Common Sense

Iedereen heeft het over het democratisch proces. Maar werkt onze democratie nog? Cor Molenaar legt de democratie langs de eigen meetlat: vrije verkiezingen, de rechtsstaat, grondrechten, onafhankelijke media en een democratische cultuur.
Ad Nederlof noemt het een schijndemocratie. Je stemt op een programma dat in de formatie voor de helft verdwijnt, en de grootste partij mag niet regeren. Partijen bij voorbaat uitsluiten zou volgens hem verboden moeten worden.
Dan het respect in de Tweede Kamer. Ad zat als jongen van zeventien op de publieke tribune en zag Drees, Den Uyl en Wiegel debatteren en daarna samen koffie drinken. Nu lopen Kamerleden weg als de ander praat. Zijn voorstel: een gele kaart, en bij de tweede ben je weg.
Verder: een Chinese parlementariër die zegt dat de Chinese democratie beter werkt, waarom je een land van 1,3 miljard mensen niet met democratie bestuurt, de NPO en de talkshowtafels, en waarom Europa volgens Ad een zinkend schip is.
Tot slot een idee uit de golfsport: waarom halen Kamerleden niet eerst een certificaat in hoe je met elkaar omgaat?

Kijk de video op YouTube: https://youtu.be/4EJsiiGR2wI

De vijftigste aflevering. Ad Nederlof ziet wat er gebeurt, Cor Molenaar legt uit waarom. Na vijftig keer is de toon niet veranderd, de diepgang wel.
Een minderheidskabinet betekent dat de oppositie regeert. Ad pleit voor een kiesdrempel zoals in Duitsland en België, en het liefst nog hoger: tien procent. Cor mist een neutrale pers, Ad noemt de publieke omroep gewoon een staatsomroep.
Dan de vakbond. De FNV eist zeven procent erbij, ook als dat de economie schaadt. Volgens Ad jaagt dat bedrijven richting technologie en het buitenland, terwijl er nergens in de begroting een plan staat voor de werkloosheid door AI en robots. Hebben de mensen die de begroting maken eigenlijk ooit een bedrijf gerund?
Verder: Booking.com en het recht op thuiswerken, wie de salarissen echt betaalt, een btw-verhoging voor de sierteelt, en waarom het poldermodel volgens Ad op chantage is gaan lijken. Ad vertelt hoe de ondernemingsraad van KLM ooit een jaar lang een order tegenhield die de vliegtuigen veiliger had gemaakt.
Tot slot ASML. Amerika wil bepalen aan wie Nederland zijn machines levert. Ad heeft er een duidelijk antwoord op.

Een premier die van het podium moet op het congres van zijn eigen partij, een kabinet dat niet uitkomt met de begroting, Nederlanders die over de grens tanken. Voor Cor Molenaar is het duidelijk: de huidige structuren werken niet meer.
Ad Nederlof en Cor Molenaar nemen deze keer het onderwijs onder de loep. Is een systeem dat stamt uit de jaren zestig nog geschikt voor kinderen die over twintig jaar op de directiestoelen zitten?
Ad verwacht dat binnen tien jaar een groot deel van de banen verdwijnt, omdat technologie het werk veel goedkoper doet. Werkloos zijn is volgens hem geen schande maar een bevrijding. Cor vindt werk juist vervullend en vraagt zich af wat mensen dan nog zin en sociale contacten geeft.
Verder in deze aflevering: waarom de economie kan groeien terwijl de werkloosheid stijgt, waarom Nederland zijn exportkracht verliest als het de technologie niet omarmt, en waarom het hebben van kennis minder belangrijk wordt dan het kunnen vinden ervan.
Tot slot de politiek. Een bedrijf zet een stip aan de horizon, maar waar is die van de overheid? Ad pleit voor een Dutch Economic Forum met zo min mogelijk politici, Cor voor een gemeenschapshuis zoals in het Italië van de zestiende eeuw.

