Echo's - verhalen uit vier eeuwen Groningse universiteit

Briljant onderzoek doen is één ding. Het herkennen is een ander. De jonge Hongaarse onderzoeker Albert Szent Györgyi ploeterde maandenlang in een Groningse kelder speurend naar een mysterieuze stof die later Vitamine C bleek te zijn. Maar wat zijn onderzoeksleider betrof, kon het onderzoek de prullenbak in.
‘De katten van Albert Szent Györgyi ’ is de zesde aflevering van het tweede seizoen van de UKrant-podcast Echo’s. Christien Boomsma neemt je mee naar 1926, het jaar waarin de latere Nobelprijswinnaar Szent Györgyi gedesillusioneerd de Groningse universiteit verliet.

**
Deze aflevering is onderzocht en geschreven door Christien Boomsma. Geluid en montage: Christien Boomsma. Extra stemmen van Ronald Mulder en Tom Wilcox.

Meer lezen? Check:
* Jaap J. Beintema, The last month of Szent-Gyorgyi in Groningen, in: Journal of the history of biology, 41(1), 159-165
* Erik Dücker, Een Nobelprijs geboren in Groningen. Albert Szent-Györgyi (1893 - 1986), (Groningen 2023)
* Ralph W. Moss, Free Radical: Albert Szent-Gyorgyi and the Battle over Vitamin C. (1988)

Groningen was in rep en roer. Na jarenlang geruzie werd de beroemde hoogleraar Van der Marck ontslagen. Hij had het immers gewaagd te zeggen dat de kerk zich moest onderwerpen aan de staat. En dat had hij beter niet kunnen doen.
‘Martelaar voor de waarheid’ is de vijfde aflevering van het tweede seizoen van de UKrant-podcast Echo’s. Christien Boomsma neemt je mee naar het jaar 1773, waarin de Groningse hoogleraar Frederik Adolf van der Marck, die de verkeerde mensen boos maakte.
**
Deze aflevering is onderzocht en geschreven door Christien Boomsma. Geluid en montage: Christien Boomsma. Extra stemmen van Ronald Mulder en Tom Wilcox.

Voor deze aflevering is gebruik gemaakt van:
Klaas van Berkel, Universiteit van het Noorden I. 
Frederick Adolf van der Marck. Een achttiende eeuwsch leeraar van het natuurrecht (‘s Gravenhage 1947)
In de UB is het boekje in te zien, waarin Van der Marck zelf schreef over de gebeurtenissen: 
F. A. van der Marck, Waaragtig verhaal van het geene omtrent het hoogleeraars ambt van Mr. Fred. Adolf van der Marck in het staats- natuur- en volkeren-regt op de hooge schoole der stad Groningen en Ommelanden van den beginne zyner aanstelling tot zyn ontslag toe, geduurende zyne veertienjaarige bediening aldaar openlyk is voorgevallen uit egte stukken en bewyzen getrouwelyk opgemaakt, kortelyk beschreeven en in 't licht gegeeven (Lingen 1775)

Helden zouden ze worden. Dappere strijders die zouden bloeden voor het vaderland. Maar de Groningse student Tjalling Pieter Tresling ontdekte al snel dat oorlog tegen de ‘vuige plunderaars en moordenaars’ in België heel anders was dan hij zich had voorgesteld. 
‘Voor Koning en Vaderland’ is de vierde aflevering van het tweede seizoen van de UKrant-podcast Echo’s. Christien Boomsma neemt je mee naar 1831. Het jaar waarin de helft van alle Groningse studenten als vrijwilliger deelnam aan de Tiendaagse Veldtocht.

**
Deze aflevering werd onderzocht en geschreven door Christien Boomsma. Geluid en montage: Christien Boomsma. Aanvullende stemmen van Ronald Mulder en Tom Wilcox.
**
Meer weten? Kijk eens naar:
Kossmann, E.H. e.a., De Groninger Vrijwillige Flankeurs en de Belgische opstand. (Groningen 1982)
Berkel, Klaas van, Universiteit van het Noorden. Vier eeuwen academisch leven in Groningen (I). De oude universiteit 1614-1876 (Hilversum 2014)
Gedenkboek der vrijwillige Flankeur-Compagnie Groninger en Franeker studenten in de jaren 1830 en 1831 en d Academie van Franeker (Groningen, 1832) 
Tjalling, Petrus Tresling, Krijgsliederen voor de Groningsche studenten, uitmakende eene kompagnie (Groningen, 1830)
https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Vrijwillige-flankeur-compagnie-der-Groninger-en-Franeker-stu--8c784e0c-86a4-4710-e522-08dd08aac51b

