Decide for Impact podcast

Vandaag bespreken we het boek Geld genoeg, maar niet voor jou van Thomas Bollen.

De ondertitel is: Hoe heroveren we de macht over ons geld?

Hij werkte korte tijd voor een aantal consultancy organisaties, maar is sinds 2016 werkzaam voor Follow the Money en schrijft daar over geld en woont in de Achterhoek :-) Hij sprak met Martin Wolf, werkte met Karlijn aan het waterwerk van ons geld met Carlijn Kingma en schrijft over de digitale euro.

https://www.linkedin.com/in/thomas-bollen-028596b

https://www.ftm.eu/author/thomas-bollen

Het boek was voor mij waardevol en gaf veel inzicht in wat er in de financiële en geldwereld speelt. Via Heidi Leenaarts had ik al wat verhalen gehoord over de financiële wereld, dat banken geld creëren met een druk op de knop en 97% van het geld circuleert in de financiële wereld en maar 3% in de echte wereld. https://decideforimpact.com/show464-de-nieuwe-economie-in-de-praktijk-heidi-leenaarts/ 

In het boek wordt dit allemaal uitgelegd in begrijpelijke taal in gesprekken met verschillende mensen in deze wereld die er wel over durven te praten omdat hun baan/inkomen er niet meer vanaf hangt. Wat me opviel, is hoeveel geld er wordt verdiend in deze financiële wereld, zoals bij banken, maar altijd met een vangnet voor de burger. Als het misgaat, grijpt de overheid vaak in om ze te redden, waardoor de echt vermogenden zich verrijken ten koste van de rest van de burgers.

Thomas gelooft in de toekomst van de digitale euro die door de centrale banken wordt uitgegeven en gecontroleerd. Dit zou aanzienlijk in de kosten besparen en de risico’s verminderen. Maar de financiële wereld heeft een grote lobby-macht en stagneert dit proces. Je krijgt ook een inkijkje in de cryptowereld, waar ik een soort piramidespelgevoel aan heb overgehouden. Daarnaast heb ik een goed gevoel overgehouden aan de digitale euro.

Belangrijke bevindingen van het boek zijn dat als je de (financiële) markten de vrije hand geeft, ze uiteindelijk altijd ervoor zorgen dat ze zelf meer verdienen en dat dit ten koste gaat van de burger. Zeker wanneer het geldstelsel geprivatiseerd is, zoals nu. Private banken creëren geld. Banken hebben duidelijke afspraken nodig om te voorkomen dat ze bij een bankrun de banken ten onder dreigen te gaan en dat de overheid dit telkens moet oplossen. Dus hogere ondergrens van hoeveel van het geld dat ze uitgeven ook zelf moeten hebben als onderpand.

Het kritische punt is misschien dat het veel is en dat ik soms het overzicht verloor tijdens het lezen. Dit zie je ook terug in het register van namen die Bollen in het boek noemt, het zijn er veel.

Voor iedere persoon die met geld werkt, is dit een belangrijk boek om te lezen. Je leert beslist dingen over geld en de financiële wereld die je nog niet wist. Hopelijk gaat dat helpen om deze wereld te transformeren. Als je, zoals ik, druk maakt over inkomen en vermogensongelijkheid, dan ontdek je dat het allemaal nog veel erger is dan je had gedacht. Het boek geeft me ook een wat mistroostig gevoel. Er verandert weinig.

Het is een uitgebreid boek met 300 pagina's. De hoofdstukken zijn kort en goed afzonderlijk te lezen. We kregen het van Follow The Money. Dank daarvoor. 

Actueel: artikel FD vandaag 5 feb 2026  ‘Verlaag de Europese kapitaaleisen, de banken hebben hun lesje heus wel geleerd’ - Politici en toezichthouders in Europa begrijpen onvoldoende dat een sterke economie een sterke financiële sector nodig heeft, zegt president-commissaris Lorenzo Bini Smaghi van Société Générale.

Na het lezen van dit boek kijk ik hier anders tegenaan.

Inhoud

Woord Vooraf

Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten

In het ‘Fort Knox van Europa

Wakker worden in The Truman Show

De toren van Basel

Wij zijn de 99 procent

In de ban van schuld

De vergeten wetenschap

Buitenbeendjes in actie

De saaiste bank van Nederland

De grote doorbraak

De Europese Doomsday Machine

De ontdekking vaan digitaal centraalbankgeld

Wat het licht niet verdraagt, woekert in de schaduw

De bankiers van de cryptowereld

Het antwoord is ‘nee’

One coin to rule them all

Karaktermoord

Publiek geld naar private zakken

Chantage door de tech-miljardairs

‘Zeg nee tegen CBDC’

De radicale keuze

Woord Vooraf

De opening van het boek gaat gelijk in op de problematiek in de wereld, zoals inkomens- en vermogensongelijkheid, de concentratie van geld en macht en de afbraak van de democratie. Hierover hebben we al vaker gesproken. Maar wat Thomas dan doet, is de connectie leggen met het geldstelsel.  Dat hebben we nog niet eerder besproken, volgens mij. Hij noemt ook het grootste probleem hierin: de financiële geletterdheid die macht geeft en de financiële macht van de sector. Een van de machtigste en best georganiseerde lobby’s ter wereld.

De macht over ons geld is de afgelopen 40 jaar steeds meer in private handen gekomen.

Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten

Met een aantal sterke voorbeelden in (extreme) situaties ontdek je ineens dat het geld dat op je bankrekening staat niet echt jouw geld is. Dat is het bedrag dat je van de bank tegoed hebt. De bankruns in crisissituaties laten zien dat banken en de overheid je de toegang tot jouw banktegoed kunnen begrenzen of opschorten. Het geld op jouw bankrekening ligt niet in de kluis van de bank.

