Tjipcast

Tjip de Jong
Tjipcast
Nieuwste aflevering

542 afleveringen

  • Tjipcast

    Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid?

    19-05-2026 | 34 Min.
    Op het Vlietland College zagen collega’s dat leerlingen niet altijd meer vanzelfsprekend plezier hadden in het lezen van literatuur. Ook bij andere vakken dan Nederlands, Engels of Frans lagen kansen om taal bewuster te verbinden aan het leren: bij het lezen van opdrachten, het begrijpen van vaktaal en het zorgvuldig formuleren van antwoorden. Daarom begon de school kleinschalig, met taal als onderdeel van alledaagse activiteiten in de les.

    In dit gesprek laten Tommy Hopstaken en Joran Pereira zien hoe taalbeleid kan uitgroeien tot een gedeelde schoolcultuur. Niet door grote plannen op te leggen, maar door klein te beginnen: vijf minuten lezen aan het begin van elke les, een positieve taalbonus op toetsen, een taalkaart als hulpmiddel en een mediatheek die leerlingen helpt om boeken te vinden die bij hen passen.

    Opvallend is hoe zorgvuldig de school werkt met gegevens uit de eigen praktijk. Via een jaarlijkse taalscan worden leerlingen, collega’s, ouders en schoolleiding betrokken. Zo ontstaat beleid dat niet alleen evidence-informed is, maar ook past bij de context van de school. Taal wordt hier niet gezien als een apart vakgebied, maar als voertuig voor leren, denken en formuleren in alle vakken.

    Kernpunten uit het gesprek

    📚 Taalbeleid leeft pas als het zichtbaar wordt in routines, ruimtes en gesprekken binnen de school. Op het Vlietland College gebeurt dat via lezen in alle lessen, posters, toetsafspraken en speelt de mediatheek een belangrijke centrale rol.

    🧩 Kleine interventies kunnen veel draagvlak creëren. Zo werkt de taalbonus vooral omdat die positief, haalbaar en beperkt is: één ‘geheime’ toetsvraag wordt ook expliciet op taal bekeken.

    🔍 De jaarlijkse taalscan maakt taalbeleid concreet en cyclisch. Door op één dag gegevens te verzamelen bij leerlingen, ouders, collega’s en schoolleiding ontstaat een breed beeld van taalniveau, leesmotivatie, taalplezier en taalcultuur.

    🧑‍🏫 Een sterk taalteam bestaat niet alleen uit docenten Nederlands. Juist de combinatie met wiskunde, andere vakken, de mediathecaris en schoolleiding maakt het beleid schoolbreed en praktisch uitvoerbaar.

    🌱 Evidence-informed werken betekent hier niet dat alles vooraf perfect bewezen moet zijn. Wetenschappelijke literatuur, professionele ervaring en kennis van de eigen schoolcontext worden naast elkaar gebruikt.

    Quotes uit het gesprek:

    “Levend taalbeleid betekent volgens mij dat je met zijn allen een taalcultuur op school creëert waarbij het vanzelfsprekend is dat taal belangrijk is.”

    “We kwamen er al gauw achter: volgens mij moet je het juist positief maken en een bonus geven als het wel goed gaat.”

    “Je kan dat plan wel kopiëren, maar dan kopieer je niet de kennis.”

    Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdremoelig meedoen of meer informatie over de expertiescholen? Check dan hier de link!

    Bekijk ons gesprek eens op YouTube!

    Tijdstempels

    00:23 – Introductie en ontwikkelkracht
    01:07 – Levend taalbeleid
    02:49 – Wiskunde en taal
    03:57 – Eerste aanleiding
    05:42 – Vijf minuten
    07:59 – Taalcultuur bouwen
    09:40 – Taalbonus toetsen
    12:25 – Taal zit in ons DNA
    13:42 – Taalscan dag
    16:13 – Mediatheek veranderen
    18:10 – Slim taalteam
    19:35 – Onderzoek gebruiken
    22:58 – Taalkaart toetsen
    24:43 – Veelgemaakte fouten?
    28:49 – Expertise delen

    Het bericht Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid? verscheen eerst op Tjipcast.
  • Tjipcast

    Behaviour in the classroom: Why should we hold the line?

