Heilige huisjes met Sia Ataredian

Op het hoogtepunt van de protestmoorden en net voor de oorlog in Iran spreek ik Farah Karimi (senator voor PvdA en GroenLinks) over haar eigen geschiedenis, militair ingrijpen, Pahlavi en veel meer.
Omdat ik het vaak eens ben met haar, blijf ik doorvragen en stel ik haar de lastigere vragen, waar ik zelf ook geen antwoorden op heb. Terwijl de emoties hoog oplopen, houdt ze voet bij stuk: militair ingrijpen maakt meer kapot dan je lief is, en al helemaal met onbetrouwbare partners.
Nu een paar weken later hangt er zwarte regen boven Teheran door het bombarderen van de olievelden, is een meisjesschool gebombardeerd met 150 kinderen dood, voert de Islamitische Republiek een religieuze oorlog in plaats van verantwoording af te leggen voor falend beleid; waardoor de leiders van Iran sterker dan vóór de bombardementen in het zadel lijken te zitten.
Maar goed, al 47 jaar niet ingrijpen en hopen op beter is ook niet de oplossing.
Wat denken jullie?

Een aantal dagen voor de aanval sprak ik Pooyan Tamimi Arab over de leefwereld van de Iraniërs. Wat mij betreft zitten zij gevangen tussen interne en externe monsters.
Er is een groot verschil tussen feit en interpretatie; dat heb ik van Paul van Tongeren geleerd.
Wat je interpretatie ook is, in deze aflevering neemt Pooyan ons mee in de feitelijkheid van het leven onder de Islamitische Republiek. Ik geef hem daarin alle ruimte.
Maar ik vind het ook belangrijk om te vermelden dat ik zijn interpretatie niet deel. Ik ben tegen militair ingrijpen door Netanyahu en Trump. Deze twee oorlogsmisdadigers dienen niet het belang van het Iraanse volk. Ik geloof dat zij Iran richting een failed state sturen en dat de Iraniërs daar uiteindelijk de dupe van worden.

Kaveh kon in de podcast niet op de namen van de interne verzet komen, maar voor ons beiden is het erg belangrijk om hen te benoemen.
Het interne verzet leeft en verdient veel meer aandacht dan symbolen buiten Iran.
Narges Mohammadi: mensenrechtenactiviste en Nobelprijswinnaar (2023), die gevangen zit en van daaruit blijft protesteren. Zij zit vast in de Evin Prison.
Nasrin Sotoudeh: een prominente mensenrechtenadvocaat die herhaaldelijk is gevangengezet voor haar verdediging van activisten. Zij is momenteel vrij.
Heshmat Tabarzadi: een Iraans journalist en democratisch activist die strijdt voor democratische rechten en lange tijd gevangen is gezet vanwege zijn politieke activiteiten. Hij was leider van de verboden oppositiegroep Democratisch Front van Iran en is herhaaldelijk gearresteerd wegens zijn activisme.

Alette Smeulers is een gepassioneerd hoogleraar internationale misdrijven. Ze doet onderzoek naar genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven en terrorisme.
In haar gesprek met Sia bespreken ze aan de hand van haar nieuwe boek Angstaanjagend normaal hoe dit soort daders daders worden. En dat is herkenbaarder dan je zou verwachten.

Ik kwam binnenlopen. Zijn woonkamer was zoals in de films waarin de woonkamer van een intellectuele professor te zien is. Veel boeken en kunst aan de muur, hoge plafonds, warm en menselijk, maar ook indrukwekkend.
Ik vroeg Dirk de Wachter hoe het met hem ging. "Morgen een biopt, de uitslag is nog in de mist," reageerde hij.
Zijn zachte ogen verraadden dat het geen rooskleurig verhaal was. Toch sprak hij zonder aarzeling: "dit is onderdeel van het leven." Ongeneeslijk ziek zijn is iets dat hij te dragen heeft, net als de dood.
Hij draagt zijn lot als een maatpak dat hem perfect past. Zijn houding deed me denken aan Viktor Frankl, die ondanks zijn Holocaustervaring schrijft: Lijden is pijn zonder betekenis. Krijgt pijn voldoende betekenis, dan wordt zij draaglijk. In de woorden van Nietzsche: "Wie een waarom heeft om voor te leven, kan bijna elk hoe verdragen."
"Dit is dus wat je te verdragen hebt?" vroeg ik. Hij knikte maar, voegde eraan toe: "Het is dragen, niet verdragen. Ziekte en sterven horen bij het leven. Verdragen maakt het loodzwaar; dragen weeft het in de stof van het bestaan."
Toen wist ik: voor me zat een profeet, voor zover een atheïst profeten toelaat.
Precies op dat moment zag ik in mijn ooghoek een technisch mankement: alles tot dan toe was niet opgenomen. Zodoende is het bovenstaande een exclusieve primeur die niet in de podcast terugkomt.
Vanaf hier gaat het gesprek verder.
Veel luisterplezier.
Professor dr. Dirk de Wachter is psychiater en psychotherapeut. Hij is daarnaast goed thuis in de filosofie van het menselijk gedrag en de daaraan verbonden moraliteit.
Als auteur is hij veelgeprezen. Hij schreef verschillende bestsellers, waaronder het maatschappijkritische Borderline Times, Liefde. Een onmogelijk verlangen? en Museum Dirk De Wachter. In zijn werk pleit hij voor meer aandacht, verbondenheid en mededogen in een samenleving die volgens hem steeds individualistischer en prestatiegerichter wordt.