In het ‘Fort Knox van Europa

De titel van dit hoofdstuk is wat misleidend. Dit hoofdstuk gaat vooral over wat er allemaal mis is met het geldstelsel

Geld is nooit neutraal of natuurlijk. Ze is altijd onderdeel van een complex sociaaleconomisch systeem van schulen, verplichtingen en vertrouwen. Geld is onderdeel van de politieke economie en dus een politiek onderwerp.

Publiek (contant) geld van de centrale bank vormt de basislaag van ons geld. Aan cashbetalingen verdient de bank niets.

Centrale banken hebben nagelaten om publiek geld naar het digitale tijdperk te updaten. p22

Het verschil tussen privaat en publiek geld is belangrijk om te begrijpen. Het geld op je bankrekening is privaat geld. Het werd door een private bank gecreëerd. De transitie naar digitale banktegoeden (dus al jouw transacties met geld zonder dat er papiergeld aan te pas komt) is een overgang naar privatisering van ons geld en dat brengt risico’s met zich mee. Zoals we de afgelopen jaren hebben ervaren.

De risico’s en kosten om het bancaire systeem overeind te houden worden grotendeels collectief gedragen (bij dreigend faillissement grijpt de overheid in bijv. ABN), terwijl de winsten onder de financiële instellingen en aandeelhouders worden verdeeld.

Hoe groot private equity is geworden in 12 jaar: ze lijken alles op te kopen en dragen bij aan het feit dat diensten die we nodig hebben duurder worden en tegelijkertijd de kwaliteit van de diensten slechter wordt. Denk aan kinderdagverblijven, huurwoningen, verzorgingstehuizen, watervoorziening, tandartspraktijken. In private equity zitten mensen die al geld (veel) hebben en vooral bezig zijn om het rendement te vergroten; ze zijn niet geïnteresseerd in het product of dienst zelf. Als het maar rendement oplevert.

De democratie dreigt te vervalen tot een dictatuur van het geld.

Als afsluiting lees je over $TRUMP, de cryptomunt van Trump, waarmee vooral de familie Trump veel geld heeft verdient. En de macht van Thiel.

Wolf: Willen we de democratie redden, dan moeten we het kapitaal repareren.

Wakker worden in The Truman Show

Uitleg over bankruns en het probleem dat banken veel minder publiek geld in kas hebben. De regels van het kapitalisme worden opzij gezet tijdens de bail-out door de overheid van private banken. Waarbij de mensen met het meeste vermogen als eerste hun geld terugkrijgen.

p39 uitleg over rommelhypotheken - hoge afsluitkosten incasseren en het risico op toekomstige wanbetaling niet in je eigen balans opnemen.

Sinds de crisis van 2008 staat de overheid garant voor 100.000 privébanktegoeden.

Terwijl de banken worden ondersteund door de overheid, keren de managers en de aandeelhouders forse bedragen uit.

Ingewikkeld hoofdstuk

De toren van Basel

p50 het inzicht van Greenspan tijdens de crisis

Internationale bankregels Basel III - belangrijk onderdeel financiering met meer eigen vermogen (Basel II - 2%) - Ackerman, CEO Deutsche Bank, en voorzitter IIF wilden de eisen vooral afzwakken. Ze vonden dat zij er het meeste verstand van hadden en het beste de nieuwe regels konden opstellen. Politici vooral buiten de deur houden en burgers bang maken (tabakpropaganda). Eigen vermogen werd uiteindelijk verhoogd naar 3%. Dit betekent dat je als bank je balans met 97 schuld mag financieren. Het doel was een eigen vermogen van 20-30 procent.

Anat Admati - 

Dit hoofdstuk leest als achterkamertjespolitiek en strategietruc. Alles om ervoor te zorgen dat de macht bij de private banken blijft.

Wij zijn de 99 procent

De internationale geldhervormingsbeweging. 

Kennismaking met De Waal. Hij wilde een eenvoudige methode om onderling te betalen met een link.

De bank leent geen geld uit van andere spaarders op het moment dat ze iemand een hypotheek verstrekken; ze creëren daarvoor nieuw geld. Met een druk op de knop.

p62 De vraag waarom zo’n belangrijke maatschappelijke functie niet in publieke handen is. Want het geld scheppen kun je doen voor zaken die goed voor de toekomst zijn en die slecht zijn (fossiele brandstoffen stimuleren, private equity).

Het winstmotief van de bank gaat boven het publieke belang.

p65 Graeber We are the  99 percent en zijn boek Debt.

Het kan wel anders, geschiedenis met een ‘debt jubilee’. Koning of keizer die de mensen hun schulden kwijt schold en weer vrij waren.

De Waal: het privilege om geld te schappen is misschien wel het machtigste instrument om een samenleving vorm te geven.

Start Stichting Ons Geld - doel publiek informeren over gevaren inrichting financiele systeem

In de ban van schuld

Vandaag het gesprek met Marianne Lefever.

Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloed. Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten om betere ruimtelijke keuzes te maken?

Laten we beginnen…

Samenvatting

(met behulp van AI gegenereerd)

In aflevering 488 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Marianne Lefever, stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag.

Marianne legt het concept “unreasonable innovation” uit: niet blijven hangen in incrementele verbeteringen of crisistunnelvisie (zoals alleen ‘bouwen, bouwen, bouwen’ bij de woningcrisis), maar de volledige opgave—wonen, gezondheid, klimaat, mobiliteit en samenleving—integraal begrijpen om tot systeeminnovatie te komen.

