder moeilijke omstandigheden blijven werken. Een drone kan veel. Zichzelf uit een nat weiland repareren staat voorlopig nog niet in het functieprofiel.
Jaar van de Stagebegeleider
Defensie heeft 2026 uitgeroepen tot het Jaar van de Stagebegeleider. Met een campagne in vijf fasen wil de organisatie meer begeleiders aantrekken en bestaande begeleiders beter ondersteunen.
Volgens Dennis speelt de verwachte werkdruk hierbij een belangrijke rol. Medewerkers zien een stagiair al snel als extra werk. Defensie wil ook de opbrengsten zichtbaar maken: actuele kennis, extra capaciteit en mogelijke toekomstige collega’s.
Begeleiders ontvangen een speciale begeleidingscoin als erkenning. Een stagiair ontwierp de munt. De zeven regionale stagebureaus strijden daarnaast om de titel Stagebureau van het Jaar. Het bureau dat begeleiders het beste ondersteunt en administratieve lasten vermindert, wint de bokaal.
Drie dagen zonder telefoon
In september start een pilot met een driedaags stagebivak voor zestig studenten. Zij maken kennis met het operationele deel van Defensie.
Tijdens het bivak gaan de telefoons in een kluis. Studenten ervaren wat discipline en operationele veiligheid in de praktijk betekenen. Een telefoon zorgt in een klaslokaal vooral voor afleiding. In het veld kan hij een locatie verraden.
Na drie dagen krijgen de studenten hun telefoon terug. De groepsapps zullen het vermoedelijk hebben overleefd.
Wat leveren stages op?
Iedere nieuwe collega krijgt bij Defensie een uniek personeelsnummer. Dat blijft bestaan wanneer iemand later terugkeert als medewerker of reservist. Voor het volgen van stagiairs is dit natuurlij goud. Je kunt precies zien wie er blijft of terugkomt. En die cijfers zijn behoorlijk rooskleurig: 
De cijfers:
33 procent stroomt direct door.
15 procent van de vertrokken stagiairs keert binnen drie jaar terug.
Defensie werkt ook samen met organisaties als KLM en ASML. Medewerkers kunnen ervaring opdoen in verschillende sectoren en later opnieuw overstappen. Dennis noemt dat ‘het hengeltje delen’: samen opleiden voor de Nederlandse arbeidsmarkt.
Links is gewoon links
Luuk Groenmakers van Visma | Lease a Bike vraagt Dennis hoe vrije en mondige studenten passen binnen een hiërarchische organisatie.
In de dagelijkse bedrijfsvoering is ruimte voor vragen, ideeën en discussie. Tijdens een operatie is directe duidelijkheid nodig. Dennis vat dat eenvoudig samen:
‘Links is gewoon links.’
Zijn vraag aan de volgende gast, leraar en topauteur Dimitri van Dillen:
Hoe zorg je ervoor dat studenten goed voorbereid aan hun stage beginnen en begrijpen wat de praktijk van hen vraagt?
Dennis sluit af met zijn belangrijkste advies voor stagebegeleiders:
‘Eerst de relatie, dan de prestatie.’
Goede begeleiding begint met contact. Een begeleider kijkt hoe een student binnenkomt, stelt vragen en merkt veranderingen op. Want 7.600 jongeren voor de poort is mooi. Vervolgens moet iemand de deur opendoen.

Van het klaslokaal naar de top van de wielersport met Luuk Schoenmakers
In deze aflevering zijn Maarten Brand en Krijn Jansen te gast in het High Performance Center van Visma Lease a Bike in Den Bosch.
(Dit gesprek is opgenomen voor de Tour 2026, dus we weten de uitslag nog niet, maar de ambities zijn er) 
We spreken met Luuk Schoenmakers, de COO van de wielerploeg over leren, ontwikkelen en presteren op het allerhoogste niveau. Luuk heeft een opvallend carrièrepad bewandeld: van talentvolle wedstrijdskiër,  fiscalist bij Deloitte en ruim 11 jaar docent en manager bij de opleiding Sportkunde aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA), tot zijn huidige topfunctie in de wielrennerij.
Wat kan het beroepsonderwijs leren van dit topsportklimaat? En waar houden de vergelijkingen op?.
Een aantal highlights: 
Leidinggeven is net als lesgeven:
Luuk trekt een ijzersterke parallel tussen zijn tijd voor de klas en zijn huidige leiderschapsrol. "In een klas kun je je niet verschuilen," legt hij uit. Als een student te laat komt en je zegt daar niets van, accepteer je dat impliciet en wordt het onderdeel van de cultuur. Je tolereert wat je niet aanpakt, en in een topsportteam werkt dat precies hetzelfde.
