Decide for Impact podcast

Vandaag bespreken we het boek Wachten, een levenshouding, van Dirk de Wachter.

Waarom wachten als het sneller kan? Dat is het gevoel van de ondernemer. Terwijl wachten, ruimte maken, veel oplevert. Denk aan betere beslissingen, focus, meer aandacht voor de lange termijn, betere relaties. Dat is waar dit boek je inspiratie kan geven. Hoe je ruimte maakt voor een beter resultaat.

Dirk de Wachter is psychiater-psychoterapeut en hoogleraar. We bespraken eerder Borderline Times van hem en andere bekende boeken van hem zijn De van het ongelukkig zijn en Vertroostingen.

Hij is een graag geziene gast in Nederlandse programma’s zoals Buitenhof https://www.youtube.com/watch?v=JMU8KDnfwBQ .

Dit is een video van VPRO boeken met Dirk over het boek Wachten https://www.youtube.com/watch?v=lqbMClKHEXE

https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_De_Wachter

Hij is naar eigen zeggen erg beïnvloed door filosoof Emmanuel Levinas en schrijver Michel Houellebecq. In 2021 maakte Dirk De Wachter bekend dat hij kanker heeft.

Voor mij is het een heerlijk boek waarin De Wachter het belang van wachten en stilstaan in de snelle wereld verduidelijkt. Dit doet hij vanuit verschillende standpunten, persoonlijk uit zijn eigen leven of in zijn praktijk. De hoofdstukken zijn kort, ongeveer 10 pagina's, en het leest gemakkelijk. Het is fijn om het per hoofdstuk te lezen en dan te laten bezinken. Wat ik soms lastig vind, zijn de Franse stukjes tekst die niet vertaald zijn. Zo goed is mijn Frans niet.

De inhoudsopgave

Wachten

Wachten, een levenshouding

Wachten bij de bakker

Wachten en wondere gedachten

Wachten zonder verwachting

Wacht niet te lang, maar wacht als het kan

Dichter bij het wachten

Wachten op de verdieping

Wacht maar, niet alles moet nu

Wachten op de liefde

Wachten om de tijd te doden

Wacht eens… bidden we nog?

Wachten op slecht nieuws

Het museum van De Wachter

Wachten op wat nog komen gaat

Wachten

Hij vertelt over zijn vriend en mentor Sam IJsseling en hoe het idee voor dit boek ontstond in 2009. Een beschouwing over het wachten. Waarbij Dirk opmerkt dat zijn achternaam de essentie van het leven bevat: de wachter.

Wachten, een levenshouding

Het wachten zonder verwachting (Heidegger Gelassenheit ist das Warten ohne Erwartung)

Mensen misbruiken soms het ‘wachten’ als alibi om niets te doen. Dat is niet de levenshouding die Dirk bedoelt, die zelf , nu de kinderen ouder zijn, harder werkt dan ooit. Niets doen is je verantwoordelijkheid ontlopen, zegt hij zelfs. Het is niet de verbinding met de ander aangaan.

Wachten is niet niets doen.

Wandelen en wachten gaan goed samen. Hij noemt de flaneur. Wandelen en wachten, zonder doel. De Wachter wandelt vaak over kerkhoven. Verbinding aangaan met anderen, de doden.

Bijzondere moment van zijn oom, die in een woonzorgcentrum wachte op zijn dood.

Wachten bij de bakker

Het wachten in de rij, buiten, voor de bakker. Een boekje lezen in de rij. Het verhaal over Bernard Dewulf die hij daar ziet in die rij, twee weken later overlijdt, de ontmoeting met zijn weduwe na een lezing.

Lezen tijdens het wachten is heerlijk. 

Het uitkijken (wachten) naar iets lijkt niet meer te kunnen. We willen spullen en het resultaat zo snel mogelijk. Terwijl het wachten op dat resultaat net zo mooi is, of zelfs mooier dan het resultaat zelf.

Zo beschrijft hij het werk van Levinas en het werk en wachten op het resultaat. Zoals de eerste appels van je eigen appelboom.

Als afsluiting zegt hij nog dat we in de coronatijd hebben geleerd om te wachten en verbinding te maken.

Wachten en wondere gedachten

Dat doet het wachten: het overstijgen van de kloktijd, het aanzetten tot wondere gedachten, het ontstijgen van het dwingend moeten, het proeven van de wezenlijkheid van het bestaan. (mooi)

Met zijn dochter op een bankje wachten tot de sluis weer dicht is en ze verder kunnen wandelen.

Wachten zonder verwachting

p49 Hij vertelt over hoe lastig lezen was in de tijd dat hij ernstig ziek was. Hij las één boek samen met zijn zoon - Een odysse en besprak ieder hoofdstuk samen met zijn zoon.

De zin van het leven: ‘zum Tode leven’ enkel omdat we sterven heeft het leven zin. Alleen omdat we doodgaan, krijgt wat we hier doen betekenis. (wow)

Niet vluchten voor het leven, maar goed en rustig en bedachtzaam nadenken over wat we doen en waarom. Misschien moeten we minder doen en beter nadenken over wat, waarom en wanneer. (WOW). Past goed bij mij (en bij ondernemers).

Introduceert een filosoof die ik nog niet kende, Henri Bergson (de beroemste filosoof van de wereld - waarom kende ik hem nog niet) - Tijd en vrije wil, lezen.

De Wachter noemt ook wachten in een rij, niet voordringen. Iemand voor laten gaan. Galant zijn. Levinas wachtte heel lang op erkenning omdat hij nooit op de barricades sprong. - Voor erkenning moet je dus positie innemen, de barricades op.

Het programma Donderdagen met Dirk De Wachter https://npo.nl/start/afspelen/brainwash-special 

Levinas - Het zijn bestaat niet uit rusten in zichzelf, maar uit zichzelf ontdoen van zichzelf. Iets zijn betekent toegewijd zijn aan de ander. Zonder de ander was ik geen mens.