Een klein Gronings buurtschapje was bijna 400 jaar geleden het toneel van het grootste sodomieproces ooit in Nederland. 21 mannen werden vermoord. Allemaal vanwege de machtshonger van een lokale edelman en de gewillige hulp van een Groningse hoogleraar. 
‘Het dodelijke advies van Arnoldus Rotgers is de derde aflevering van het derde seizoen van UKrant-podcast Echo’s. Christien Boomsma neemt je mee naar 1731. Het jaar dat 21 mannen en jongens op de brandstapel belanden vanwege vermeende homoseksuele activiteiten.

**
Shownotes
Meer over dit onderwerp:
Theo van der Meer, Sodoms zaad in Nederland. Het ontstaan van homoseksualiteit in de vroegmoderne tijd (Amsterdam 1995)

D.J. Noordam, Riskante relaties. Vijf eeuwen homoseksualiteit in Nederland 1233-1733 (Hilversum 1995)

L.J. Boon, ‘Dien godlosen hoop van menschen’. Vervolging van homoseksuelen in de Republiek in de jaren dertig van de achttiende eeuw (Amsterdam 1997)

Een aantal pamfletten en het advies van Arnoldus Rotgers zijn digitaal te raadplegen, waaronder:
Het advies van Arnoldus Rotgers aan Rudolf de Mepsche

Korte aenmerkingen en consideratien met de daar toe dienende justificatoire bylagen geformeert op de gehoudene crimineele proceduiren by den heere de Mepsche van Faen ten reguarde van veele personen by hem betigt, geapprehendeert gevonnist en geëxecuteert, wegens het crimen van sodomie waar van deselve naer syn voorgeven souden wesen geconvinceertKorte aanmerkingen en consideratien: 

Afgeperste verantwoording, dienende tot ontdecking van des onbekenden schryvers lastertaal, en justificatie der gehoudene proceduiren, omtrent vier-en-twintig gesententieerde en elf gesaiseerde personen wegens sodomy: gehouden by de geassumeerde adviseurs van 't H. Ed. Gerichte van Oosterdeel Langewold. 

Helsche boosheit of Grouwelyke zonde van sodomie, in haar afschouwelykheit, en welverdiende straffe uit goddelyke, en menschelyke schriften tot een spiegel voor het tegenwoordige, en toekomende geslagte opentlyk ten toon gestelt

Ja, Aletta Jacobs was al in 1871 toegelaten tot de Groningse academie. En ja, Groningen stond bekend als een vrouw-vriendelijke universiteit. Toch werkte de briljante erfelijkheidsdeskundige Tine Tammes decennia lang gratis en voor niets  aan diezelfde universiteit, voor ze bijzonder hoogleraar werd.
‘Je zult geen last van haar hebben’ is de tweede aflevering van het tweede seizoen van de UKrant-podcast Echo’s. Christien Boomsma neemt je mee naar 1910. Het jaar waarin Tine Tammes zich na 21 jaar voor de laatste keer inschreef al student. 

Voor deze aflevering is ruim gebruik gemaakt van de ongepubliceerde biografie van Tine Tammes geschreven door Ida Stamhuis, met als werktitel Tine Tammes (1871-1947), de eerste en enige dame professor.
Meer over Tine Tammes: 
Ida Stamhuis, ‘Tine Tammes. Het ‘Matilda-effect’ in de wetenschap’, in: Kunst en Wetenschap 5, nr. 4 (1997), 9-10

Wilde, I. de, Nieuwe deelgenoten in de wetenschap : vrouwelijke studenten en docenten aan de Rijksuniversiteit Groningen, 1871-1919. (Assen, 1998).

Stamhuis, I. H.; Monsen, A. Kristine Bonnevie, ‘Tine Tammes and Elisabeth Schiemann in Early Genetics: Emerging Chances for a University Career for Women’. Journal of the history of biology 2007.