Drang naar Samenhang

Eerder bespraken we een experiment waarbij complotdenkers naar Antarctica reisden om te testen of de aarde echt plat is. Stel nu dat alle flat earthers zo tot inkeer zouden komen. Verdwijnt het verhaal dat de aarde plat is dan? Kan een complotverhaal uitsterven? Aan de hand van bekende voorbeelden, van de Y2K-paniek en de Maya-voorspelling tot chemtrails en 5G, onderzoeken we hoe complottheorieën ontstaan, groeien en veranderen. Waarom verdwijnen sommige theorieën, terwijl andere blijven voortbestaan of steeds nieuwe vormen aannemen?

We laten zien dat complottheorieën niet zomaar losse ideeën zijn, maar samenhangende mentale modellen die helpen om de wereld te begrijpen — en juist daarom zo hardnekkig kunnen zijn.
Sterven complottheorieën ooit echt? Of veranderen ze simpelweg van vorm?Je hoort alles over de opkomst en (mogelijke) ondergang van het complotverhaal in deze aflevering van Drang naar Samenhang.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland
Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

In deze aflevering refereren we onder andere aan de eerdere afleveringen Puzzels, WIDM en QAnon (3) en Je mening herzien: Wat flat earthers op Antarctica ontdekten (130). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast.
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Het Nederlands van nu is niet hetzelfde als het Nederlands van 50 jaar geleden. En over 50 jaar zal onze taal er ook weer anders uitzien. Allerlei factoren zorgen ervoor dat talen veranderen. Denk aan beïnvloeding door andere talen, maatschappelijke veranderingen en nieuwe fenomenen waar we nog geen woorden voor hebben. Wat doen taalveranderingen met ons denken? Wat voor soorten veranderingen zijn er? En hoe veranderlijk is straattaal eigenlijk? Je hoort het in deze aflevering van Drang naar Samenhang.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland
Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen
Artikel Hoe straattaal heel Nederland veroverde

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In een aantal eerdere afleveringen hebben we gezien hoe het geloof in complotverhalen de complotdenker zelf en de maatschappij als geheel beïnvloedt. Maar wat zijn de gevolgen van complotdenken voor het hebben van een romantische relatie? In deze aflevering van Drang Naar Samenhang bespreken we recent onderzoek waarin (ex-)partners van complotdenkers zijn geïnterviewd om inzicht te krijgen in de effecten van complotdenken op romantische relaties. Daarnaast bespreken we de nieuwe VPRO-serie Wakker in Paraguay, een feest der herkenning voor luisteraars van onze podcast.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland
Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen
Kamitz, L.C., Green, R., Rowden, C., Toribio-Flórez, D., Biddlestone, M., & Douglas, K.M. (2025). “You lose the person; they're still there but you don't recognize them”: A qualitative study examining the consequences of conspiracy beliefs for romantic partners. British Journal of Social Psychology.
Artikel nu.nl over de serie “Wakker in Paraguay”
Forum reddit voor slachtoffers QAnon

In deze aflevering refereren we onder andere aan de eerdere afleveringen Puzzels, WIDM en QAnon (3), Complotverhalen (9), Zijn complotdenkers paranoïde? (55), Complotdenkers: wappies of snappies? (76), Hoe word je een platte aarde aanhanger? (116), Waarom moeite doen loont (117), De psychologie van de eenvoud (143) . Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Omdat de feestdagen voor de deur staan een herhaling van een aflevering van drie jaar geleden. Ingeluid door een blazersensemble in ons geliefde Bad Kleinkirchheim duiken we in (het begrijpen van) rituelen en tradities rondom feestdagen. Wat maakt iets een ritueel? Wat zijn mogelijke functies van rituelen? En hoe zijn rituelen anders dan gewoontes, scripts en tradities? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden. Daarnaast bespreken we enkele opvallende tradities rondom de kerst uit landen om ons heen. Fijne feestdagen van ons allebei!

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen
Hobson, N. M., Schroeder, J., Risen, J. L., Xygalatas, D., & Inzlicht, M. (2018). The Psychology
of Rituals: An Integrative Review and Process-Based Framework. Personality and Social
Psychology Review, 22(3), 260–284. https://doi-org.eur.idm.oclc.org/10.1177/1088868317734944
Verhaal David Sedaris over tradities met Pasen: https://www.youtube.com/watch?v=N5apZmwR9UI
Blog post Rolf Zwaan over promotieplechtigheid in Finland: https://rolfzwaan.blogspot.com/2013/07/let-sabers-rattle-cross-cultural.html
De Zweedse kerstgeit: https://www.christmaholic.nl/julbocken-de-scandinavische-kerstgeit/
Extra poppetje in de Spaanse kerststal: https://en.wikipedia.org/wiki/Caganer

Geluid vuurwerk: salamisound.com
Opname blazersensemble: Rolf Zwaan

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We leven in een digitaal tijdperk dat gericht is op een snel, efficiënt en productief leven. We zijn druk - en zien dat stiekem misschien ook wel als een statussymbool - en hebben toch constant het gevoel nog meer te moeten. We ervaren angst om dingen te missen (FOMO) en vermoeidheid van de dingen die we niet missen. Misschien niet gek om te bedenken dat er steeds meer aandacht is voor een tegengeluid, een roep om een simpeler leven. Denk aan bewegingen zoals het minimalisme, mindfulness, de opkomst van tiny houses, slow food en slow travel. Waar komt die behoefte aan een simpeler leven vandaan? Je hoort het in Drang naar Samenhang.
Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland
Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen
Monsell, S. (2003). Task switching. Trends in Cognitive Sciences, 7(3), 134-140. doi: 10.1016/s1364-6613(03)00028-7.
Thoreau, H.D. (1854). Walden. Hier gratis te lezen: https://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/author?name=Thoreau%2c%20Henry%20David%2c%201817%2d1862

In deze aflevering refereren we aan de eerdere aflevering Waarom moeite doen loont (117). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast.
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.