Wacht niet te lang, maar wacht als het kan

p68 De lastigheid is er nog, maar het leven is goed. Hoe kunnen we een goed leven hebben met een ernstige kwetsbaarheid die nooit helemaal voorbijgaat? Herstel zit in verbinding gaan. Geduldig aanwezig zijn en wachten tot mensen zelf een stap zetten. Niet te veel zeggen over wat mensen moeten doen.

Mooi verhaal over het Wachthuis voor mensen die op de wachtlijst voor de psychiatrie staan.

Dichter bij het wachten

Geweldig om zo je netwerk met waardevolle mensen uit te bouwen. 'Niet door te zoeken, maar door te wachten en te vinden.' p85

In dit hoofdstuk staan veel quotes van andere boeken en gedichten. 'Schilderen, dat is wachten.' Het echte werk is dus wachten. De kunstenaar wacht.

Dagboek van een dichter - Een levensboek: veertig jaar lang elke dag één zin, één regel. Wow.

Michaux p91

'Het leven verstrijkt, verdwijnt, even snel als het wordt gebruikt; lang duurt het alleen voor wie in staat is tot zwerven, luieren. Aan de vooravond van zijn dood beseft de man van de daad en de arbeid - te laat - dat het leven van nature lang duurt, een duur die ook hem ten deel had kunnen vallen als hij zich maar niet constant tegenaan had bemoeid.

Morning Pages - is ook zoiets. Schrijven komt er vanzelf op papier.

Wachten op de verdieping

Wacht maar, niet alles moet nu

Wachten in een professioneel leven is absoluut niet zo slecht. Neem tijd om te groeien in je functie. Laat het rustig doordringen. Word beter.

Watchful waiting.

Beleggen in verbinding. Samen met mensen. Dat is heel kostbaar.

Soms komen die leidinggevenden bij hem. Ze hebben een burn-out en het niet-wachten heeft hen tot wanhoop gedreven.

De professionele wereld zou beter functioneren als we beslissingen bedachtzamer maken. Jonge mannen en vrouwen zouden op jongere leeftijd meer aandacht aan het gezinsleven moeten besteden. Pas als de kinderen groot zijn, gaan ze voor die carrière.

Zijn stelling is dat het leven beter wordt met het ouder worden. Er komt met het ouder worden een soort geduld. Net alles moet nog.

Wachten op de liefde

Twijfel desnoods lang. Wees omzichtig, wacht, bespreek, denk lang na en beslis dan pas. Maar als je beslissing valt, moet dit je motto zijn: bemin je keuze.

Je verandert in relaties niet tegelijkertijd. Iedereen groeit op zijn of haar eigen wijze mee. Zo scharnier je aan elkaar. (mooi)

Over scheiden. Grote mensen moeten doen wat ze denken dat ze moeten doen, maar ze moeten vooral de zorg voor hun kinderen niet uit het oog verliezen. De verticale verbindingen zijn essentieel.

Als je de keuze niet bemint, geef je die keuze geen kans.

Als ouder niet te veel je eigen verwachtingen op je kinderen afwentelen. Het kind moet eigen dromen kunnen creëren. Liefst met Gelassenheit.

Wachten om de tijd te doden

Bij het vissen is het wachten de essentie, maar ook de verbinding tussen vader en zoon (of opa en kleinzoon).

p115 als ouder heb je de taak om je kinderen af en toe te begrenzen. het is belangrijk dat ze zich kunnen vervelen. Niet alles moet ingevuld worden. Om van binnenuit, en vanut de verveling de creativiteit doen opstijgen. (geldt ook voor de volwassene zelf)

Zoektocht naar de zin (Il y a). Dat kan niet door te geneiten van de kicks, maar wel door te genieten van de gewone dingen in het leven. De wereld dankbaar beleven als een goeie plek.

Vandaag het gesprek met Liliana Rengifo.

Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matias, zet zij zich in als wereldverbeteraar. Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richt ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit: klimaatverandering, via haar initiatief The Carbon Zero Club.

Laten we beginnen…

Samenvatting

In aflevering 489 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Liliana Rengifo, een in Colombia geboren Operational Excellence Specialist die via liefde en werk naar Nederland kwam.

Ze legt uit dat operational excellence draait om continu verbeteren en verspilling verminderen (Lean/Six Sigma/TPM) en vertelt hoe ze na de geboorte van haar zoons startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in Colombia.

Door misoogsten en stijgende kosten zag ze klimaatverandering als grondoorzaak en richtte ze zich sinds 2021 via de Carbon Zero Club op CO2-reductie.

Ze bespreekt hoe verslapte wetgeving en onzekerheid (stikstof, netcongestie) bedrijven doen wachten, waarom ze met klanten buiten haar bubbel werkt, en hoe de club als coöperatie richting steward-ownership wil opschalen met een academy voor zzp’ers, projectmanagers en partners om besparingen, meerjarenplannen, implementatie en gedragsverandering te realiseren.

Wat ik zoal leerde van Liliana:

00:00 intro -

02:10 Uitleg wat Operational Excellence is.

05:15 De grenzen opzoeken en verder duwen.

07:10 Uitdaging in de duurzaamheidsmarkt na de aanpassing van de Europese wetgeving.

08:40 De spagaat van bedrijven rondom de stikstof en wet- en regelgeving.

12:10 De worsteling van Liliana toen ze Nederlander werd.

13:55 Rouw om het verlies en afscheid nemen. In gesprek blijven.

19:40 De focus op carbon.

21:40 Het effect van de klimaatverandering voor de koffieboeren.

23:05 'Earth says shrink. Business says growth. We say both.' - Idealistisch en pragmatisch.

26:00 Definitie van groei: met minder meer kunnen doen en de goede dingen doen. Meer genieten.

28:50 Voorbeelden van anders groeien dan met meer spullen.

31:10 Je lichaam is meer dan alleen je hoofd.

32:30 Ze zijn een club gestart omdat ze weten dat ze het alleen samen met anderen kunnen.

34:30 De voorbereidingen om een steward-owned bedrijf te worden.

36:30 We hebben professionals nodig in de duurzaamheidswereld.

40:40 Een overzicht van praktische stappen om CO2-uitstoot te verminderen.

43:20 Mensen meenemen, aantrekkelijk maken om duurzaam gedrag te tonen.