De kracht van de 'Blanco Koers:
Bij de wielerploeg is de cultuur heilig. Ze werken met de 'Blanco Koers', een set van zes kernwaarden waaronder 'we zijn moedig', 'we zorgen voor elkaar' en 'elke dag beter'. Dit is geen lege theorie voor een rolbanner op de jaarlijkse teamdag met broodje kroket: het creëert een veilige omgeving waarin ideeën direct worden getest. Het mag ook best een keer mislukken, dat zorgt voor een soort wendbaarheid en focus op ondernemerschap waar het onderwijs volgens Luuk best nog iets van kan leren.
Stages bij de beste wielerploeg ter wereld:
Je kunt stagelopen bij het team, bijvoorbeeld op de afdelingen logistiek, hospitality of partnerships op het Performance Center. Maar tijdens de grote koersen blijven de stagiaires thuis. De ploeg rondom de renners mag niet onnodig groot worden en de marge voor technische fouten in het primaire proces is domweg nul. (Dat is trouwens niet helemaal zo want er gaan wel stagiairs hospitality mee) 
Sleutelen en samenleven:
Er is een groot tekort aan goede fietsmechaniekers. Toch is de organisatie kritisch op wie ze in huis halen. Als het team iemand op het oog heeft, moeten ze niet alleen een testdag sleutelen doorstaan, maar wordt er vooral gekeken naar cultuurfit. Je zit in grote rondes wekenlang 24/7 met elkaar in de auto's en aan het ontbijt; dan ben je waardeloos voor het team als je geweldig technisch bent maar een beroerde teamplayer 
Wat heb je aan fiscaliteit in de topsport?
Luuk had bij het begin van zijn carrière als fiscalist ak snel door dat hij inhoudelijk ondernemerschap miste, maar zijn achtergrond komt nu fantastisch van pas. Omdat hij verantwoordelijk is voor de staf en alle contracten, spreekt hij gemakkelijk dezelfde taal als de CFO over administratie en rekenwerk. Daarnaast brengt zijn verleden als topskiër hem op de fiets toch een bepaald vertrouwen, wat wel bleek toen hij laatst in aanloop naar de Tour zes keer op één dag de Alpe d'Huez op fietste voor het goede doel. Het cliche dat een goede skiër ook automatisch een goede daler op de fiets moet zijn kan hij echter direct ontkrachten. Wat ook weer bewijs is dat jouw kwaliteiten in een omgeving niet automatisch toepasbaar zijn in een andere omgeving. 
Het stokje doorgeven: We behandelen de vraag van onze vorige gast Jeroen Hannink (BMW Nederland) over het balanceren van het individu versus het groepsdoel.
Luuk stelt op zijn beurt een vlijmscherpe vraag aan onze vólgende gast: Dennis Klungel van het stagebureau van Defensie. Luuk is ontzettend benieuwd hoe Defensie ervoor zorgt dat een stagiair, die rechtstreeks uit de relatief vrije onderwijswereld komt, succesvol in hun strakke en hiërarchische cultuur wordt 'gefietst'.
Meer informatie, links & credits:
Meer weten over de podcast? Check www.brandenjansen.nl
Luuk Schoenmakers: Connect met Luuk op LinkedIn: linkedin.com/in/luuk-schoenmakers-8294b54a
Maarten Brand: www.maartenbrand.com | LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/maartenbrand/
Krijn Jansen & Censes Education: www.Censes.nl | LinkedIn Censes Education: https://www.linkedin.com/school/4872155/
Geluidsbewerking: Jeroen Scheepens 🎙️

Stage-expert en spreker Maarten Brand en onderwijsstrateeg Krijn Jansen reizen af naar het zonnige Rijswijk, naar het innovatieve trainingscenter van BMW Nederland.
Te gast is Jeroen Hannink, de man die verantwoordelijk is voor de BMW Group Training Academy in Nederland. Na indrukwekkende transformatietrajecten te hebben begeleid bij grootmachten als IBM, ABN AMRO en Philips, zit Jeroen nu bij BMW precies op het snijvlak van onderwijs, HR en de nieuwste technologische ontwikkelingen.
Hoe zorg je als bedrijf voor de perfecte aansluiting tussen de mbo-schoolbanken en de complexe praktijk van vandaag? Welke vaardigheden heeft de stagiair of jonge monteur van de toekomst nodig? In een wereld waar autotechniek en ICT steeds meer samensmelten, deelt Jeroen zijn visie op levenslang leren, out-of-the-box wervingscampagnes (Reddit? Serieus? Reken maar! ) en de noodzaak van een ijzersterke dialoog met het beroepsonderwijs.