    17-05-2026 | 45 Min.
    Positive behaviour in the classroom is not a side issue in education. It shapes whether pupils can focus, whether teachers can teach, and whether a school becomes a place of shared expectations rather than individual negotiation. The conversation with Olivia Dear and Sarah Dear centres on one deceptively simple phrase: hold the line. The wrote a great book about it!

    That phrase does not mean being harsh for its own sake. It means making expectations clear, applying them consistently, and giving pupils the support they need to meet them. Especially for pupils facing difficulties outside school, consistency can be one of the most stabilising things education provides. Lowering expectations may feel compassionate in the moment, but it can also quietly deny young people the chance to develop habits that matter beyond school: punctuality, attention, independence, responsibility.

    The discussion moves from individual classroom routines to whole-school culture. A teacher can plan carefully, teach routines explicitly, and practise classroom transitions, but lasting behaviour culture depends on collective agreement. Schools need to decide what they value, translate those values into concrete behaviours, and help staff act in alignment. Leadership, in this view, is not about rigid control but about continual refinement: staying visible, listening carefully, and returning again and again to the conditions that help pupils learn.

    Keypoints of the podcast:

    🧭 Behaviour should not be left to chance. Olivia and Sarah argue that teachers need to plan behaviour just as deliberately as they plan curriculum and instruction.

    ⚖️ High expectations require high support. Holding pupils responsible does not mean ignoring their needs; it means scaffolding them toward independence rather than lowering the standard.

    🏫 Classroom culture depends on school culture. Individual teachers can do a great deal, but consistent behaviour becomes much stronger when the whole school shares one clear line.

    👀 Leadership needs visibility and curiosity. Strong school culture is built through daily attention, open discussion, and continual refinement rather than fixed rules alone.

    ⏱️ Time on task is fragile. Small routines—entry, attention, silence, transitions—matter because they protect pupils’ opportunity to learn.

    Quotes:

    “Behaviour management is something that we all struggle with because you’ve got 30 different personalities in the classroom, but it doesn’t have to be that case.”

    “Keep the expectations high and say: I know that you can do this. I believe that you can do this. I’m holding you responsible.”

    “A school can only have one successful culture, and that should be the culture that the school has written, the parents have signed up to, and the children have agreed to.”

    Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

    Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

    JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?

    Tijdstempels

    00:05 – Opening Context
    01:12 – Behaviour Culture
    03:07 – Michaela Experience
    04:20 – Holding Lines
    07:32 – Individual Needs
    10:09 – Punctuality Expectations
    12:52 – Shared Agreements
    14:25 – Independence Scaffolding
    16:58 – Michaela school
    21:08 – School Management
    23:28 – Dynamic Leadership
    27:42 – Behaviour Systems
    29:59 – Classroom Planning
    36:23 – Concrete Values
    40:15 – Shared Culture

    Het bericht Behaviour in the classroom: Why should we hold the line? verscheen eerst op Tjipcast.
  • Tjipcast

    Hoe werk je samen aan de ontwikkeling van een betekenisvol schoolexamen?

    13-05-2026 | 36 Min.
    Een betekenisvol schoolexamen krijgt vorm wanneer scholen hun visie, vakmanschap en vertrouwen in leerlingen met elkaar verbinden. Wat wil je dat leerlingen laten zien? Welke toetsvorm past daarbij? En hoe kan het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) ruimte bieden voor eigenaarschap, samenhang en verdieping? Dit is de derde aflevering in een drieluik over het waardevol schoolexamen, gemaakt in samenwerking met de VO-raad en het programma Voortgezet Leren. Centraal staat de vraag hoe je samen werkt aan een schoolexamen dat niet alleen zorgvuldig en betrouwbaar is, maar ook herkenbaar aansluit bij de identiteit van de school en de ontwikkeling van leerlingen.