46:10 De voordelen voor de ondernemer van de transitie naar duurzaam en regeneratief werken.

48:10 De voordelen voor de ondernemer om bij te dragen aan een soeferein Europa en als bedrijf meer autonomie krijgt.

51:10 Samen met de partners dansen, groeien en ontwikkelen.

52:00 Het lijkt alsof mensen een andere kijk hebben op duurzaamheid privé dan op het werk.

56:10 Vanuit Operational Excellence samen met de klant te kijken welke stappen er mogelijk zijn voor de eerste verbeteringen.

57:10 Mensen weten het al; ze hoeft alleen het proces te faciliteren zodat het gebeurt.

Meer over Liliana Rengifo:

https://www.linkedin.com/in/liliana-rengifo-impact/

https://thecarbonzero.club

Andere bronnen:

Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn

Stichting Think Big Act Now - kennis over impact

Efeso

Kees Klomp

KlimaatGesprekken | Workshops en training voor

De verborgen impact - Babette Porcelijn

Jan Rotmans

Arne Eindhoven

Video van het gesprek met Liliana Rengifo

https://youtu.be/xDQj2zlQdtg

Kijk hier https://youtu.be/xDQj2zlQdtg

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 489 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Liliana Rengivo. Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence Specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matthias, zet ze zich in als wereldverbeteraar.

Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richtte ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit, klimaatverandering, via het initiatief de Carbon Zero Club. Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen en expertise met jou.

Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien voor het kijken. Dit gesprek met Liliana vond ik super interessant en leerzaam om te leren over hoe ze is begonnen, wat ze heeft gedaan en wat de resultaten zijn tot nu toe. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastaflevering. Dit keer spreek ik met Liliana Rengifo.

Goed? Ik doe mijn best. Welkom, Liliana.

[00:01:19] Liliana Rengifo: Dank je wel.

[00:01:20] Erno Hannink: Ik was jou via Babette Porcelijn en haar stichting tegengekomen met het werk dat je doet, met de club. Daar gaan we zo meteen over praten dat komt helemaal goed. Maar om even te starten voor de mensen, wat je doet, ben ik zeer benieuwd. Ik zag in het lezen, in de voorbereiding heb ik dingen gezien.

Ik zag 'operational excellence specialist'. Ik had nog nooit van dat woord gehoord, dus ik ben benieuwd: wat is een Operational Excellence Specialist?

[00:01:48] Liliana Rengifo: Ik wist het ook niet. En het was 2002, eerste stage lopen bij Tetra Pak en ik kwam in de afdeling dat heet WCM Class Management. Dat was de naam en ik was van wat is dat?

En ik was heel geïnteresseerd want het is net als in een schildpad, stapje voor stapje verbeteren. En ik ben altijd een beetje maatschappelijk verantwoord en ik dacht dat het een prachtige manier was om operators te helpen, empowerment geven en om zijn eigen omgeving te veranderen. Dus ik was toen verantwoordelijk voor de suggestiesysteem en het was fantastisch want operators kwamen naar mij toe om te vertellen wat ze zelf wilden doen.

En de beste suggestie, een van hen ging naar Mexico om nog meer ideeën te halen van een andere locatie. Ja, en daarnaast heb ik in de McDonald's gewerkt. En dat is hartstikke operational excellence. Alice is zo goed georganiseerd dat je beweging is minimaal. Dus het doel van operational excellence is continu verbeteren om verspillingen weg te nemen.

Zodat mensen zo productief mogelijk zijn. Dus ja, dat is in het kort operational excellence. En ik maak het zo moeilijk, want er zijn verschillende afkortingen. Dus WSM was één. Die andere is TPM. En Lean, Six Sigma. Dus er zijn verschillende afkortingen. Maar ik zeg altijd, het is continu verbeteren. Dat is wat ik doe.

Dat is wat ik afgestudeerd ben. En met veel plezier gedaan heb. En

[00:03:32] Erno Hannink: om gelijk mensen een beeld te geven. Want jij bent geboren en getogen in Colombia.

[00:03:38] Liliana Rengifo: Klopt. Wat

[00:03:39] Erno Hannink: bracht je naar dit koude Nederland?

[00:03:45] Liliana Rengifo: Ja, het was eerst liefde. Toen ben ik naar België België verhuisd Daarna heb ik wereldwijd gesolliciteerd voor consultant bij Eveso.

Eveso was de guru consultancybureau die gespecialiseerd is in operational excellence. En ik wou per se voor hun werken en er was een vacatier hier in Nederland. En ze hebben tegen mij gezegd, oké je mag hier komen als je een reisbeweging hebt, als je Nederlands kan praten en als je een visum krijgt. En ik heb gezegd, ja, ik ga dat doen.

En ik was heel naïef en ik dacht, ik kan alles. En het is wel gelukt, alleen was best wel lastig de taal. Dus dat heeft me wel heel veel tijd en energie gekost. Want in één keer kon ik zeggen. Dus ik kan alleen maar ja graag zeggen tegen een koffie. En dat was alles. Ja, heel oncomfortabel.

[00:04:41] Erno Hannink: Oncomfortabel.

[00:04:42] Liliana Rengifo: En

[00:04:43] Erno Hannink: want jouw werk, de Carbon Zero Club, is dat ook oncomfortabel?

Of is dat? Want ik kan me voorstellen dat het onderwerp toch voor veel mensen op dit moment heel oncomfortabel is.

[00:04:56] Liliana Rengifo: Ik zoek altijd de grenzen. En ik probeer altijd te duwen. Ja, even de standaarden verder te duwen. Want ik geloof dat het altijd meer of beter kan. Ja, dat is een soort professioneel deformation, denk ik.

Dus het was zeker oncomfortabel. Ik heb gewerkt als SAP'er sinds 2016. En ik heb altijd een opdracht gekregen. Totdat ik heb vormgegeven in sustainability en duurzaamheid. En daarna was het lastig om een opdracht te vinden. Dus dat was niet makkelijk. En het is zeker oncomfortabel om de gesprekken te hebben met mensen.