Belangrijkste thema's en inzichten in deze aflevering
💾🚗De opmars van het 'Software Defined Vehicle'
BMW maakt, net als andere industrieën, een enorme digitale transitie door. De auto wordt steeds meer een 'software defined vehicle', aangestuurd door inhouse ontwikkelde superbreinen in plaats van enkel mechanische hardware. Jeroen legt uit hoe de overstap naar de nieuwste 'generatie 6' hoogvolttechnologie direct impact heeft op de training van monteurs in het hele dealernetwerk. Wordt autotechniek binnenkort simpelweg een ICT-keuzedeel op het mbo?.
Out-of-the-box werven: De Reddit 'Secret Assignment':
Hoe vind je in een krappe arbeidsmarkt nog gepassioneerde sleutelaars? Niet via standaard vacatures, maar via internetforum Reddit! Jeroen vertelt over de succesvolle en creatieve campagne 'Pak een sleutelrol'. Onder een pseudoniem stelde BMW anoniem complexe technische vragen op fora om de ware vakfanaten te spotten. Een nogal briljante wervingsstrategie die ruim 42 miljoen views en 31 nieuwe collega's opleverde. 
De cruciale dialoog tussen mbo en het bedrijfsleven:
Voor stage-expert Maarten Brand en onderwijsstrateeg Krijn Jansen is het een bekend thema: Hoe houden scholen de razendsnelle ontwikkelingen uit het bedrijfsleven bij? Jeroen benadrukt het succes van project based learning (Censes) en het beschikbaar stellen van levensechte, moderne trainingsauto's voor bol- en bbl-studenten in de werkplaats. Hij pleit ervoor dat mbo-instellingen flexibeler worden en dat docenten én bedrijven de dialoog structureel blijven opzoeken.
Het cliche werkwoord is hier perfect op zn plek:
It takes a village to raise a child.
De mens achter de monteur.
Moderne monteurs zijn niet langer verborgen in de werkplaats. Om transparantie en vertrouwen op te bouwen, maken technici bij BMW tegenwoordig zelf gepersonaliseerde service-video's met hun mobiele telefoon. De monteur laat de klant direct zien waarom een remschijf vervangen moet worden, wat niet alleen de service verbetert, maar ook zorgt voor enorm veel beroepstrots.
De Estafettevraag:
Aan het einde van de aflevering stelt Jeroen Hannink de estafettevraag voor de volgende gast van Maarten en Krijn: Luuk Schoenmakers, CEO van Team Visma | Lease a Bike. De vraag van Jeroen is typerend voor iemand die weet hoe je als groot team moet samenwerken om topresultaten te behalen en luidt: "In zo’n gigantisch team vol topsporters zitten ongelooflijk veel mensen in de ondersteunende staf. Hoe zorg je ervoor dat de neuzen van al die mensen in de ondersteuning precies dezelfde kant op staan?".
Luisteren dus!
Meer weten of meepraten?
Meer informatie over werken of leren bij BMW? Check de campagne via www.pakeensleutelrol.nl.
Wil je als school of praktijkopleider sparren over succesvolle stages en de aansluiting met de arbeidsmarkt? Neem contact op met stage-expert Maarten Brand of onderwijsstrateeg Krijn Jansen via de bekende kanalen.
www.censes.nl

Vergeet je niet te abonneren op de Brand en Jansen Podcast via jouw favoriete podcast-app en laat een review achter!

Bram Bakker over onderwijs, voelen en de gezonde docent.
Wat gebeurt er als je het mbo niet ziet als onderwijsinstelling, maar als factor in de mentale gezondheid van een hele generatie? Dat is de vraag die voormalig psychiater, schrijver en hardloper Bram Bakker op tafel legt. Maarten en Krijn ontvingen Bram Baker op de Schaapskooi van Censes in Driebergen.
Bram praat. En hoe.
Verwacht een gesprek over voelen voor denken. Over de labelcultuur die jongeren reduceert tot een etiket. Over docenten die zichzelf vergeten. En over waarom stilzitten misschien wel het grootste probleem is van het onderwijs.
Waar gaat het over?
Oudzeer. Je wordt gevormd door wat je meemaakte. Maar net zo hard door wat je míste. Een jongere die nooit heeft ervaren dat iemand écht luistert, herkent dat luisteren later ook niet. Niet in een klas, niet op een stage, niet in een relatie. Je begeleidt dus nooit alleen de leerling voor je. Je begeleidt ook alles wat hij nog niet heeft meegekregen. Dat klinkt ingewikkeld. Het is vooral een kans. 