    Te gast zijn Maaike Ditzel, docent Nederlands op Dalton Den Haag, mentor van 6V, schoolopleider en voorzitter van de examencommissie, en Sjabbo Smedes, teamleider van de mavo aan het Bonhoeffer College in Enschede.

    Aan de hand van voorbeelden zoals leeskringen, mondelinge examens, flexibele toetsvormen en een profielwerkstuk in de vorm van een dichtbundel laten zij zien hoe toetsing meer betekenis kan krijgen. Maaike vertelt over een oud-leerling die haar eigen poëzie wilde uitgeven en daarbij onderzoek deed naar puberpoëzie, vormgeving, papierkeuze en publicatie. Zo werd het profielwerkstuk niet alleen een verplicht eindproduct, maar een persoonlijk en inhoudelijk leerproces waarin ruimte ontstond om vakinhoud, eigenaarschap en creativiteit met elkaar te verbinden. De examencommissie speelt daarin een belangrijke rol: als bewaker van kwaliteit, maar ook als gesprekspartner die helpt om ruimte binnen de kaders goed te benutten.

    Kernpunten uit het gesprek:

    🔍 Het PTA biedt meer ruimte dan vaak gedacht. Scholen kunnen binnen de kaders zelf bepalen welke toetsvormen passen bij hun visie, vakdoelen en leerlingen.
    🧩 Een betekenisvol schoolexamen vraagt om samenhang. Toetsing kan verbinding leggen met vaardigheden, burgerschap en schoolidentiteit.
    🗣️ Andere toetsvormen kunnen ook leermomenten zijn. Een mondeling, leeskring of presentatie maakt directe feedback mogelijk en geeft leerlingen de kans om tijdens het toetsen nog te leren.
    ⚖️ Flexibiliteit vraagt om zorgvuldige beoordeling. Variatie in toetsvormen is mogelijk, maar vraagt steeds de vraag of leerlingen op een eerlijke en vergelijkbare manier worden beoordeeld.
    🌱 Verandering lukt beter in kleine stappen. Door initiatieven te delen, secties te ondersteunen en de examencommissie als sparringpartner te gebruiken, kan vernieuwing langzaam verankeren.
    ter een logische afsluiting wordt.

    Quotes uit het gesprek:

    “Je ziet die hele vernieuwing die eraan zit te komen, niet meer als een soort donderwolk op je afkomen. Je moet het echt als een kans zien.”

    “Leerlingen kunnen echt veel meer dan je denkt.”

    “Het PTA is van jou, is niet van de inspectie. Als je hem eenmaal hebt opgesteld, dan gaat de inspectie controleren of je ook daarnaar handelt.”

    Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Dit is de laatste aflevering van een drieluik.

    Tijdstempels

    00:00 – Waardevol schoolexamen
    01:35 – Kleine stappen
    03:09 – Puberpoëzie maken
    05:09 – Oude toetsing
    06:32 – Voorspelbaarheid bieden
    08:14 – Examencommissie zoeken
    09:50 – Nieuwe eindtermen
    11:19 – Kritisch toetsen
    12:16 – Mondeling geschiedenis
    13:45 – Leeskringen organiseren
    17:23 – PTA ruimte
    19:18 – Daltonwaarden vertalen
    21:18 – Duurzaam veranderen
    26:52 – Eerlijk beoordelen
    34:37 – Vak heruitvinden

    Bekijk ons gesprek eens op YouTube!
    Het bericht Hoe werk je samen aan de ontwikkeling van een betekenisvol schoolexamen? verscheen eerst op Tjipcast.
  • Tjipcast

    (Hoe) is inclusief onderwijs eigenlijk een haalbare kaart?