En niet iedereen wil daarover spreken. Het is een soort taboe geworden. Dus ik moet wel af en toe wel voorzichtig zijn om even te checken van waar is de persoon in het verandertraject. Zijn ze net begonnen of ze willen niks weten of ze zijn verder helemaal groen. Dus ja, het is niet altijd makkelijk.

[00:05:59] Erno Hannink: Want je zei net dat je dus op het moment dat je ging specialiseren op dit gebied, dat het toen ongemakkelijk werd. Dat het lastiger werd om klanten te krijgen, opdrachten. Heb je daar op het moment spijt van gekregen dat je die keuze had gemaakt?

[00:06:15] Liliana Rengifo: Spijt Nee, want ik geloof wel in dat dit mijn doel is. Dus het is mijn calling Het is wel, ik heb wel een diepte gegaan toen ik, ik ging na vier jaar naar Colombia, op bezoek naar mijn ouders en daar speelt duurzaamheid helemaal niet een rol.

En toen dacht ik, waarom doe ik mijn leven zo ingewikkeld? Ik zou wel in loondienst komen en pensioen bouwen en meer genieten van leven. En toen dacht ik, oké ga ik dit wel doorzetten? En toen ik begon te spreken met headhunters en de vraag was van, oké wat wil je doen? En ik ging hetzelfde omschrijven als ik wat ik doe met de carrossier.

Vandaag bespreken we het boek Geld genoeg, maar niet voor jou van Thomas Bollen.

De ondertitel is: Hoe heroveren we de macht over ons geld?

Hij werkte korte tijd voor een aantal consultancy organisaties, maar is sinds 2016 werkzaam voor Follow the Money en schrijft daar over geld en woont in de Achterhoek :-) Hij sprak met Martin Wolf, werkte met Karlijn aan het waterwerk van ons geld met Carlijn Kingma en schrijft over de digitale euro.

https://www.linkedin.com/in/thomas-bollen-028596b

https://www.ftm.eu/author/thomas-bollen

Het boek was voor mij waardevol en gaf veel inzicht in wat er in de financiële en geldwereld speelt. Via Heidi Leenaarts had ik al wat verhalen gehoord over de financiële wereld, dat banken geld creëren met een druk op de knop en 97% van het geld circuleert in de financiële wereld en maar 3% in de echte wereld. https://decideforimpact.com/show464-de-nieuwe-economie-in-de-praktijk-heidi-leenaarts/ 

In het boek wordt dit allemaal uitgelegd in begrijpelijke taal in gesprekken met verschillende mensen in deze wereld die er wel over durven te praten omdat hun baan/inkomen er niet meer vanaf hangt. Wat me opviel, is hoeveel geld er wordt verdiend in deze financiële wereld, zoals bij banken, maar altijd met een vangnet voor de burger. Als het misgaat, grijpt de overheid vaak in om ze te redden, waardoor de echt vermogenden zich verrijken ten koste van de rest van de burgers.

Thomas gelooft in de toekomst van de digitale euro die door de centrale banken wordt uitgegeven en gecontroleerd. Dit zou aanzienlijk in de kosten besparen en de risico’s verminderen. Maar de financiële wereld heeft een grote lobby-macht en stagneert dit proces. Je krijgt ook een inkijkje in de cryptowereld, waar ik een soort piramidespelgevoel aan heb overgehouden. Daarnaast heb ik een goed gevoel overgehouden aan de digitale euro.

Belangrijke bevindingen van het boek zijn dat als je de (financiële) markten de vrije hand geeft, ze uiteindelijk altijd ervoor zorgen dat ze zelf meer verdienen en dat dit ten koste gaat van de burger. Zeker wanneer het geldstelsel geprivatiseerd is, zoals nu. Private banken creëren geld. Banken hebben duidelijke afspraken nodig om te voorkomen dat ze bij een bankrun de banken ten onder dreigen te gaan en dat de overheid dit telkens moet oplossen. Dus hogere ondergrens van hoeveel van het geld dat ze uitgeven ook zelf moeten hebben als onderpand.

Het kritische punt is misschien dat het veel is en dat ik soms het overzicht verloor tijdens het lezen. Dit zie je ook terug in het register van namen die Bollen in het boek noemt, het zijn er veel.

Voor iedere persoon die met geld werkt, is dit een belangrijk boek om te lezen. Je leert beslist dingen over geld en de financiële wereld die je nog niet wist. Hopelijk gaat dat helpen om deze wereld te transformeren. Als je, zoals ik, druk maakt over inkomen en vermogensongelijkheid, dan ontdek je dat het allemaal nog veel erger is dan je had gedacht. Het boek geeft me ook een wat mistroostig gevoel. Er verandert weinig.

Het is een uitgebreid boek met 300 pagina's. De hoofdstukken zijn kort en goed afzonderlijk te lezen. We kregen het van Follow The Money. Dank daarvoor. 

Actueel: artikel FD vandaag 5 feb 2026  ‘Verlaag de Europese kapitaaleisen, de banken hebben hun lesje heus wel geleerd’ - Politici en toezichthouders in Europa begrijpen onvoldoende dat een sterke economie een sterke financiële sector nodig heeft, zegt president-commissaris Lorenzo Bini Smaghi van Société Générale.

Na het lezen van dit boek kijk ik hier anders tegenaan.

Inhoud

Woord Vooraf

Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten

In het ‘Fort Knox van Europa

Wakker worden in The Truman Show

De toren van Basel

Wij zijn de 99 procent

In de ban van schuld

De vergeten wetenschap

Buitenbeendjes in actie

De saaiste bank van Nederland

De grote doorbraak

De Europese Doomsday Machine

De ontdekking vaan digitaal centraalbankgeld

Wat het licht niet verdraagt, woekert in de schaduw

De bankiers van de cryptowereld

Het antwoord is ‘nee’

One coin to rule them all

Karaktermoord

Publiek geld naar private zakken

Chantage door de tech-miljardairs

‘Zeg nee tegen CBDC’

De radicale keuze

Woord Vooraf

De opening van het boek gaat gelijk in op de problematiek in de wereld, zoals inkomens- en vermogensongelijkheid, de concentratie van geld en macht en de afbraak van de democratie. Hierover hebben we al vaker gesproken. Maar wat Thomas dan doet, is de connectie leggen met het geldstelsel.  Dat hebben we nog niet eerder besproken, volgens mij. Hij noemt ook het grootste probleem hierin: de financiële geletterdheid die macht geeft en de financiële macht van de sector. Een van de machtigste en best georganiseerde lobby’s ter wereld.

