Normale Mensen Bestaan Niet

Het is zomervakantie, dus we gaan er met z’n allen op uit. We verplaatsen ons soms meer dan duizend kilometer, met stress, file en gedoe, zodat we daarna kunnen uitrusten. Is het idee. Maar laat het ons echt uitrusten? Of worden we er alleen maar gestresst van? In deze aflevering bespreken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach wat de wetenschap zegt over op vakantie gaan en hoe dat invloed heeft op onze mentale welzijn. Ze vertellen wat volstaat als een goede vakantie en wat misschien minder handig is om te doen op vakantie. Fijne vakantie!!

Bronnen:
- De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13–25.
- De Bloom, J., e.a. (2010). Effects of vacation from work on health and well-being: Lots of fun, quickly gone. Work & Stress, 24(2) — het vakantiegevoel verdampt binnen een week.
- Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers Happier, but Most not Happier After a Holiday. Applied Research in Quality of Life — het anticipatie-effect.
- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire — de vier herstelervaringen: onthechting, ontspanning, mastery, controle. Journal of Occupational Health Psychology.
- Observationele studie naar werkmail buiten werktijd, psychologische onthechting, slaap en cortisol bij IT-werknemers (2021, PMC8626826) — mailen ondermijnt herstel.
- Knoope, M. (1998). De Creatiespiraal: natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid — leven met de seizoenen, de noodzaak van een "winter" om af te koppelen.

Waarom beginnen we een goed punt vaak met “misschien is dit een domme opmerking” of “ik kan het helemaal mishebben, maar…”? In deze aflevering duiken Thijs en Lennard in indektaal: de kleine zinnetjes en woorden waarmee je jezelf alvast indekt voordat je überhaupt iets hebt gezegd. Ze bespreken waarom vooral onzekerheid, bescheidenheid en de angst om arrogant over te komen ervoor kunnen zorgen dat je jezelf kleiner maakt in gesprekken, vergaderingen of therapie. Want hoewel het vriendelijk of voorzichtig lijkt, kan indektaal je punt juist minder sterk maken en ervoor zorgen dat mensen je minder serieus nemen.

Dat je dit nu leest of luistert naar de podcast, laat zien dat je blijkbaar ergens bewust van bent. Dat je bewustzijn hebt. Maar wat is er eigenlijk nog meer allemaal bewust? Zijn alle dieren bewust? Zijn planten en bomen bewust? Wat is bewustzijn nou eigenlijk en waar komt het vandaan? Lange tijd geloofden we (en we geloven nog steeds soms) dat bewustzijn door het brein wordt gegenereerd. Maar veel wetenschappers van verschillende disciplines, zijn daar niet meer zo zeker van. In deze ontzettend verwarrende aflevering duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in de bewustzijn materie. Mede op basis van het nieuwe boek van bestseller auteur Michael Pollan. Als je aan het eind van deze aflevering nog minder snapt van wat bewustzijn is, dan hebben we ons werk goed gedaan. Zoals bewustzijn wetenschapper Christoff Koch tegen Michael Pollan ook zei, nadat Pollan toegaf dat hij er nu minder van begrijpt: ‘Dat is goed. Dat is vooruitgang.’

Bronnen:
- Michael Pollan (2026). A world appears - A journey into consciousness.
- Over integrative information theory http://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_information_theory
- Check ook Essentia Foundation Youtube over alles rondom Idealisme en Bernardo Kastrup: https://www.youtube.com/@essentiafoundation
- Wat het is om een vleermuis te zijn van Thomas Nagel: https://en.wikipedia.org/wiki/What_Is_It_Like_to_Be_a_Bat%3F
- Een discussie tussen Christoff Koch, Anil Seth en Bernardo Kastrup, drie bewustzijn wetenschappers / filosofen over bewustzijn en de werkelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=zTqFZwbX3Zc

Waarom vinden we psychedelica spannend, maar kijken we nauwelijks op van een vrijgezellenfeest dat uitloopt op de zoveelste kroegentocht? Naar aanleiding van een opmerkelijke ervaring op een bachelorparty duiken Thijs en Lennard in de normalisering van alcohol, de angst rondom psychedelica en het belang van keuze, vertrouwen en setting. Want hoewel paddo’s en LSD zeker geen middelen zijn die je “even voor de grap” doet, zegt onze nonchalance over alcohol misschien minstens zoveel over hoe vreemd onze ideeën over drugs eigenlijk zijn.

Er zijn in Nederland elk jaar meer dan 1200 festivals te bezoeken. Van kleine tot enorme waar meer dan een kwart miljoen mensen op af komen. Het is zweterig, je moet ver reizen, ver lopen, in een klein rot tentje slapen, in de rij staan voor douchen, gore wc’s en muntjes om weer in de rij te staan voor bier. Om daarna hutje mutje tegen elkaar aan te staan bij de ene band, zodat je geen tijd hebt om de andere te zien. Waarom in godsnaam zouden we dat willen doen? Psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma duiken in de aantrekkingskracht van festivals en waarom we dat eigenlijk als erg prettig ervaren. En wat er psychologisch gebeurt als duizenden mensen tegelijkertijd bij elkaar zijn. Ow, en iets met drugs.

Bronnen:
- Durkheim, É. (1912). Les formes élémentaires de la vie religieuse — oorsprong van het begrip collective effervescence (collectief bruisen).
- Haidt, J., Seder, J. P., & Kesebir, S. (2008). Hive psychology, happiness, and public policy. The Journal of Legal Studies — collectief bruisen als zelf-transcenderende emotie.
- Zumeta, L. N., e.a. (2022). Emotional processes, collective behavior, and social movements: a meta-analytic review of collective effervescence outcomes. Frontiers in Psychology.
- Schwartz, B., & Ward, A. (2002). Maximizing versus satisficing: Happiness is a matter of choice. Journal of Personality and Social Psychology — maximizers zijn minder gelukkig.
- Iyengar, S. S., & Lepper, M. R. (2000). When choice is demotivating (het "jam-experiment") — meer keuze, minder tevredenheid.
- Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior — eerste wetenschappelijke definitie van FOMO.
- Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly seeking solitude. Journal of Experimental Psychology: General — praten met vreemden maakt blijer dan verwacht.
- Dunn, E. W., Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science — iets voor een ander doen verhoogt geluk (uit Thijs' talk).
- Motieven druggebruik: Motivational characteristics of recreational drug use among emerging adults in social settings (Frontiers in Public Health, 2023); A qualitative investigation exploring why dance festivals are risky environments for drug use (Harm Reduction Journal, 2022); Hughes e.a., Substance Use and Attendance Motives of EDM Event Attendees (2023).
- Eigen werk Thijs: talk Je bent niet belangrijk (School of Life / Lowlands).