Van een industriële naar een digitale samenleving. Het gebeurde eerder, van het agrarische tijdperk naar de handelsrepubliek en van daar naar de industriële revolutie. Nu zitten we er weer middenin, en dat is een onrustige tijd.
Deze keer schuift Bob de Wit aan naast Cor Molenaar. Bob was achttien jaar verbonden aan de Erasmus Universiteit, werd daarna hoogleraar in Maastricht en aan Nyenrode, en schreef Society 4.0 over de samenleving die eraan komt.
Bob vergelijkt de industriële samenleving met een dode boom: die trekt bepaalde soorten dieren aan, en die zijn we nog niet kwijt. Cor ziet de oude machthebbers vasthouden aan hun zetel, en dezelfde angst voor AI als destijds voor de automatisering.
Verder in deze aflevering: waarom Bob kunstmatige intelligentie de machtigste technologie noemt die de mens ooit maakte, waarom menselijkheid juist belangrijker wordt naarmate de wereld kunstmatiger wordt, en wat jonge mensen ons laten zien over werk en vrije tijd.
Daarna de politiek. Het huis van Thorbecke is gebouwd op arbeid en kapitaal, en dat systeem werkt volgens Bob niet meer. Hij ontwierp een directe democratie en legt uit waarom de verandering van ondernemers moet komen, niet van ambtenaren of multinationals.
Hoofdstukken
0:00 Intro
0:35 Invaller Bob de Wit
2:46 Van een industriële naar een digitale samenleving
4:30 Dezelfde angst als bij de automatisering
7:03 De toekomst ligt opgesloten in het heden
9:27 AI, de machtigste technologie ooit
11:43 Jonge mensen leven al in de toekomst
15:44 Minder cognitief, meer menselijk
19:03 Ondernemers maken de nieuwe samenleving
21:39 Het huis van Thorbecke werkt niet meer
26:17 Onze verantwoordelijkheid voor de volgende generatie
27:47 Afsluiting
Kijk de video op YouTube: https://youtu.be/X2sSfTYWXqw
Alles van Common Sense: https://podcastcommonsense.nl

Nederland exporteert duizend miljard per jaar. Geen politicus en geen vakbond die daar een rol in speelde.
Ad Nederlof en Cor Molenaar doen een deep dive in het verdienvermogen van Nederland. Waar komt het geld vandaan voordat Den Haag het verdeelt, wie verdient het, en wat gaat er mis.
Ad benoemt de vijf exportsectoren waar Nederland internationaal in meedoet: machines en hoogwaardige technologie, landbouw en voedseltechnologie, chemie en farmacie, zakelijke en digitale dienstverlening, en logistiek en distributie.
Van elke geëxporteerde euro in de digitale dienstverlening blijft 63 cent in de Nederlandse economie.
Verder in deze aflevering: waarom wij de machines maken terwijl NVIDIA, TSMC en Intel aan de chips verdienen, wat er gebeurde toen ASML zijn business in China moest opgeven, en waarom de gasbel die er nog steeds is honderden miljarden aan export naar nul bracht.
Daarna de tien punten waar het misgaat. De hoogste energieprijzen van Europa, een stroomnet dat vol zit waardoor datacenters een ander land kiezen, een tekort aan technisch personeel, een ambtenarenapparaat dat verdubbelde nadat halvering was beloofd, het woningtekort, en kapitaal dat zo is uitgedroogd dat scale-ups bij Amerikaanse investeerders eindigen.
Cor Molenaar maakt zich zorgen over het hoofdkantoor van ASML en over de kennis die met bedrijven als Innovation het land uit gaat. Tegelijk ziet hij ook wat er wel goed gaat, en waarom Nederland nog steeds in de eredivisie speelt.
Tot slot de makkelijkste export die er is: software. Je drukt op een knop en een seconde later is het waar het moet zijn.
Hoofdstukken
0:00 Intro
0:37 Voor je geld uitgeeft, moet je het eerst verdienen
2:46 Duizend miljard export, verdiend door ondernemers
3:53 Derde economie van Europa
4:55 Wij maken de machines, zij verdienen aan de chips
6:32 De vijf exportsectoren van Nederland
8:44 Ambtenaren verdienen geen geld voor ons
9:49 Waar onze concurrenten in uitblinken
11:18 Sancties tegen China leveren een concurrent op
12:59 De problemen: de hoogste energieprijzen van Europa
13:56 Een vol stroomnet en datacenters die vertrekken
15:46 Tekort aan technisch personeel
17:57 Meer ambtenaren maakt het probleem groter
19:56 Woningtekort en kapitaal dat is uitgedroogd
23:26 Zorgen over het hoofdkantoor van ASML
24:49 Afhankelijk van Duitsland, Amerika en Azië
28:48 Wat er wel goed gaat
30:59 Niks is makkelijker te exporteren dan software
Kijk de video op YouTube: https://youtu.be/7Rv3MKGNeSQ
Alles van Common Sense: https://podcastcommonsense.nl