De macht over ons geld is de afgelopen 40 jaar steeds meer in private handen gekomen.

Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten

Met een aantal sterke voorbeelden in (extreme) situaties ontdek je ineens dat het geld dat op je bankrekening staat niet echt jouw geld is. Dat is het bedrag dat je van de bank tegoed hebt. De bankruns in crisissituaties laten zien dat banken en de overheid je de toegang tot jouw banktegoed kunnen begrenzen of opschorten. Het geld op jouw bankrekening ligt niet in de kluis van de bank.

In het ‘Fort Knox van Europa

De titel van dit hoofdstuk is wat misleidend. Dit hoofdstuk gaat vooral over wat er allemaal mis is met het geldstelsel

Geld is nooit neutraal of natuurlijk. Ze is altijd onderdeel van een complex sociaaleconomisch systeem van schulen, verplichtingen en vertrouwen. Geld is onderdeel van de politieke economie en dus een politiek onderwerp.

Publiek (contant) geld van de centrale bank vormt de basislaag van ons geld. Aan cashbetalingen verdient de bank niets.

Centrale banken hebben nagelaten om publiek geld naar het digitale tijdperk te updaten. p22

Het verschil tussen privaat en publiek geld is belangrijk om te begrijpen. Het geld op je bankrekening is privaat geld. Het werd door een private bank gecreëerd. De transitie naar digitale banktegoeden (dus al jouw transacties met geld zonder dat er papiergeld aan te pas komt) is een overgang naar privatisering van ons geld en dat brengt risico’s met zich mee. Zoals we de afgelopen jaren hebben ervaren.

De risico’s en kosten om het bancaire systeem overeind te houden worden grotendeels collectief gedragen (bij dreigend faillissement grijpt de overheid in bijv. ABN), terwijl de winsten onder de financiële instellingen en aandeelhouders worden verdeeld.

Hoe groot private equity is geworden in 12 jaar: ze lijken alles op te kopen en dragen bij aan het feit dat diensten die we nodig hebben duurder worden en tegelijkertijd de kwaliteit van de diensten slechter wordt. Denk aan kinderdagverblijven, huurwoningen, verzorgingstehuizen, watervoorziening, tandartspraktijken. In private equity zitten mensen die al geld (veel) hebben en vooral bezig zijn om het rendement te vergroten; ze zijn niet geïnteresseerd in het product of dienst zelf. Als het maar rendement oplevert.

De democratie dreigt te vervalen tot een dictatuur van het geld.

Als afsluiting lees je over $TRUMP, de cryptomunt van Trump, waarmee vooral de familie Trump veel geld heeft verdient. En de macht van Thiel.

Wolf: Willen we de democratie redden, dan moeten we het kapitaal repareren.

Wakker worden in The Truman Show

Uitleg over bankruns en het probleem dat banken veel minder publiek geld in kas hebben. De regels van het kapitalisme worden opzij gezet tijdens de bail-out door de overheid van private banken. Waarbij de mensen met het meeste vermogen als eerste hun geld terugkrijgen.

p39 uitleg over rommelhypotheken - hoge afsluitkosten incasseren en het risico op toekomstige wanbetaling niet in je eigen balans opnemen.

Sinds de crisis van 2008 staat de overheid garant voor 100.000 privébanktegoeden.

Terwijl de banken worden ondersteund door de overheid, keren de managers en de aandeelhouders forse bedragen uit.

Ingewikkeld hoofdstuk

De toren van Basel

p50 het inzicht van Greenspan tijdens de crisis

Internationale bankregels Basel III - belangrijk onderdeel financiering met meer eigen vermogen (Basel II - 2%) - Ackerman, CEO Deutsche Bank, en voorzitter IIF wilden de eisen vooral afzwakken. Ze vonden dat zij er het meeste verstand van hadden en het beste de nieuwe regels konden opstellen. Politici vooral buiten de deur houden en burgers bang maken (tabakpropaganda). Eigen vermogen werd uiteindelijk verhoogd naar 3%. Dit betekent dat je als bank je balans met 97 schuld mag financieren. Het doel was een eigen vermogen van 20-30 procent.

Anat Admati - 

Dit hoofdstuk leest als achterkamertjespolitiek en strategietruc. Alles om ervoor te zorgen dat de macht bij de private banken blijft.

Wij zijn de 99 procent

De internationale geldhervormingsbeweging. 

Kennismaking met De Waal. Hij wilde een eenvoudige methode om onderling te betalen met een link.

De bank leent geen geld uit van andere spaarders op het moment dat ze iemand een hypotheek verstrekken; ze creëren daarvoor nieuw geld. Met een druk op de knop.

p62 De vraag waarom zo’n belangrijke maatschappelijke functie niet in publieke handen is. Want het geld scheppen kun je doen voor zaken die goed voor de toekomst zijn en die slecht zijn (fossiele brandstoffen stimuleren, private equity).

Het winstmotief van de bank gaat boven het publieke belang.

p65 Graeber We are the  99 percent en zijn boek Debt.

Het kan wel anders, geschiedenis met een ‘debt jubilee’. Koning of keizer die de mensen hun schulden kwijt schold en weer vrij waren.

De Waal: het privilege om geld te schappen is misschien wel het machtigste instrument om een samenleving vorm te geven.

Start Stichting Ons Geld - doel publiek informeren over gevaren inrichting financiele systeem

In de ban van schuld

Vandaag het gesprek met Marianne Lefever.

Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloed. Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten om betere ruimtelijke keuzes te maken?

Laten we beginnen…

Samenvatting

(met behulp van AI gegenereerd)

In aflevering 488 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Marianne Lefever, stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag.

