Vandaag bespreken we het boek Filosofie van de kroeg, van Hans Schnitzler.
Hans Schnitzler is filosoof en we bespraken eerder zijn boek Wij nihilisten en Kleine filosofie van de digitale onthouding.
Voor mij was het boek een herhaling van zetten waarin de ouderwetse kroeg de oplossing biedt voor de plek tussen de grote boze buitenwereld en de intieme besloten kring van je huis en je gezin. Een plek waar je bekenden en vreemden tegenkomt die op een gemoedelijke manier elkaar ontmoeten.
Voor mij heeft de kroeg een geur van bier. Ik drink geen alcohol en heb dat gevoel niet van de kroeg. Zelden gehad ook. Ik herken het gevoel wel van de sportvereniging en de koffietent. Een plek waar ik een kop thee drink en kan genieten van de mensen die er zijn en een gesprek heb. Bekende met een gepaste afstand.
Ik begrijp de behoefte aan een plek die vroeger de gemeenschap rondom de kerk bood, maar dan minder veroordelend. De alcohol zorgt voor een lossere sfeer. Na een paar biertjes of glazen wijn worden de lippen losser, maar de meeste mensen ook luidruchtiger.
Het boek is voor mij een verromantisering van de oude bruine kroeg die steeds minder bezocht wordt en dus langzaam verdwijnt. Een cultuur die verandert. Het voelt bijna alsof Schnitzler het liefst in deze cultuur wil blijven hangen, wat nostalgisch.
Het boek gaat ook vooral over samenleven, de samenleving. Een plek waar je gezien wordt, maar niet beoordeeld.
Het is een boekje, klein, compact, met niet veel pagina's waarin hij fijn schrijft. Maar dat kan toch nog veel tekst zijn als je het idee van de kroeg niet echt ziet als een fijne plek.
Video van de NOS over de afname van de bruine kroegen in Nederland https://youtu.be/aJtExYDiMCI
Inhoud
Berichtje vooraf: een café-overpeinzing
Een eerste verkenning van het terrein: ik versus wij
Een confrontatie als teken aan de wand
Een hybride tussenwereld: noch publiek, noch privé
Ademruimte
Universiteit voor Humoristiek
Luchtige samenklontering
Vallen en weer opstaan
Wil tot (on)vriendelijkheid
De bruine kroeg is dood, leve de bruine kroeg!
(Her)ontwakend tribalisme
Kabbelde troost: de kroeg als wijkplaats
Slim en glad: de samenleving als apparaat
Een wereldlijke liefdespraktijk
Het ritme van de menselijke maat (délicatesse, s'il vous plaît!)
Na sluitingstijd
Berichtje vooraf: een café-overpeinzing
Hoe samen te leven - een belichaamde interactiviteit
onderzoeken wat de mogelijkheidsvoorwaarden zijn voor een leefbare samenleving
Een eerste verkenning van het terrein: ik versus wij
Een extreem ik-tijdperk waarin we de ander hard nodig hebben met toenemende ongelijkheid en polarisatie.
Niets muffigs aan naoberschap - je kan op de buurt rekenen en de buurt kan op jou rekenen. P20
Een tirannie van het persoonlijk (p25) - meritocratie
Oefenruimtes voor het 'goede leven' - mooi p31
Symbool voor de Europese geest - ik zou dan eerder samen eten aan een grote tafel kiezen als in het zuiden van Europa.
P32 koffiehuizen vind ik logischer dan de kroeg, meer een noord-Europese gelegenheid, meer in het geniep. Zuid-Europees is meer op straat, aan tafel, op het terras.
Een confrontatie als teken aan de wand
Bijzonder hoofdstuk, hoe je iemand verwijderd (Wilders) uit de voor jou bekende en beschermende omgeving. MEt verbaal geweld, veroordeling en dreiging.
Een hybride tussenwereld: noch publiek, noch privé
Ademruimte
Universiteit voor Humoristiek
Luchtige samenklontering
Vallen en weer opstaan
Wil tot (on)vriendelijkheid
De bruine kroeg is dood, leve de bruine kroeg!
(Her)ontwakend tribalisme
Kabbelde troost: de kroeg als wijkplaats
Slim en glad: de samenleving als apparaat
Een wereldlijke liefdespraktijk
Het ritme van de menselijke maat (délicatesse, s'il vous plaît!)
Na sluitingstijd
Opvallende lessen uit het boek voor ons:
00:00 intro - een eerste indruk van het boek
04:50 Het masculine van de kroeg.
08:30 De mogelijkheidsvoorwaarden voor een leefbare samenleving.
10:10 De kroeg is een tegengewicht van de echokamer (social media).
12:10 Is naoberschap muffig?
15:55 De internationaal georienteerde elitaire opvatting over de ontwikkelingen versus de lokale en regionale verbindingen.
21:00 Hans heeft een rechtse politicus met verbaalgeweld uit zijn café verwijderd. Had een gesprek hier beter gepast?
25:10 Hoe creëer je veedraagzaamheid?
30:50 De luchtigheid van de kroeg, het niet echt kennen van mensen en niet intiem worden.
34:00 Is de kroeg de ideale publieke ruimte waar mensen weer met elkaar in gesprek komen?
37:00 Zo bouw je een betere samenleving - délicatesse.
38:30 Subjectief zijn als je een boek leest.