Ze bespreekt woningdruk in Europa en Noord-Amerika, de dalende inwonersdichtheid door kleinere huishoudens, urban sprawl en monofunctionele wijken die autoverslaving en lange pendeltijden veroorzaken, met negatieve effecten op sociale cohesie en gezondheid (o.a. een Zweedse studie over langere commute en hogere scheidingskans).

Het gesprek gaat ook over participatief en inclusief ontwerp, met een voorbeeld uit Dordrecht (De Staart) waar een ‘strandje’-plan weerstand opriep omdat veel bewoners niet konden zwemmen, waarna via gesprekken met diverse groepen en het versterken van bestaande ontmoetingsplekken een andere aanpak ontstond.

Marianne beschrijft haar verschuiving van technologische duurzaamheid naar het centraal zetten van menselijk welzijn naast planetaire doelen, met voorbeelden rond watermanagement, kritiek op grootschalige technologische oplossingen en het belang van natuur voor stressreductie, microbioom en gezondheid.

Ze waarschuwt voor ‘solutionisme’ (zoals filters met toegevoegd microbioom) en pleit voor steden bouwen met natuurlijke principes (biomimicry). Verder bespreekt ze gelijkwaardigheid en het voorkomen van gentrificatie door gemengde woningtypologieën en betaalbaarheid, het in kaart brengen van sociale netwerken en het voorbeeld Regent Park in Toronto met een sociaal charter waaraan ontwikkelaars zich moesten houden.

Ze stelt dat wonen een investeringsproduct is geworden in plaats van een basisrecht, wat structurele betaalbaarheid ondermijnt.

PosadMaxwan werkt volgens “omgekeerd ontwerpen”: starten bij ondergrond, blauw-groene netwerken en sociale structuren, daarna actieve mobiliteit en OV, voorzieningen en pas als laatste woning- en werklocaties.

Tot slot vertelt Marianne dat ze zich vooral een teamspeler en intrapreneur voelt in het leiden van een bureau van bijna 75 mensen.

Wat ik zoal leerde van Marianne:

00:00 intro -

02:45 We worden met z'n allen niet meer gezonder. Een gezonde levensjaren gaan achteruit.

03:25 De unreasonable innovation - een systeeminnovatie.

05:55 In de westerse landen krimpt de bevolking, maar we worden alsmaar ouder.

12:00 Als je pendeltijd meer dan 45 minuten is dan heb je meer dan 40% kans op een scheiding (Zweeds onderzoek)

15:10 Een straatje erbij lijkt een snelle oplossing, maar we moeten goed nadenken over welk soort samenleven we aan het creëren zijn.

Meer over Marianne Lefever:

https://www.linkedin.com/in/marianne-lefever/

www.posadmaxwan.nl

https://www.youtube.com/watch?v=fzdBMmt0MCc

https://www.youtube.com/watch?v=bPg8x43FBVQ

Andere bronnen:

Vincent Luyendijk https://www.linkedin.com/in/vincentluyendijk/

boek Happy City

Video van het gesprek met Marianne Lefever

https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw

Kijk hier https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 488 van de Decide for Impact podcast. Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloedt.

Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten en betere ruimtelijke keuzes maken? Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen inzichten met jou.

Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Dit was een supermooi gesprek die heel anders van de andere onderwerpen in podcast was, maar toch ook iedereen raakt. Het gaat namelijk over onze eigen leefomgeving, over onze eigen stad en onze straat en onze buurt. Hoe we hier leven, wat is gezond, hoe we ervoor zorgen dat de wijken en de omgeving weer een goede en mooie leefomgeving wordt.

Dus ik hoop dat jij net zo geniet van deze aflevering als ik heb gedaan van het gesprek met Marianne. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastopname. Vandaag spreek ik met Marianne Levever. Welkom Marianne

[00:01:33] Marianne Lefever: Hoi, welkom.

[00:01:35] Erno Hannink: Ik kwam bij jou door een post van Vincent Luijendijk. We zitten nu begin januari, half januari.

En die post was in november vorig jaar al. Dus we zijn even onderweg. Maar toch, we hebben nu het gesprek. En het ging over een stad die leefbaar is. Een mooie stad die groen is. Ik heb wat verhalen van je bekeken. Vincent is erg bezig met de groene stad. Dat is natuurlijk echt wel zo'n onderwerp van jou natuurlijk ook.

Maar ik had daarvoor nog niet van je gehoord. Dus het was mooi om dat op die manier met je kennis te maken. En in een van jouw... Nee, dat zeg ik niet goed. In een aantal van jouw presentaties die ik van je heb gezien, heb jij het over dat een 'unreasonable innovation' belangrijk is. Je hebt het veel over een groene stad, welzijn en een gezond leven in een stad.

Maar je hebt het ook over innovatie. Ja Het is

[00:02:30] Marianne Lefever: een

[00:02:31] Erno Hannink: onderwerp wat daaraan gekoppeld is neem ik aan. Maar wat is een unreasonable innovation?

[00:02:36] Marianne Lefever: Ja, goeie vraag. Ik denk dat we vandaag, als we het hebben over de samenleving en waar we als samenleving naartoe willen, dan voelen we allemaal dat het piept en kraakt in alle systemen die we hebben vandaag en die ons de laatste decennia heel veel gebracht hebben, maar waarvan je merkt dat ze toch een beetje uit elkaar beginnen vallen of heel erg uit elkaar beginnen vallen.