Marianne legt het concept “unreasonable innovation” uit: niet blijven hangen in incrementele verbeteringen of crisistunnelvisie (zoals alleen ‘bouwen, bouwen, bouwen’ bij de woningcrisis), maar de volledige opgave—wonen, gezondheid, klimaat, mobiliteit en samenleving—integraal begrijpen om tot systeeminnovatie te komen.

Ze bespreekt woningdruk in Europa en Noord-Amerika, de dalende inwonersdichtheid door kleinere huishoudens, urban sprawl en monofunctionele wijken die autoverslaving en lange pendeltijden veroorzaken, met negatieve effecten op sociale cohesie en gezondheid (o.a. een Zweedse studie over langere commute en hogere scheidingskans).

Het gesprek gaat ook over participatief en inclusief ontwerp, met een voorbeeld uit Dordrecht (De Staart) waar een ‘strandje’-plan weerstand opriep omdat veel bewoners niet konden zwemmen, waarna via gesprekken met diverse groepen en het versterken van bestaande ontmoetingsplekken een andere aanpak ontstond.

Marianne beschrijft haar verschuiving van technologische duurzaamheid naar het centraal zetten van menselijk welzijn naast planetaire doelen, met voorbeelden rond watermanagement, kritiek op grootschalige technologische oplossingen en het belang van natuur voor stressreductie, microbioom en gezondheid.

Ze waarschuwt voor ‘solutionisme’ (zoals filters met toegevoegd microbioom) en pleit voor steden bouwen met natuurlijke principes (biomimicry). Verder bespreekt ze gelijkwaardigheid en het voorkomen van gentrificatie door gemengde woningtypologieën en betaalbaarheid, het in kaart brengen van sociale netwerken en het voorbeeld Regent Park in Toronto met een sociaal charter waaraan ontwikkelaars zich moesten houden.

Ze stelt dat wonen een investeringsproduct is geworden in plaats van een basisrecht, wat structurele betaalbaarheid ondermijnt.

PosadMaxwan werkt volgens “omgekeerd ontwerpen”: starten bij ondergrond, blauw-groene netwerken en sociale structuren, daarna actieve mobiliteit en OV, voorzieningen en pas als laatste woning- en werklocaties.

Tot slot vertelt Marianne dat ze zich vooral een teamspeler en intrapreneur voelt in het leiden van een bureau van bijna 75 mensen.

Wat ik zoal leerde van Marianne:

00:00 intro -

02:45 We worden met z'n allen niet meer gezonder. Een gezonde levensjaren gaan achteruit.

03:25 De unreasonable innovation - een systeeminnovatie.

05:55 In de westerse landen krimpt de bevolking, maar we worden alsmaar ouder.

12:00 Als je pendeltijd meer dan 45 minuten is dan heb je meer dan 40% kans op een scheiding (Zweeds onderzoek)

15:10 Een straatje erbij lijkt een snelle oplossing, maar we moeten goed nadenken over welk soort samenleven we aan het creëren zijn.

Meer over Marianne Lefever:

https://www.linkedin.com/in/marianne-lefever/

www.posadmaxwan.nl

https://www.youtube.com/watch?v=fzdBMmt0MCc

https://www.youtube.com/watch?v=bPg8x43FBVQ

Andere bronnen:

Vincent Luyendijk https://www.linkedin.com/in/vincentluyendijk/

boek Happy City

Video van het gesprek met Marianne Lefever

https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw

Kijk hier https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw

Transcript van het gesprek

[00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 488 van de Decide for Impact podcast. Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloedt.

Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten en betere ruimtelijke keuzes maken? Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen inzichten met jou.

Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Dit was een supermooi gesprek die heel anders van de andere onderwerpen in podcast was, maar toch ook iedereen raakt. Het gaat namelijk over onze eigen leefomgeving, over onze eigen stad en onze straat en onze buurt. Hoe we hier leven, wat is gezond, hoe we ervoor zorgen dat de wijken en de omgeving weer een goede en mooie leefomgeving wordt.

Dus ik hoop dat jij net zo geniet van deze aflevering als ik heb gedaan van het gesprek met Marianne. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastopname. Vandaag spreek ik met Marianne Levever. Welkom Marianne

[00:01:33] Marianne Lefever: Hoi, welkom.

[00:01:35] Erno Hannink: Ik kwam bij jou door een post van Vincent Luijendijk. We zitten nu begin januari, half januari.

En die post was in november vorig jaar al. Dus we zijn even onderweg. Maar toch, we hebben nu het gesprek. En het ging over een stad die leefbaar is. Een mooie stad die groen is. Ik heb wat verhalen van je bekeken. Vincent is erg bezig met de groene stad. Dat is natuurlijk echt wel zo'n onderwerp van jou natuurlijk ook.

Maar ik had daarvoor nog niet van je gehoord. Dus het was mooi om dat op die manier met je kennis te maken. En in een van jouw... Nee, dat zeg ik niet goed. In een aantal van jouw presentaties die ik van je heb gezien, heb jij het over dat een 'unreasonable innovation' belangrijk is. Je hebt het veel over een groene stad, welzijn en een gezond leven in een stad.

Maar je hebt het ook over innovatie. Ja Het is

[00:02:30] Marianne Lefever: een

[00:02:31] Erno Hannink: onderwerp wat daaraan gekoppeld is neem ik aan. Maar wat is een unreasonable innovation?

[00:02:36] Marianne Lefever: Ja, goeie vraag. Ik denk dat we vandaag, als we het hebben over de samenleving en waar we als samenleving naartoe willen, dan voelen we allemaal dat het piept en kraakt in alle systemen die we hebben vandaag en die ons de laatste decennia heel veel gebracht hebben, maar waarvan je merkt dat ze toch een beetje uit elkaar beginnen vallen of heel erg uit elkaar beginnen vallen.

Bijvoorbeeld gezondheid. We worden met z'n allen niet meer gezonder, integendeel. We worden wel nog ouder, maar onze gezonde levensjaren gaan er sterk op achteruit. Dus daar moeten we iets mee. Maar als ik dan kijk naar wat we daar dan mee proberen te doen, dan merk ik dat we toch heel vaak vanuit diezelfde geïnstitutionaliseerde systemen blijven redeneren en proberen die incrementeel te verbeteren.

