Normale Mensen Bestaan Niet

People pleasing, perfectionisme, moeite met grenzen aangeven en altijd het gevoel hebben verantwoordelijk te zijn. Volgens TikTok en Instagram zou het zomaar kunnen betekenen dat je last hebt van het ‘eldest daughter syndrome’. Na een luisteraarsvraag van Tessa duiken Thijs en Lennard in deze populaire term. Bestaat er echt zoiets als een oudste-dochter-syndroom, en hoeveel invloed heeft je plek binnen het gezin eigenlijk op wie je later wordt? Ze bespreken geboortevolgorde, parentificatie en de behoefte om onszelf te herkennen in psychologische labels. Want vijf herkenbare kenmerken op je For You Page kunnen een lekker duidelijke verklaring geven voor wie je bent, maar de werkelijkheid zit meestal een stuk ingewikkelder in elkaar.

Wie bepaalt eigenlijk wie je wordt: je ouders, je vrienden, of toch vooral jijzelf? Thijs en Lennard duiken in een luisteraarsvraag van de 16-jarige Arjette, die voor een profielwerkstuk onderzoekt welke invloed ouders en leeftijdsgenoten hebben op de identiteitsvorming van jongeren tussen de 12 en 18 jaar.
Want ouders geven je niet alleen een opvoeding mee, maar vertellen ook het verhaal van wie je vroeger was. Leeftijdsgenoten kijken juist veel meer naar hoe je je nú gedraagt in sociale situaties. En precies tijdens de puberteit verschuift die balans: je gaat je steeds meer afzetten tegen je ouders en ontdekken wie je bent buiten het gezin.
Maar zo simpel is het natuurlijk niet. Ook persoonlijkheid, cultuur, sociale media en de manier waarop je bent opgevoed spelen een rol. Dus wie heeft uiteindelijk de grootste invloed op je identiteit? En waarom blijkt die ogenschijnlijk simpele vraag eigenlijk een behoorlijk ingewikkeld onderzoeksvraagstuk?

Word je echt gelukkiger van een huisdier, of voelt dat vooral zo omdat kittens nu eenmaal heel moeilijk te haten zijn? Na de komst van Mickey en Bobby, twee extreem knuffelbare asielkittens, duiken Thijs en Lennard in de vraag of katten, honden, goudvissen of eventueel een wandelende tak goed zijn voor je mentale gezondheid.
Want ja, zo’n beestje kan zorgen voor gezelschap, knuffels en een iets minder harde landing na sociale afwijzing, maar nieuw onderzoek zet ook vraagtekens bij het idee dat huisdieren automatisch zorgen voor minder eenzaamheid of meer levensgeluk.

Heb je echt een serotoninetekort als je depressief bent, of is dat verhaal misschien iets te makkelijk geworden? Omdat Thijs op vakantie is, duikt Lennard solo in de serotoninetheorie van depressie, SSRI’s, antidepressiva en een grote umbrella review die twijfelt aan het idee dat depressie simpelweg ontstaat door een tekort aan één stofje in je brein.

Want ja, antidepressiva kunnen mensen helpen en als het voor jou werkt moet je vooral niet op eigen houtje stoppen, maar het is wel de vraag of ze iets “fixen” of vooral je mentale toestand veranderen. Kortom: een gezellig rondje langs depressie, hersenstofjes, pillen en de vraag of we moeilijke dingen soms iets te graag simpel maken.

Het is zomervakantie, dus we gaan er met z’n allen op uit. We verplaatsen ons soms meer dan duizend kilometer, met stress, file en gedoe, zodat we daarna kunnen uitrusten. Is het idee. Maar laat het ons echt uitrusten? Of worden we er alleen maar gestresst van? In deze aflevering bespreken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach wat de wetenschap zegt over op vakantie gaan en hoe dat invloed heeft op onze mentale welzijn. Ze vertellen wat volstaat als een goede vakantie en wat misschien minder handig is om te doen op vakantie. Fijne vakantie!!

Bronnen:
- De Bloom, J., Kompier, M., Geurts, S., De Weerth, C., Taris, T., & Sonnentag, S. (2009). Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. Journal of Occupational Health, 51, 13–25.
- De Bloom, J., e.a. (2010). Effects of vacation from work on health and well-being: Lots of fun, quickly gone. Work & Stress, 24(2) — het vakantiegevoel verdampt binnen een week.
- Nawijn, J., Marchand, M. A., Veenhoven, R., & Vingerhoets, A. J. (2010). Vacationers Happier, but Most not Happier After a Holiday. Applied Research in Quality of Life — het anticipatie-effect.
- Sonnentag, S., & Fritz, C. (2007). The Recovery Experience Questionnaire — de vier herstelervaringen: onthechting, ontspanning, mastery, controle. Journal of Occupational Health Psychology.
- Observationele studie naar werkmail buiten werktijd, psychologische onthechting, slaap en cortisol bij IT-werknemers (2021, PMC8626826) — mailen ondermijnt herstel.
- Knoope, M. (1998). De Creatiespiraal: natuurlijke weg van wens naar werkelijkheid — leven met de seizoenen, de noodzaak van een "winter" om af te koppelen.