Bijvoorbeeld gezondheid. We worden met z'n allen niet meer gezonder, integendeel. We worden wel nog ouder, maar onze gezonde levensjaren gaan er sterk op achteruit. Dus daar moeten we iets mee. Maar als ik dan kijk naar wat we daar dan mee proberen te doen, dan merk ik dat we toch heel vaak vanuit diezelfde geïnstitutionaliseerde systemen blijven redeneren en proberen die incrementeel te verbeteren.

En ik ben er rotsvast van overtuigd geraakt door die jaren dat we daar... Niet heel veel verder meekomen. En wat ik bedoel met 'unreasonable innovation' is dat als je echt wil innoveren, en dan bedoel ik echt een systeeminnovatie, dat je echt je maatschappelijke systemen gaat herbekijken en herdenken, dan moeten we gewoon op andere manieren gaan denken en op andere manieren naar dingen durven kijken.

En dat wil dus ook zeggen, sommige geëikte kaders loslaten. Als het dan over gezondheid gaat bijvoorbeeld, of als het dan vooral vanuit mijn domein als stedenbouwkundige dan, hebben we het bijvoorbeeld heel de tijd over de woningcrisis. Er is een enorme woningbouwopgave, er is een enorme nood aan nieuwe woningen.

[00:04:10] Erno Hannink: Dus waar kijken we naar?

[00:04:11] Marianne Lefever: We moeten bouwen bouwen bouwen. De slogan kwam de afgelopen kabinet meermaals naar voren. Dat is één manier om daarnaar te kijken. Maar... Ik merk bij heel veel gemeenten en provincies en ook landelijk zit er een soort enorme, hoe moet ik dat noemen, een soort overlevingsstrategie bijna.

Want we zitten in een crisis, dus we moeten zo snel mogelijk dit stukje oplossen. Maar daardoor krijgen we een soort tunnelvisie en verliezen we heel veel andere dingen uit het oog. Die het eigenlijk makkelijker zouden maken om naar een goede oplossing te komen. Bijvoorbeeld bij die woningbouwopgave, als we gewoon zeggen we gaan overal bouwen waar het maar kan, want dan komen er woningen bij, dan is de kans heel groot.

En niet alleen de kans, maar dan weten we ook uit het verleden, toen we zo grote woningbouwsprongen gemaakt hebben, zit er gewoon een heel groot risico aan dat we heel veel neveneffecten aan het creëren zijn, die ons nadien heel zuur gaan opbreken. Dus waar ik voor pleit, als ik het heb over unreasonable innovation, is dat we ons niet laten verleiden Om alleen maar binnen de geëikte systemen Te knutselen en incrementeel te innoveren.

Of aan de andere kant in een soort overlevingsmodus schieten en zeggen, oké crisis, dit is het probleem, dat is de oplossing lineair. Maar dat we onszelf de ruimte gunnen, en dat voelt heel contra-intuïtief, maar dat we onszelf de ruimte gunnen om de opgave echt goed te begrijpen in al haar aspecten. Ja, het gaat over wonen maar het gaat ook over gezondheid, het gaat ook over klimaat, het gaat ook over welke maatschappij willen we zijn en hoe willen we samenwonen.

En als je die opgave als geheel veel meer gaat onderzoeken, dan kom je tot heel andere oplossingen. En dat is een beetje wat ik bedoel met die unreasonable innovation.

Vandaag bespreken we het boek, Intiem verzet van Josep Maria Esquirol.

De ondertitel is: Naar een filosofie van nabijheid

Josep Maria Esquirol Calaf (geboren in 1963 in Mediona) is een Catalaanse filosoof, essayist en hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. Hij leidt de Aporia Research Group, die zich bezighoudt met hedendaagse filosofie en in het bijzonder met de relatie tussen filosofie en psychiatrie.

https://en.wikipedia.org/wiki/Josep_Maria_Esquirol_Calaf

La resistència intima. Ensayo de una filosofia de la proximidad

https://www.youtube.com/watch?v=rcxR_l1_I5E (gesprek) - Engelse ondertiteling aanzetten.

Voor mij was het een ingewikkeld boek. Ik had moeite om erdoorheen te komen en heb dan ook niet alles gelezen. Daar zit voor mij ook een soort tweestrijd in, ik denk dat je dit soort boeken niet in één ruk (of in twee weken) moet uit willen lezen. Het heeft ruimte nodig om te herlezen, om te bezinnen en te filosoferen. Tegelijkertijd had ik het boek nooit uitgelezen als we deze deadline niet hadden. Dan was het blijven liggen en had ik veel liever het boek Wachten gelezen van De Wachter. Daar ben ik in begonnen en het leest weg.

Lastig vind ik alle filosofen die hij aanhaalt, quotes uit boeken, en met delen is hij het wel eens en met anderen niet. Het voelt soms zinloos wat hij beschrijft voor mij. Ook de woorden die gebruikt worden zijn voor mij niet altijd bekend of duidelijk.

Inhoudsopgave

De warme maaltijd op tafel (moment)

I Ontwrichting en verzet

II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht

De tuin bewerken (moment)

III Terug naar huis

IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn

V Korte medische overpeinzing

VI Zelfzorg zonder narcisme

VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit

Subatomisch zweet (moment)

VIII De oceaan of de woestijn?

IX De essentie van taal als beschutting

X Een metfysica van het verbond

De warme maaltijd op tafel (moment)

Samenleven staat of valt met samen eten. (past in de Mediterane cultuur)

I Ontwrichting en verzet

Bestaan is jezelf vormgeven, en daarmee verzet plegen.