En ik ben er rotsvast van overtuigd geraakt door die jaren dat we daar... Niet heel veel verder meekomen. En wat ik bedoel met 'unreasonable innovation' is dat als je echt wil innoveren, en dan bedoel ik echt een systeeminnovatie, dat je echt je maatschappelijke systemen gaat herbekijken en herdenken, dan moeten we gewoon op andere manieren gaan denken en op andere manieren naar dingen durven kijken.

En dat wil dus ook zeggen, sommige geëikte kaders loslaten. Als het dan over gezondheid gaat bijvoorbeeld, of als het dan vooral vanuit mijn domein als stedenbouwkundige dan, hebben we het bijvoorbeeld heel de tijd over de woningcrisis. Er is een enorme woningbouwopgave, er is een enorme nood aan nieuwe woningen.

[00:04:10] Erno Hannink: Dus waar kijken we naar?

[00:04:11] Marianne Lefever: We moeten bouwen bouwen bouwen. De slogan kwam de afgelopen kabinet meermaals naar voren. Dat is één manier om daarnaar te kijken. Maar... Ik merk bij heel veel gemeenten en provincies en ook landelijk zit er een soort enorme, hoe moet ik dat noemen, een soort overlevingsstrategie bijna.

Want we zitten in een crisis, dus we moeten zo snel mogelijk dit stukje oplossen. Maar daardoor krijgen we een soort tunnelvisie en verliezen we heel veel andere dingen uit het oog. Die het eigenlijk makkelijker zouden maken om naar een goede oplossing te komen. Bijvoorbeeld bij die woningbouwopgave, als we gewoon zeggen we gaan overal bouwen waar het maar kan, want dan komen er woningen bij, dan is de kans heel groot.

En niet alleen de kans, maar dan weten we ook uit het verleden, toen we zo grote woningbouwsprongen gemaakt hebben, zit er gewoon een heel groot risico aan dat we heel veel neveneffecten aan het creëren zijn, die ons nadien heel zuur gaan opbreken. Dus waar ik voor pleit, als ik het heb over unreasonable innovation, is dat we ons niet laten verleiden Om alleen maar binnen de geëikte systemen Te knutselen en incrementeel te innoveren.

Of aan de andere kant in een soort overlevingsmodus schieten en zeggen, oké crisis, dit is het probleem, dat is de oplossing lineair. Maar dat we onszelf de ruimte gunnen, en dat voelt heel contra-intuïtief, maar dat we onszelf de ruimte gunnen om de opgave echt goed te begrijpen in al haar aspecten. Ja, het gaat over wonen maar het gaat ook over gezondheid, het gaat ook over klimaat, het gaat ook over welke maatschappij willen we zijn en hoe willen we samenwonen.

En als je die opgave als geheel veel meer gaat onderzoeken, dan kom je tot heel andere oplossingen. En dat is een beetje wat ik bedoel met die unreasonable innovation.

Vandaag bespreken we het boek, Intiem verzet van Josep Maria Esquirol.

De ondertitel is: Naar een filosofie van nabijheid

Josep Maria Esquirol Calaf (geboren in 1963 in Mediona) is een Catalaanse filosoof, essayist en hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. Hij leidt de Aporia Research Group, die zich bezighoudt met hedendaagse filosofie en in het bijzonder met de relatie tussen filosofie en psychiatrie.

https://en.wikipedia.org/wiki/Josep_Maria_Esquirol_Calaf

La resistència intima. Ensayo de una filosofia de la proximidad

https://www.youtube.com/watch?v=rcxR_l1_I5E (gesprek) - Engelse ondertiteling aanzetten.

Voor mij was het een ingewikkeld boek. Ik had moeite om erdoorheen te komen en heb dan ook niet alles gelezen. Daar zit voor mij ook een soort tweestrijd in, ik denk dat je dit soort boeken niet in één ruk (of in twee weken) moet uit willen lezen. Het heeft ruimte nodig om te herlezen, om te bezinnen en te filosoferen. Tegelijkertijd had ik het boek nooit uitgelezen als we deze deadline niet hadden. Dan was het blijven liggen en had ik veel liever het boek Wachten gelezen van De Wachter. Daar ben ik in begonnen en het leest weg.

Lastig vind ik alle filosofen die hij aanhaalt, quotes uit boeken, en met delen is hij het wel eens en met anderen niet. Het voelt soms zinloos wat hij beschrijft voor mij. Ook de woorden die gebruikt worden zijn voor mij niet altijd bekend of duidelijk.

Inhoudsopgave

De warme maaltijd op tafel (moment)

I Ontwrichting en verzet

II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht

De tuin bewerken (moment)

III Terug naar huis

IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn

V Korte medische overpeinzing

VI Zelfzorg zonder narcisme

VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit

Subatomisch zweet (moment)

VIII De oceaan of de woestijn?

IX De essentie van taal als beschutting

X Een metfysica van het verbond

De warme maaltijd op tafel (moment)

Samenleven staat of valt met samen eten. (past in de Mediterane cultuur)

I Ontwrichting en verzet

Bestaan is jezelf vormgeven, en daarmee verzet plegen.

Leven is jezelf ontplooien (tegenpool bij life coaches van verzet) een persoonlijk uniek pad naar het geluk, overbodige sofisterij - middelmatigheid.

Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting.

Een goed leven is niet het summum.

II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht

Het nihilisme staat voor een gebrek aan waarden, het besef dat we de betekenis van ons bestaan niet kunnen doorgronden met concepten als doel, eenheid en waarheid. p29

De confrontatie met jezelf: enerzijds sta je oog in oog met het niets, maar anderzijds is het de beste manier om tot rust te komen. p33

De tuin bewerken (moment)

Mooi in het verhaal hoe ze de man ontmoeten die de actualiteit niet volgt. Geen grootgrondbezitter, maar wel genoeg om van te leven met zijn kinderen. Door het werk op het land houden ze drie grote rampen van het lijf, de verveling, de ondeugd en de honger.

Gedachtenloos werken maakt het leven draaglijk. Zingeving is te vinden in nabijheid.