Bronnen die we genoemd hebben
Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78
Kleine filosofie van de digitale onthouding – Hans Schnitzler #boekencast afl 120
Interview Wim Kayzer met George Steiner https://www.youtube.com/watch?v=K3G-I6vCIZc
Hannah Arendt - Vita Activa
Jürgen Habermas - Wikipedia
Schrijver Eva Rovers wil een Derde Kamer in Den Haag - FD
Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61
Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129
How to Live Together - Roland Barthes
Wachten, een levenshouding – Dirk De Wachter #boekencast afl 136
Luister naar deze aflevering
Beluister hier ons gesprek over het boek Filosofie van de kroeg. We hebben een leuk boek gekozen om te lezen, niet per se om de inhoud, maar vooral om het gesprek dat het heeft opgeleverd.
In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.
Video van deze aflevering
Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/mDReCUAFrYk
https://youtu.be/mDReCUAFrYk
In deze aflevering bespreken we het boek Filosofie van de kroeg
Samenvatting (met hulp van AI)
In Boekenkast aflevering 137 bespreken Tom en ik, Filosofie van de kroeg van filosoof Hans Schnitzler, na eerdere afleveringen over Wij nihilisten en Digitale detox.
Ik vind het boek minder door haar negatieve associaties met de kroeg en alcohol en omdat Schnitzler de kroeg als dé plek voor sociale ontmoeting presenteert, terwijl ik ook andere publieke ruimtes zie (zoals sportkantines, koffietenten of samen eten).
Tom vond het leuker, maar werd kritischer door het gesprek, onder meer over drempels voor vrouwen, nostalgie en culturele verschillen tussen Noord- en Zuid-Europa.
We bespreken thema’s als kroeg versus echokamers, noaberschap, ‘oefenruimtes voor het goede leven’, humor en de publieke ruimte (Arendt/Habermas), en een scène waarin een extreemrechtse politicus uit een stamkroeg wordt gezet, wat volgens hen wringt met het ideaal van open gesprek.
We eindigen met waardering voor het gesprek dat het dunne boek oproept en we kondigen Het uur van de wolven aan.
Transcript
[00:00:00] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe Boekencast aflevering, aflevering 137 Vandaag het boek Filosofie van de kroeg door Hans Schnitzler. We hebben eerder een boek van Hans gelezen, Wij nihilisten. Dat is al even geleden, aflevering 78. En Hans is een filosoof. Hij schrijft veel in... In columns en zo, in verschillende bladen, de standaard de groene, de Amsterdammer weet ik dan wat, vallende money.
Hebben wij niet
[00:00:29] Tom van der Lubbe: ook digitale detox gedaan van hem? Ja
[00:00:33] Erno Hannink: ook nog.
[00:00:34] Tom van der Lubbe: Dus als een derde boek.
[00:00:36] Erno Hannink: Ja, precies.
[00:00:37] Tom van der Lubbe: Want ze zijn van de sterren bij ons.
[00:00:40] Erno Hannink: Nou, misschien was, maar is. Oké sorry. Want, waarom zeg ik dit? Ja, weet je, ik vond het niet zo'n leuk boek en dat komt omdat twee dingen voor mij. Ik heb een soort emotie bij de kroeg en die is niet echt positief. Ik heb daar een verbinding met alcohol in zitten en met alcoholgebruik en met te veel alcoholgebruik en daar ben ik niet zo'n fan van.
Maar wat ik verder van het boek... Wat vind, is dat hij veel terugkomt op telkens weer dat de kroeg dan het verschil maakt. En ik denk, maar er zijn toch nog meer plekken waar dat kan. Het is heel erg, ik heb het gevoel dat het heel erg van zijn eigen beleving, hoe hij de kroeg ervaart dat hij daar heel veel zit.
Dat het fundament is van het boek. Natuurlijk filosofie is het andere fundament, dat is ook super duidelijk. Maar ik heb andere plekken waar ik dat doe, waar ik dit soort dingen doe. En ik snap wel waar hij over schrijft dat je een... Plek hebt tussen de grote maatschappij die grote boze buitenwereld en die interne die intieme besloten kring van je huis van je gezin dat je daar een plek tussen hebt waar je mensen ontmoet die Nou, waar je gewoon lekker mee keuvelt, waar je ook misschien niet tegen zegt, maar dat je gewoon samen bent.
En die plek zie ik ook, maar dan heb ik andere plekken. Ik vind dat niet in de kroeg. Dus voor mij was het telkens weer van, oh ja, dan komen we weer bij de kroeg uit hoor. Dan gaan we weer naar die kroeg en dan hebben we de kroeg en dan hebben we de kroeg. En dus ik had het een beetje van, kom op man. Had je niet een andere plek kunnen bedenken dan de kroeg?
Grappig hadden wij, heeft de NOS nu gisteren een nieuwe video gepubliceerd Ze hebben altijd van die... Ja, onderwerpen die ze in video's bespreken, die niet in hun nieuws of zo uitkomen, maar dat gaat over de teloorgang van de kroeg in deze huidige tijd. Dus dat sluit er heel erg aan bij dit boek natuurlijk.
Daar klaagt Hans ook over, die vindt dat dat overeind moet worden gehouden. En voor mij is het ook een soort... Nostalgie wat hij heeft in dit, dat hij daar hier aan vast wil houden aan die oude geschiedenis die cultuur van vroeger dat dat er bij hem in zit en dat hij daarin wil blijven hangen dat gevoel heb ik ook een beetje,
Netherlands