Leven is jezelf ontplooien (tegenpool bij life coaches van verzet) een persoonlijk uniek pad naar het geluk, overbodige sofisterij - middelmatigheid.

Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting.

Een goed leven is niet het summum.

II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht

Het nihilisme staat voor een gebrek aan waarden, het besef dat we de betekenis van ons bestaan niet kunnen doorgronden met concepten als doel, eenheid en waarheid. p29

De confrontatie met jezelf: enerzijds sta je oog in oog met het niets, maar anderzijds is het de beste manier om tot rust te komen. p33

De tuin bewerken (moment)

Mooi in het verhaal hoe ze de man ontmoeten die de actualiteit niet volgt. Geen grootgrondbezitter, maar wel genoeg om van te leven met zijn kinderen. Door het werk op het land houden ze drie grote rampen van het lijf, de verveling, de ondeugd en de honger.

Gedachtenloos werken maakt het leven draaglijk. Zingeving is te vinden in nabijheid.

III Terug naar huis

Het huis is een veilige plek om naar terug te keren. De beschutting, de rust die intimiteit biedt. Het gaat om bescherming en gastvrijheid.

De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling.

IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn

In plaats van steeds op zoek gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen, en leren het te waarderen.

p60 en 61

Het gemiddelde leven wordt ondergewaardeerd.

Ons bestaan is een verblijf in de nabijheid.

V Korte medische overpeinzing

VI Zelfzorg zonder narcisme

VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit

Subatomisch zweet (moment)

Dit hoofdstuk begreep ik niet.

VIII De oceaan of de woestijn?

IX De essentie van taal als beschutting

X Een metfysica van het verbond

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek, het boek leest lastig

08:15 Een reactie is op onze wereld van social media en te veel media. Terug naar de kern, naar minder.

13:05 Samenleven staat of valt met samen eten.

16:10 Leven is je verzetten.

16:35 Onverzettelijk verzet tegen de zelfgenoegzaamheid van de massa.

17:20 Het Nederlandse woord samenleven is de kern van dit verzet. De redzame burger is het tegenovergestelde van samenleven.

18:35 Life coaches die zeggen dat je naar je persoonlijke unieke pad naar geluk moet zoeken, dit is overbodige sofisterij .

19:25 Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting.

Het glorificeren van het simpele bestaan door Esquirol.

26:10 Solidariteit neemt de vorm van een huis aan, en ongastvrij is geen huis.

27:30 De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling, totdat iedereen een huis en te eten heeft.

28:55 In plaats van op zoek te gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen en leren waarderen.

30:20 Een dagelijks leven dat rijk genoeg is ligt binnen het bereik van de meeste mensen.

36:50 Nadenken, reflectie, is al een vorm van voor jezelf zorgen.

42:25 Het suikerzoete scepsis van huis-, tuin- en keukenintellectuelen.

49:10 Alleen buiten de actualiteit is leven.

Bronnen die we genoemd hebben

Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78

Stop chasing happiness – Frank Martela #boekencast afl 133

Infocratie – Byung-Chul Han #boekencast afl 72

Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123

Jaaroverzicht #boekencast 2025

Michel Foucault - Wikipedia

Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96

Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122

Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114

Hannah Arendt - Wikipedia

arts Wico Mulder - Praktijk SALUT

Inner Development Goals

Filosofie van de kroeg - Hans Schnitzler

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Intiem verzet

Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/jdKfi565MGo

https://youtu.be/jdKfi565MGo

Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor.

In deze aflevering bespreken we het boek Intiem verzet

In deze aflevering van de Ondernemers Boekencast bespreken we Intiem Verzet: Naar een filosofie van nabijheid van Josep Maria Esquirol (hoogleraar filosofie in Barcelona, leider van de Actoria Research Group rond hedendaagse filosofie en de relatie met psychiatrie).

Het boek (Nederlandse vertaling, ca. 185 pagina’s leestekst) hebben we als complex en soms moeilijk toegankelijk ervaren, met veel verwijzingen naar andere filosofen en wisselende leesbaarheid per hoofdstuk en tussenteksten (‘momenten’).

We bespreken de goed leesbare onderdelen o.a. ‘De warme maaltijd op tafel’ en ‘De tuinbewerkers’, maar we vinden passages zoals ‘Het subatomische zweet’ onbegrijpelijk.

De bespreking richt zich op de kernideeën: ‘intiem verzet’ als verzet tegen ontwrichting, egoïsme en de ‘heerschappij van de actualiteit’ (social media, media-overload en een virtuele wereld), door terug te keren naar het nabije en alledaagse: samen eten, het huis als plek van bescherming en gastvrijheid, de tuin/het werk (met verwijzingen naar kloostertradities en ‘ora et labora’), en aandacht voor solidariteit.

We noemen het concept ‘gifteconomie’ als kritiek op groei-logica en als volharding en herhaling ‘tot iedereen een huis en te eten heeft’, en verbinden dit aan fraternité/solidariteit en aan hedendaagse thema’s zoals dakloosheid.

Verder komt ‘lofzang op het alledaagse’ aan bod (verwondering over eenvoud, waarbij eenvoud niet hetzelfde is als banaliteit) en het hoofdstuk ‘zelfzorg zonder narcisme’, waarin reflectie wordt gepresenteerd als zorg voor jezelf zonder egocentrisme.

Tom bespreekt het hoofdstuk over taal als beschutting, met Levinas-citaten over taal als contact en een oprecht ‘gaat het goed met je?’ als vorm van zorg, en contrasteert dat met oppervlakkige ‘hoe gaat het?’-gesprekken en mediapraat.

