Normale Mensen Bestaan Niet

Word je echt gelukkiger van een huisdier, of voelt dat vooral zo omdat kittens nu eenmaal heel moeilijk te haten zijn? Na de komst van Mickey en Bobby, twee extreem knuffelbare asielkittens, duiken Thijs en Lennard in de vraag of katten, honden, goudvissen of eventueel een wandelende tak goed zijn voor je mentale gezondheid.
Want ja, zo’n beestje kan zorgen voor gezelschap, knuffels en een iets minder harde landing na sociale afwijzing, maar nieuw onderzoek zet ook vraagtekens bij het idee dat huisdieren automatisch zorgen voor minder eenzaamheid of meer levensgeluk.

Heb je echt een serotoninetekort als je depressief bent, of is dat verhaal misschien iets te makkelijk geworden? Omdat Thijs op vakantie is, duikt Lennard solo in de serotoninetheorie van depressie, SSRI’s, antidepressiva en een grote umbrella review die twijfelt aan het idee dat depressie simpelweg ontstaat door een tekort aan één stofje in je brein.

Want ja, antidepressiva kunnen mensen helpen en als het voor jou werkt moet je vooral niet op eigen houtje stoppen, maar het is wel de vraag of ze iets “fixen” of vooral je mentale toestand veranderen. Kortom: een gezellig rondje langs depressie, hersenstofjes, pillen en de vraag of we moeilijke dingen soms iets te graag simpel maken.

Het is zomervakantie, dus we gaan er met z’n allen op uit. We verplaatsen ons soms meer dan duizend kilometer, met stress, file en gedoe, zodat we daarna kunnen uitrusten. Is het idee. Maar laat het ons echt uitrusten? Of worden we er alleen maar gestresst van? In deze aflevering bespreken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach wat de wetenschap zegt over op vakantie gaan en hoe dat invloed heeft op onze mentale welzijn. Ze vertellen wat volstaat als een goede vakantie en wat misschien minder handig is om te doen op vakantie. Fijne vakantie!!

Bronnen:
- De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13–25.
- De Bloom, J., e.a. (2010). Effects of vacation from work on health and well-being: Lots of fun, quickly gone. Work & Stress, 24(2) — het vakantiegevoel verdampt binnen een week.
- Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers Happier, but Most not Happier After a Holiday. Applied Research in Quality of Life — het anticipatie-effect.
- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire — de vier herstelervaringen: onthechting, ontspanning, mastery, controle. Journal of Occupational Health Psychology.
- Observationele studie naar werkmail buiten werktijd, psychologische onthechting, slaap en cortisol bij IT-werknemers (2021, PMC8626826) — mailen ondermijnt herstel.
- Knoope, M. (1998). De Creatiespiraal: natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid — leven met de seizoenen, de noodzaak van een "winter" om af te koppelen.

Waarom beginnen we een goed punt vaak met “misschien is dit een domme opmerking” of “ik kan het helemaal mishebben, maar…”? In deze aflevering duiken Thijs en Lennard in indektaal: de kleine zinnetjes en woorden waarmee je jezelf alvast indekt voordat je überhaupt iets hebt gezegd. Ze bespreken waarom vooral onzekerheid, bescheidenheid en de angst om arrogant over te komen ervoor kunnen zorgen dat je jezelf kleiner maakt in gesprekken, vergaderingen of therapie. Want hoewel het vriendelijk of voorzichtig lijkt, kan indektaal je punt juist minder sterk maken en ervoor zorgen dat mensen je minder serieus nemen.

Dat je dit nu leest of luistert naar de podcast, laat zien dat je blijkbaar ergens bewust van bent. Dat je bewustzijn hebt. Maar wat is er eigenlijk nog meer allemaal bewust? Zijn alle dieren bewust? Zijn planten en bomen bewust? Wat is bewustzijn nou eigenlijk en waar komt het vandaan? Lange tijd geloofden we (en we geloven nog steeds soms) dat bewustzijn door het brein wordt gegenereerd. Maar veel wetenschappers van verschillende disciplines, zijn daar niet meer zo zeker van. In deze ontzettend verwarrende aflevering duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in de bewustzijn materie. Mede op basis van het nieuwe boek van bestseller auteur Michael Pollan. Als je aan het eind van deze aflevering nog minder snapt van wat bewustzijn is, dan hebben we ons werk goed gedaan. Zoals bewustzijn wetenschapper Christoff Koch tegen Michael Pollan ook zei, nadat Pollan toegaf dat hij er nu minder van begrijpt: ‘Dat is goed. Dat is vooruitgang.’

Bronnen:
- Michael Pollan (2026). A world appears - A journey into consciousness.
- Over integrative information theory http://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_information_theory
- Check ook Essentia Foundation Youtube over alles rondom Idealisme en Bernardo Kastrup: https://www.youtube.com/@essentiafoundation
- Wat het is om een vleermuis te zijn van Thomas Nagel: https://en.wikipedia.org/wiki/What_Is_It_Like_to_Be_a_Bat%3F
- Een discussie tussen Christoff Koch, Anil Seth en Bernardo Kastrup, drie bewustzijn wetenschappers / filosofen over bewustzijn en de werkelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=zTqFZwbX3Zc