FD Toegevoegde Waarde

In deze Toegevoegde Waarde staan we stil bij het Hollandse mirakel van deze week. Altijd kommer en kwelverhalen over de arbeidsproductiviteit in Nederland, maar nu ineens: een enorme stijging van 2,4%! Nog even voor de duidelijkheid: dit gaat dus over wat we met z’n allen produceren in de economie, gedeeld door het aantal gewerkte uren. Dat aantal gewerkte uren daalde licht, maar de economie groeide en dat betekent dat we dus efficiënter zijn gaan werken.
En dan gaan we het hebben over handelstekorten en -overschotten. Die zijn er altijd, maar als ze groot en langdurig zijn, dan betekent dat opbouw van de industrie in exporterende landen en afbouw in importerende landen. ING luidt de noodklok over Europa: het handelsoverschot zal wegsmelten, en bij een lange oorlog zelfs omslaan in een tekort. Is dat erg? Een handelsoverschot is geen doel op zichzelf. De VS hebben al decennia een tekort, en behoren tot de meest welvarende landen ter wereld. Simpelweg omdat ze veel geld kunnen lenen, mede omdat de dollar de wereldmunt is. Ze kunnen zo dus boven hun stand leven. Maar: het Europese groeimodel is anders, en gericht op industriële export.
En deze week was ook de week van de hoorzitting van Kevin Warsh, de man die Trump heeft aangedragen om de nieuwe voorzitter van de Fed te worden, de Amerikaanse centrale bank. Die hoorzitting was ergens wel vermakelijk. Sommige Democraten gingen er met gestrekt been in en sommige Republikeinen hadden de lauwerkransen mee. Het ging natuurlijk over de onafhankelijkheid van Warsh. Want Trump heeft een aantal keer gezegd dat hij Warsh niet zou hebben gekozen als die de rente niet zou willen verlagen en dat hij erg teleurgesteld zou zijn als hij niet de rente zou verlagen.
Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma
Redactie en montage: Nelleke van der Heiden
Muziek: Gijs Friesen
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De toekomst van de wereldeconomie voorspellen was altijd al een hachelijke onderneming, maar in deze turbulente tijd lijkt het bijna onmogelijk. Toch presenteerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week, zoals ieder jaar, zijn nieuwste economische prognoses. FD‑redacteur Marijn Jongsma was in Washington om te doorgronden hoe het IMF probeert orde te scheppen in de mondiale chaos.
Vanuit de studio in Amsterdam spreekt Anna Dijkman met hem over de ramingen. Wat betekenen die vooruitzichten voor de wereldeconomie als geheel? Welke landen worden het hardst geraakt door de sterk gestegen olie- en gasprijzen? En is er, ondanks alles, ook nog een sprankje goed nieuws te ontdekken?
Dichter bij huis publiceerde ook het Centraal Planbureau (CPB) deze week nieuwe ramingen voor de Nederlandse economie. Het kabinet kondigde bovendien aan €1 mrd uit te trekken om burgers en bedrijven te compenseren voor hogere transport- en energiekosten. Is die steun verstandig?
Redactie: Floyd Bonder & Jort Siemes
Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma
See omnystudio.com/listener for privacy information.

We bestaan een jaar! In onze allereerste aflevering in april 2025 ging het over het Liz Truss-moment van Donald Trump. De obligatiemarkt sloeg op hol en de rente liep snel op toen Trumps plannen voor importheffingen niet zo goed vielen.
Dat deed denken aan de toenmalige premier van het Verenigd Koninkrijk Liz Truss, die in 2022 de financiële markten in beweging zette door haar ongedekte belastingplannen. De rente schoot omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen doordat hun obligaties minder waard werden en er ontstond een soort verkoopspiraal des doods.
En nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De oorlog in Iran laat parallellen zien met de twee eerdere Liz Truss-momenten.
En we hebben het deze keer over Tata Steel. Daaraan viel deze week niet te ontkomen. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over €2 mrd aan overheidssteun voor vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Goed idee? Of toch sluiten? We vinden het een moeilijke keuze, maar zetten de verschillende argumenten op een rij.
Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma
Redactie en montage: Nelleke van der Heiden
Muziek: Gijs Friesen
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen.
In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt.
Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen populariteitsprijs.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde blikken we terug op Liberation Day. Volgende week is het precies een jaar geleden dat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen aankondigde en daarmee een handelsoorlog ontketende. We zouden het bijna vergeten door die andere 'echte’ oorlog die hij met Iran is begonnen. Kunnen we na dit jaar al zeggen of het Amerika het gewenste resultaat heeft opgeleverd? Of zijn andere landen als winnaars aan te wijzen?
We kijken ook of de handelsoorlog en de Iran-oorlog elkaar versterken. Ja, is het antwoord. Want door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof moet Trump voor importheffingen andere wetsartikelen inzetten, die eerst onderzoek vergen en inspraak mogelijk maken. En een mogelijke tijdelijke regeling mag maximaal 10% zijn. Daardoor kan de president nu niet direct dreigen met hogere heffingen tegen landen die niet willen 'helpen’ in de Straat van Hormuz.
En tot slot komen we nog één keer, wel voorlopig voor het laatst wat ons betreft, terug op box 3. Want we kregen er verschillende vragen over en beloofden die deze week te bespreken.
Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma
Redactie en montage: Nelleke van der Heiden
Muziek: Gijs Friesen
See omnystudio.com/listener for privacy information.