Het boek eindigt volgens ons met de gedachte dat ‘eenvoudige mensen’ dit al lang wisten en dat filosofische reflectie later aansluit, met verzet als het bewaken van verbinding.

We sluiten af met de oproep de ‘stekker eruit te trekken’ uit actualiteit en routines, en terug te keren naar eenvoud, nabijheid en echte verbinding als basis voor een (her)nieuwde samenleving.

Transcript

Erno Hannink: [00:00:00] Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast. Vandaag bespreken we het boek Intiem Verzet. Het boek van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is Naar een filosofie van nabijheid. Het boekje hebben we gekregen van Ten Haven. Dankjewel daarvoor. Geregeld door Tom. Laat ik eerst even zeggen, Esquirol dat is een cartelaan.

Hij is hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. En hij leidt de Actoria Research Group. Die is bezig met hedendaagse filosofie en in het bijzonder de relatie tussen filosofie en psychiatrie. Ik heb wel wat meer met filosofie en technologie, daar heb ik wel een paar keer wat dingen van gehoord en naar geluisterd.

Maar ik moet zeggen, van de combinatie filosofie en psychiatrie nog niet. Het oorspronkelijke boek, de Spaanse versie, is volgens mij vier jaar geleden uitgekomen. En dit is de Nederlandse vertaling daarvan. Het boek is ongeveer 185 pagina's, het leesgedeelte.

Today, we are learning from Priscilla Zamora Politis.

Priscilla is a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur working at the intersection of conscious leadership, work and life transitions and community.

With over 15 years of international experience, she has supported leaders, organizations, and networks across Latin America, Europe, and the Middle East to navigate change with clarity, humanity, and inner alignment.

Priscilla is a LinkedIn Top Voice, a UAE Golden Visa holder as a content creator, and now she's creating Beyond Work, a platform exploring new paradigms of leadership, work, and life beyond hustle.

Her work is deeply inspired by community living, the Inner Development Goals (both expressed as being an Emerge Lakefront alumni), and has the belief that meaningful work should expand life — not consume it.

Let's get started...

https://youtu.be/FnCTwt6h9t4

Deze video (short) is een klein stuk uit het gesprek. Voor de gehele audio of video kijk je hieronder.

In this conversation with Priscilla Zamora, I learned:

00:00 Intro -

02:30 Living between three continents.

04:05 Learning in the personal development or spiritual path.

05:40 Developing your life based on the expectations of others.

07:15 At a conference, leave the seat next to you intentionally open for someone who needs to sit next to me, can.

10:00 Worked 10 years and 1 day in the corporate world, then she felt emptiness.

13:00 She decided to take a year off to discover what she wanted to do and took many courses.

16:00 How do you talk with people who know the 'old' you?

21:50 Experiencing closeness and life-changing friendships in the community.

25:40 The fixer mindset as the foundation for entrepreneurship.

33:50 Not scaling up businesses to help more people and have more impact.

38:50 How inner development helps people to work towards a better future.

41:00 Intentionally designing the most beautiful life I can get.

42:50 Bringing the South American perspective to Europe.

43:54 The IDG organisation is working a lot on reflection, theories and the framework. Where is the action?

45:00 The balance between Sweden, South America and Dubai.

46:30 The IDG Summit in 2023 was a very white and European environment.

48:00 We don't see pain in the IDG environment.

52:05 Working on the being in organisations.

54:35 People are longing to talk about spirituality at work.

59:00 Coming to the end of the second liminal phase.

1:00:05 If you are going through a crisis, embrace it with devotion. Look the pain in the eye.

1:09:05 Small is beautiful. Small businesses. Small communities. Small impact.

Navigating Life Transitions with Priscilla Zamora Politis: Conscious Leadership and Inner Development

In episode 487 of the Decide for Impact podcast, Erno Hannink has a compelling conversation with Priscilla Zamora Politis, a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur. Priscilla shares her journey of working at the intersection of conscious leadership, life transitions, and community.

With over 15 years of international experience in supporting leaders across Latin America, Europe, and the Middle East, Priscilla discusses her path from corporate executive roles to becoming a prominent voice in conscious leadership and social entrepreneurship.

Topics include her experiences living in Dubai, the importance of inner development, the challenges and transformations of entrepreneurial life, and how personal crises led her to profound spiritual growth and a commitment to meaningful, impactful work. Priscilla also explores the cultural nuances of leadership and her perspective on the future of work and community living.

00:00 Introduction to Episode 487

00:07 Meet Priscilla Zamora Politis

02:01 Priscilla's Journey to Dubai

04:14 The Impact of Future Human Conference

09:12 Existential Crisis and Career Shift

15:44 Navigating Personal and Professional Transitions

22:02 The Role of Community and Friendship

25:50 Entrepreneurship and Inner Development

33:36 Rethinking Business Growth and Impact

39:28 Embracing Inner Development Goals

40:20 Balancing Profit and Purpose

41:01 Designing an Intentional Life

41:58 Cultural Reflections and Inspirations

44:00 Challenges of Action and Reflection

46:28 Diversity and Inclusion in IDGs

52:12 Personal Practices and Spiritual Growth

57:06 Navigating Life's Challenges with Faith

01:07:28 Global Challenges and Personal Responsibility

01:12:58 Final Thoughts and Gratitude

More about Priscilla Zamora Politis:

https://www.linkedin.com/in/priscillazamora/

Resources we mention:

Emerge Lakefront

MindValley

Future Human conference

Small is beautiful

Zebra entrepreneurs

Video of the conversation with Priscilla Zamora Politis

https://youtu.be/Vn_-c3wLVWQ

Watch the conversation here https://youtu.be/Vn_-c3wLVWQ

Transcript

[00:00:00] Erno Hannink: Hello and welcome to episode 487 in the Decide for Impact podcast. Today you are listening to the conversation with Priscilla Zamora Politis. Priscilla is a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur working at the intersection of conscious leadership work and life transitions and community.