Voelen voor denken.
Alles gaat via het hoofd, zegt Bram. Cito-scores. Competentieprofielen. Leeruitkomsten. Hij noemt het de hersenschorsmaatschappij en nee, dat is niet bedoelt als compliment. Wie niet weet wat hij voelt, kan ook niet goed nadenken. En nu AI de feitenkennis erbij doet, wordt dat nog urgenter. Kennis is goedkoop geworden. Ervaring niet.
Weg met het label. "De mbo-student." "ADHD." "Borderline." Handig voor formuliertjes. Minder handig voor mensen. Want zodra het etiket er is, verdwijnt degene erachter. De diagnose wordt de bril waardoor iedereen kijkt.
Bram pleit voor een simpele volgorde: eerst kijken, dan pas labelen. Als labelen dan überhaupt nog nodig is.
Intuïtie mag weer. Docenten zijn opgeleid om te vertrouwen op protocollen, richtlijnen en rubrics. Nuttig. Maar niet genoeg. Bram vertelt hoe hij als psychiater leerde dat zijn onderbuik vaak meer wist dan het formulier. Voor docenten geldt hetzelfde. Als je ervaring krijgt voel je aan wanneer een student vastloopt. Ruim voor de cijfers het zichtbaar maken. Dat is geen softe bijzaak. Dat is precies het vakmanschap. Die intuïtie ontwikkel je over de jaren. 
Telefoongebruik en de normstelling hierover?  Hier is Bram kort. We hebben een generatie die grotendeels door een scherm is opgevoed. Slaaptekort. Concentratieproblemen. Sociale onzekerheid. Hij trekt de vergelijking met roken. Ooit normaal in treinen, restaurants en klaslokalen. Tot we als samenleving zeiden: tot hier. Dezelfde beweging is nu nodig. En ja, dat begint bij ouders. Bij hun (jouw?) eigen schermtijd om te beginnen.
Gezonde docenten zijn dus geen luxe maar nodig. Wil je jongeren begeleiden, dan moet je zelf gezond zijn. Klinkt vanzelfsprekend. Is het niet. Hebben we het niet per se over de vraag of je op woensdag een kroket eet maar ook over mentale gezondheid. Juist de meest betrokken docenten lopen het grootste risico op burn-out. Ze geven meer dan ze hebben. Ze nemen het mee naar huis. Ze voelen de problemen van hun leerlingen alsof het die van henzelf zijn. Bram noemt het 'voorleven': jongeren leren meer van hoe je leeft dan van wat je zegt. Een uitgebluste docent leert zijn klas: zo gaat dat dus: werk.
Kom in beweging.
Zitten is funest. Letterlijk. Niet als wellness-aanhangsel van een of andere dieetgoeroe, maar als onderwijsbeginsel. Ga lopen tijdens een gesprek. Staande les? Goed idee! Een rondje om de school bij een moeilijk onderwerp? Doen!
Beweging haalt je uit je hoofd. Precies waar de meeste jongeren vastlopen: te veel hoofd, te weinig lijf. En maar zitten aan dat tafeltje. 
Memorabele quote van Bram? Die zijn er genoeg.

"Volg je hart, het klopt altijd."
"De omgeving van de mens is de medemens."
"Kennis hartstikke leuk, maar we hebben nu AI, dus f*** kennis. Ervaring hebben we nodig."
En dan stelde Bram ook nog een vraag voor de volgende gast
Bram geeft het stokje door aan Jeroen Hannink, verantwoordelijk voor het opleiden van professionals bij BMW. Zijn vraag: Hoe zorgen jullie ervoor dat monteurs zich kunnen relateren aan de eigenaren van de auto's, zodat de menselijke maat en verbinding in de garage behouden blijft?
Deze aflevering werd opgenomen op de Schaapskooi van Censes in Driebergen. Censes is bruggenbouwer tussen onderwijs en bedrijfsleven, en dus een passende plek voor een gesprek over jongeren, werk, beroepsonderwijs en wat daar tussenin hoort te gebeuren.
Links en meer
De Balanskliniek  het platform dat mensen buiten de dichtgeslibde zorgpaden om via AI matcht aan een passende professional.
Boeken van Bram Bakker onder meer over oudzeer en ademhaling.
Contact: Bram is het best bereikbaar via LinkedIn.

Luister de aflevering op www.brandenjansen.nl of in je favoriete podcast-app.