III Terug naar huis

Het huis is een veilige plek om naar terug te keren. De beschutting, de rust die intimiteit biedt. Het gaat om bescherming en gastvrijheid.

De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling.

IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn

In plaats van steeds op zoek gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen, en leren het te waarderen.

p60 en 61

Het gemiddelde leven wordt ondergewaardeerd.

Ons bestaan is een verblijf in de nabijheid.

V Korte medische overpeinzing

VI Zelfzorg zonder narcisme

VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit

Subatomisch zweet (moment)

Dit hoofdstuk begreep ik niet.

VIII De oceaan of de woestijn?

IX De essentie van taal als beschutting

X Een metfysica van het verbond

Opvallende lessen uit het boek voor ons:

00:00 intro - een eerste indruk van het boek, het boek leest lastig

08:15 Een reactie is op onze wereld van social media en te veel media. Terug naar de kern, naar minder.

13:05 Samenleven staat of valt met samen eten.

16:10 Leven is je verzetten.

16:35 Onverzettelijk verzet tegen de zelfgenoegzaamheid van de massa.

17:20 Het Nederlandse woord samenleven is de kern van dit verzet. De redzame burger is het tegenovergestelde van samenleven.

18:35 Life coaches die zeggen dat je naar je persoonlijke unieke pad naar geluk moet zoeken, dit is overbodige sofisterij .

19:25 Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting.

Het glorificeren van het simpele bestaan door Esquirol.

26:10 Solidariteit neemt de vorm van een huis aan, en ongastvrij is geen huis.

27:30 De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling, totdat iedereen een huis en te eten heeft.

28:55 In plaats van op zoek te gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen en leren waarderen.

30:20 Een dagelijks leven dat rijk genoeg is ligt binnen het bereik van de meeste mensen.

36:50 Nadenken, reflectie, is al een vorm van voor jezelf zorgen.

42:25 Het suikerzoete scepsis van huis-, tuin- en keukenintellectuelen.

49:10 Alleen buiten de actualiteit is leven.

Bronnen die we genoemd hebben

Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78

Stop chasing happiness – Frank Martela #boekencast afl 133

Infocratie – Byung-Chul Han #boekencast afl 72

Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123

Jaaroverzicht #boekencast 2025

Michel Foucault - Wikipedia

Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96

Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122

Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114

Hannah Arendt - Wikipedia

arts Wico Mulder - Praktijk SALUT

Inner Development Goals

Filosofie van de kroeg - Hans Schnitzler

Luister naar deze aflevering

Beluister hier ons gesprek over het boek Intiem verzet

Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor.

In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld.

Video van deze aflevering

Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/jdKfi565MGo

https://youtu.be/jdKfi565MGo

Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor.

In deze aflevering bespreken we het boek Intiem verzet

In deze aflevering van de Ondernemers Boekencast bespreken we Intiem Verzet: Naar een filosofie van nabijheid van Josep Maria Esquirol (hoogleraar filosofie in Barcelona, leider van de Actoria Research Group rond hedendaagse filosofie en de relatie met psychiatrie).

Het boek (Nederlandse vertaling, ca. 185 pagina’s leestekst) hebben we als complex en soms moeilijk toegankelijk ervaren, met veel verwijzingen naar andere filosofen en wisselende leesbaarheid per hoofdstuk en tussenteksten (‘momenten’).

We bespreken de goed leesbare onderdelen o.a. ‘De warme maaltijd op tafel’ en ‘De tuinbewerkers’, maar we vinden passages zoals ‘Het subatomische zweet’ onbegrijpelijk.

De bespreking richt zich op de kernideeën: ‘intiem verzet’ als verzet tegen ontwrichting, egoïsme en de ‘heerschappij van de actualiteit’ (social media, media-overload en een virtuele wereld), door terug te keren naar het nabije en alledaagse: samen eten, het huis als plek van bescherming en gastvrijheid, de tuin/het werk (met verwijzingen naar kloostertradities en ‘ora et labora’), en aandacht voor solidariteit.

We noemen het concept ‘gifteconomie’ als kritiek op groei-logica en als volharding en herhaling ‘tot iedereen een huis en te eten heeft’, en verbinden dit aan fraternité/solidariteit en aan hedendaagse thema’s zoals dakloosheid.

Verder komt ‘lofzang op het alledaagse’ aan bod (verwondering over eenvoud, waarbij eenvoud niet hetzelfde is als banaliteit) en het hoofdstuk ‘zelfzorg zonder narcisme’, waarin reflectie wordt gepresenteerd als zorg voor jezelf zonder egocentrisme.

Tom bespreekt het hoofdstuk over taal als beschutting, met Levinas-citaten over taal als contact en een oprecht ‘gaat het goed met je?’ als vorm van zorg, en contrasteert dat met oppervlakkige ‘hoe gaat het?’-gesprekken en mediapraat.

Het boek eindigt volgens ons met de gedachte dat ‘eenvoudige mensen’ dit al lang wisten en dat filosofische reflectie later aansluit, met verzet als het bewaken van verbinding.

We sluiten af met de oproep de ‘stekker eruit te trekken’ uit actualiteit en routines, en terug te keren naar eenvoud, nabijheid en echte verbinding als basis voor een (her)nieuwde samenleving.

Transcript

Erno Hannink: [00:00:00] Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast. Vandaag bespreken we het boek Intiem Verzet. Het boek van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is Naar een filosofie van nabijheid. Het boekje hebben we gekregen van Ten Haven. Dankjewel daarvoor. Geregeld door Tom. Laat ik eerst even zeggen, Esquirol dat is een cartelaan.

Hij is hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. En hij leidt de Actoria Research Group. Die is bezig met hedendaagse filosofie en in het bijzonder de relatie tussen filosofie en psychiatrie. Ik heb wel wat meer met filosofie en technologie, daar heb ik wel een paar keer wat dingen van gehoord en naar geluisterd.

Maar ik moet zeggen, van de combinatie filosofie en psychiatrie nog niet. Het oorspronkelijke boek, de Spaanse versie, is volgens mij vier jaar geleden uitgekomen. En dit is de Nederlandse vertaling daarvan. Het boek is ongeveer 185 pagina's, het leesgedeelte.