With over 15 years of international experience, she has supported leaders, organizations and networks across Latin America, Europe, and the Middle East to navigate change with clarity, humanity, and inner alignment. Priscilla is a LinkedIn Top voice, a UAE Golden Visa holder as a content creator, and now she's creating Beyond work a platform exploring new paradigms of leaderships work and life beyond hustle.

Her work is deeply inspired by the community living in the inner development goals. Both expresses being an Emerge lakefront alumni and has the belief that meaningful work should expand life, not consume it. My name is Erno Hannink and I share my knowledge, experience, and insights with you. I coach entrepreneurs so they can make decisions that will help them grow their impact.

This was a very inspirational conversation and I was very curious to learn about what you was doing today. Let's get started. Hello and welcome to this new podcast episode. Today I'm talking to Priscilla Zamora. Welcome, Priscilla.

[00:01:41] Priscilla Zamora: Thank you so much for having me.

[00:01:43] Erno Hannink: Yeah, and I'm wondering, 'cause we met on a conversation where we talked about, well the common topic was about, the transition of the.

Systems of inner development goals that the foundation and all the, everything around that. And you explained to me in a later conversation that you are now living in Dubai. How did you get to Dubai? Because you're not coming from Dubai.

[00:02:11] Priscilla Zamora: no. Yeah, I mean, today I'm living between three continents. I do have, I'm originally from Chile, so I have a lot of projects in my family.

My networks are most of them in Latin America still. And on 2025 I find out about this community called Emerge Lakefront, which is very related to the inner development goals. And I stayed there for five months. but I've been related to the IDGs for almost three years when I co-founded with two other friends, the first half in Teale regarding to that, and I've been in Dubai a couple of times before, but it wasn't until January of this year that I came for like a personal development conference.

And I was supposed to be here for a week, which ended up being three months. And it actually ended up, getting a. Residency and, coming to live here and having a base related to, I think that environments that support entrepreneurship in a fast paced environment. I don't think that there's a place in the world today like Dubai and also regarding too many biases that people may have.

There is a lot of personal development, inner work and transformational changes, structural changes happening here to a lot of the conversations. So I love to have that mix. A little bit of Europe, the Middle East and Latin America.

[00:03:33] Erno Hannink: And, you were going there for a self development project. It's probably not a project, but what ignited that?

What started that

[00:03:43] Priscilla Zamora: there? Well, I think that in the personal development slash spiritual path, however, one wants to call it, 'cause for me, are very related. You find different authors, networks, platforms. Experiences and for me, one that helped me a lot in the last, I would say five, seven years has been Mindvalley, which is a platform for personal development, but also has different approaches on business, physical health and mindfulness.

And they had this conference called Future Human in January on 2025. And that was the reason on, I don't know, I think six months before on 2024 when I just read it, I was like, I have to be there. I don't know how I'm gonna get to Dubai and be there in January. But it was like I, I always have this expression of when something pulls you, like you read something and it's like, oh, I have to be there.

That happened to me with Future Human and Little, I know that was going to be like a series of react, a chain reaction on many things that will happen in my life. It was the same how I read about lakefront on LinkedIn. It was the same, like I had to be there. I'm trying to lead my life now that way, like following a little bit of calling intuition, something that is not always intellectual.

we can go a little bit more on that, but, that's how I gotta Dubai and that's how, why I'm here.

[00:05:10] Erno Hannink: Okay, so the title piques my interest, right? So Future Human. What did you learn there?

[00:05:20] Priscilla Zamora: It's been, I think that as many people maybe I developed my life very related to academic achievement, societal expectation.

Vandaag bespreken we het boek, Stop chasing happiness van Frank Martela.

De ondertitel is: A pessimist’s guide to a good life

Frank Martela, PhD, is filosoof en onderzoeker op het gebied van psychologie en werkt als assistent-professor aan de Aalto-universiteit in Finland.

Op YouTube vind je videos van zijn TEDx talks

https://youtu.be/rdKBZbTCVFY?si=zhM7QzWpEUTwwXDd

https://youtu.be/egFuBtCc6Aw?si=fTl-s4iCPkv2x529

https://youtu.be/EqwoOfpM6Ks?si=T6xuuLOJ6r-uLt_B

Stop chasing happiness is van maart 2025

Hij schreef eerder Een prachtig leven (2020) - A wonderful life.

https://www.frankmartela.com/books

Zijn YT kanaal https://www.youtube.com/@frankmartela

Ik vind het een fijn, leuk en interessant boek. Gaandeweg het boek realiseerde ik me hoe stoicijns de Finnen zijn. Ik heb mooi dingen uit boek gehaald die voor mijn gevoel bijdragen aan een goed leven.

Het boek is opgedeeld in blokken:

Kill the ego

Kill the expextations

Start living your own life

Introduction: Are you ready to be born for the third time?

Finland - the land of quiet satisfaction. The art of accepting life (stoicism, Taoism, to Buddhism), while pursuing goals and projects you find valuable.