    10-05-2026 | 37 Min.
    Inclusief onderwijs klinkt als een breed gedragen ideaal: kinderen leren zoveel mogelijk samen, dichtbij huis en met onderwijs dat aansluit bij hun behoeften. Maar tussen dat ideaal en de dagelijkse werkelijkheid van scholen zit veel spanning. Want wat betekent inclusie als leerlingen vastlopen, leraren handelingsverlegen worden en gespecialiseerde ondersteuning juist nodig blijkt om kinderen weer tot leren te brengen?

    Ate de Boer laat zien dat de discussie over inclusief onderwijs niet alleen over overtuigingen moet gaan, maar ook over patronen, data en realistische verwachtingen. In het speciaal basisonderwijs worden al jaren toetsgegevens van duizenden leerlingen verzameld. Die gegevens laten zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die doelgroepen grote verschillen zichtbaar blijven. Gemiddelden helpen dus om beter te begrijpen wat leerlingen nodig hebben, zolang ze het individuele kind niet onzichtbaar maken. Hierover doet Ate met een groep collega’s onderzoek naar.

    De kernvraag is daarmee niet simpelweg of leerlingen wel of niet in het reguliere onderwijs kunnen blijven. De vraag is welke onderwijspraktijken, vormen van ondersteuning en professionele keuzes daarvoor nodig zijn. Inclusie vraagt geen grote woorden, maar zorgvuldig onderzoek, gezamenlijke verantwoordelijkheid en de bereidheid om te blijven puzzelen wanneer het ingewikkeld wordt.

    Kernpunten uit de podcast:

    🔍 Inclusief onderwijs vraagt om normaliseren: verschillen tussen leerlingen horen bij onderwijs, ook wanneer die verschillen groot of ingewikkeld zijn.

    📊 De benchmark in het speciaal basisonderwijs laat zien dat er duidelijke doelgroepen bestaan, maar ook dat binnen die groepen de spreiding groot blijft.

    🧩 Gemiddelde ontwikkelpatronen kunnen scholen helpen om realistischer verwachtingen te formuleren, zonder het individuele perspectief van leerlingen los te laten.

    🏫 De haalbaarheid van inclusie hangt sterk samen met wat er in de klas gebeurt: ondersteuning moet leraren praktisch helpen, niet vooral leiden tot extra plannen en verantwoording.

    🌱 Succesvolle inclusieve initiatieven beginnen vaak klein, met betrokken mensen, maar moeten snel worden ingebed in beleid en organisatie om duurzaam te worden.

    Quotes uit het gesprek

    “We moeten gaan accepteren dat die uiteinden er gewoon zijn. Soms heb je die en soms niet, soms in wat extremere mate, soms niet.”

    “Als je in het kader van inclusie als reguliere school denkt: wij moeten deze leerling houden, maar je kan het niet, dan heeft de leerling daar schade van.”

    “Je moet dus willen ploeteren. Want het zal niet makkelijk worden.”

    Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door:

    Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie!

    JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?

    Tijdstempels

    00:04 – Inclusieve vraag
    02:04 – Eerste reactie
    03:03 – Passend onderwijs
    04:15 – Normale verschillen
    06:43 – Populatie kijken
    08:10 – Benchmark uitleg
    10:23 – Doelgroepen vergelijken
    12:02 – Toetsgegevens verzamelen
    15:09 – Interne spreiding
    17:10 – Ontwikkelpatronen begrijpen
    21:26 – Onderzoekstekort zichtbaar
    23:45 – Financiële spanning
    27:44 – Inclusie uitvoeren
    30:41 – Ondersteuning organiseren
    33:01 – Ploeterend ontwikkelen

    Het bericht (Hoe) is inclusief onderwijs eigenlijk een haalbare kaart? verscheen eerst op Tjipcast.
  • Tjipcast

    Hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken?

    06-05-2026 | 41 Min.
    Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO. In deze aflevering verkennen we het thema Human Resource Development (HRD), leren en ontwikkelen van mensen in het onderwijs.

    In deze aflevering ga ik in gesprek met Piety Runhaar en Gerton Springeling. Piety is opleidingsdirecteur van de lerarenopleiding en universitair hoofddocent aan Wageningen Universiteit. Gerton werkt al 15 jaar bij Deltion College als docent horeca en ondernemerschap en als onderzoeksbegeleider in het onderzoekend werken.

    We gaan in gesprek over de vraag: hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? We doen dit aan de hand van de studie Versterking van de impact van masteropgeleide docenten op de onderwijspraktijk in het mbo: een HR-perspectief.

    In het gesprek bespreken we hoe mbo-instellingen de kennis en expertise van masteropgeleide docenten kunnen benutten, en waarom dat niet vanzelf gebeurt. Daarbij gaat het onder meer over de rol van HR-beleid, loopbaanpaden, functiewaardering, professionele ruimte en leidinggevenden hierin. Ook lichten we toe hoe masteropgeleide docenten impact kunnen maken in hun team en organisatie, bijvoorbeeld via praktijkonderzoek, projectleiderschap en kennisdeling.

    Daarnaast komt aan bod hoe beleid, uitvoering en ervaring niet altijd op elkaar aansluiten en welke dubbele signalen dat kan opleveren. Hoe kan je een gesprek voeren over HR zodat je beleid verder kan aanscherpen?

    Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering:

    Versterking van de impact van masteropgeleide docenten op de onderwijspraktijk in het mbo: een HR-perspectief

    Meer weten over het AMO-model? Hier vind je meer verdiepende informatie:

    Het curriculaire spinnenweb uitgelegd in de praktijk:

    Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar:

    Onderzoekend werken aan onderwijskwaliteit in het mbo | Onderwijskennis

    Kennis uit onderzoek benutten in de praktijk | Onderwijskennis

    Werken aan onderwijsverbetering in het mbo | Onderwijskennis

    Meer weten over de podcastreeks?

    Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs.

    Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag.

    Tijdstempels

    00:04 Intro podcast
    00:26 Opzet reeks
    00:42 Intro gasten
    01:08 Studie introductie
    01:29 Consortium onderzoek
    02:57 HR perspectief
    04:22 Personeelsbeleid invloed
    05:34 Sturing uren
    06:46 Masterexpertise benutten
    07:26 Studie ervaring
    09:24 Onderzoeksaanleiding
    11:17 Transfer probleem
    14:04 HR beleid
    16:24 Onderzoeksfocus
    16:52 Signaalfunctie beleid
    17:53 Beleid praktijk
    21:12 Kijkwijzer ontwikkeling
    24:39 Praktijkreacties
    26:22 Onderzoek interventie
    27:42 Belangrijkste conclusies
    29:07 Versterken verbinding
    30:30 Samenwerking vraag
    31:48 Cultuur structuur
    34:25 Loopbaanpaden
    36:11 Deltion ontwikkeling
    38:01 Vervolgonderzoek
    40:15 Afsluiting podcast

    Bekijk ons gesprek eens op YouTube!
    Het bericht Hoe kunnen masteropgeleide docenten de onderwijspraktijk van het mbo versterken? verscheen eerst op Tjipcast.
Meer Onderwijs podcasts
Over Tjipcast
Tjipcast is een wekelijkse podcast over onderwijs en gelijke kansen voor iedereen. Thema’s die centraal staan: didactiek en pedagogiek, leiderschap en management, samenwerken en teamleren, persoonlijke en professionele ontwikkeling, innoveren en verbeteren en met soms een filosofisch uitstapje. Reageren op de podcast? Mail naar [email protected].
Podcast website

Luister naar Tjipcast, Omdenken Podcast en vele andere podcasts van over de hele wereld met de radio.net-app

Ontvang de gratis radio.net app

  • Zenders en podcasts om te bookmarken
  • Streamen via Wi-Fi of Bluetooth
  • Ondersteunt Carplay & Android Auto
  • Veel andere app-functies
Tjipcast: Podcasts in familie