Physical birth, cultural birth, and now the birth of an individual

Identify goals and values that are truly your own (not from your partner, parents)

Part I Kill the ego

1 Stop caring about your own happiness

You are seeking happiness in the wrong places

To attempt to maximize happiness ironically diminishes it

Exclusive focus on your own happiness makes you selfish and lonely

The tyranny of toxic positivity makes inevitable moments of unhappiness intolerable

2 Stop caring about what others think

3 Stop caring about how you feel

Part II Kill the expectations

4 Stop Caring about your past

5 Stop caring about what happens in the world

6 Stop caring about your future success

7 Intermission: The centre of indifference

The fact that nothing really matters can be highly liberating. p125 Nothing binds you. There is nothing you have to do to make your life worthy. There is no wrong way to spend a life. - Love it. Je hoeft dus ook niemand te veroordelen.

Het verleden kunnen we niet veranderen.

Jouw acties kunnen de toekomst veranderen.

Dus kun je het beste concentreren op een betere toekomst te realiseren. - Meliora (beter)

No single person can alter the course of an overwhelming issue like climate change. But by doing what we can to be a part of the solution, we remain active, energized, and purposeful.

Frankl : What man actually needs is not tensionless state but rather the striving and struggling for a worthwhile goal.

Part III Start living your own life

8 Start caring about yourself

9 Start caring about others

10 Start caring about building a better world

Conclusion: The delicate art of not caring while caring deeply

Life is the best thing that has happened to you, but also the worst. p183

Accept the present and pursue a better future for yourself and for us all.

Playful striving - het gaat niet om competitie maar wel om iets na te streven.

Voor mensen die altijd bezig zijn met competitie wordt het leven een continu project.

187 Epicurus - Stoic 

Mooi moto - Put in the work and dare greatly. Dare to enter the arena and leave your own mark (nalatenschap en goed leven)

When you have found your direction, dare to follow it. You may succeed, you may fail. But even if you fail, you fail while daring greatly. (love it)

It is a miracle that you exist p 192

In the end, there is nothing you have to do. Nothing you have to be. Just be. p193

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek

03:40 Tom's eerste indruk van het boek en waarom Tom het boek heeft gekocht.

09:20 De Finnen zijn gelukkig zonder daar echt over te praten.

10:05 De derde geboorte na het lezen van dit boek.

11:25 De verbinding met wat de normen, waarden en denkwijze die we van onze ouders hebben meegekregen, tot het moment dat je het je eigen weg kiest.

13:20 Mensen die zich druk maken over gelukkig zijn, zijn over het algemeen minder gelukkig dan mensen die zich daar niet druk over maken.

15:50 De tirannie van giftige positiviteit, maken de moeilijke momenten onaanvaardbaar.

18:40 Als je middenin in de cultuur zit is het lastig om te zien dat jouw cultuur bijzonder is. Daarvoor moet je eerst in contact komen met een andere cultuur.

20:05 "Wie gelukkig is moet het niet aan anderen laten zien."

21:00 Als je af en toe niet aardig gevonden wordt dan is dat een bewijs dat je de vrijheid uitoefent om jezelf te zijn.

23:10 Aan het einde van je leven spijt van hebt dat je niet het lef hebt gehad om die te zijn die je eigenlijk bent.

26:00 Je wil een distantie ontwikkelen en je gevoelens beschrijven, 'Ik voel dat ik boos ben.'

26:20 Je bent niet je emoties, je hebt emoties.

30:10 Momenten van rust en stoïcijnse oefeningen in het dagelijkse vinden.

32:30 Je verleden kun je alleen veranderen door de acties die je in de toekomst onderneemt.

34:40 Wat is het verleden waar je in de toekomst op terug wil kijken?

36:50 Met al je aandacht in het heden en nu zijn.

38:00 Met het 'het is zoals het is' als basis opnieuw nadenken over welk verschil kan ik dan maken.

42:05 Bij beslissingen maak je niet druk over mogelijk succes in de toekost. Succes kan volgen, en kan ook niet. Leef het leven dat je wilt onafhankelijk van toekomstige verwachtingen.

43:10 Het effect van je realiseren dat niets er toe doet kan heel bevrijdend zijn.

45:50 Er is niets dat je hoeft te doen. Er is geen verkeerde manier om te leven.

46:50 Meliora, beter. Wat kan vandaag doen om iets beter te maken.

48:15 Ken jezelf. Weet wat je leuk vindt, want dan kun je daar aandacht aan geven.

49:35 Hoeveel tijd besteed je aan de mensen die het meest belangrijk zijn in je leven?

51:40 Doe drie kleine aardige dingen op een dag.

53:30 Neem waar je bent als startpunt en kijk om je heen naar kleine dingen die nu moeten worden opgelost.

54:50 Commiteer je aan het proces en niet aan het doel.

57:15 Neem het heft in eigen hand en doe waar je zin hebt.

58:05 Niet geven om het resultaat en tegelijkertijd je er wel druk voor maakt.

58:35 Het feit dat je leeft is een wonder. Maak gebruik van dat wonder.

1:00:05 Put in the work and dare greatly. Enter the arena and dare to leave your own mark.

Bronnen die we genoemd hebben

Pierre Bourdieu - Wikipedia

WEIRD is a backronym that stands for Western, Educated, Industrialized, Rich, and Democratic.

The Courage to Be Disliked - Ichiro Kishimi en Fumitake Koga(boek via Libris - lokale boekhandel)

Aki Kaurismäki - Wikipedia - Finse regisseur

Marcus Aurelius - Wikipedia

Memento mori - Wikipedia

The Subtle Art of Not Giving a F*ck UK - Mark Manson

The Myth of Sisyphus - Albert Camus

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Stop chasing happiness

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/9Da3ie_UvjM

https://youtu.be/9Da3ie_UvjM

In deze aflevering bespreken we het boek Stop chasing happiness.

Transcript