Democratie in uitvoering

Hartger Wassink van De Professionele Dialoog heeft zich gespecialiseerd in het verbeteren en ook begrijpelijk maken van het "interne toezicht", de wereld van de raden van toezicht en raden van commissarissen. 
Want het is belangrijk hoe ziekenhuizen, scholen, welzijnsorganisaties, woningcorporaties, allemaal organisaties die we de 'publieke sector' noemen, hoe die organisaties bestuurd worden. Dat heeft immers grote impact op ons allemaal.
En toch weten de meeste mensen nauwelijks hoe dat bestuur werkt.
Wat wie beslist er eigenlijk wat er in het wijkcentrum wel en niet georganiseerd kan worden, en door wie en bij wie moet je dan zijn als dat niet naar je zin is? Wie kijkt of de zorg er in een instelling wordt gegeven wel past bij wat de gemeenschap nodig heeft? Wie houdt in de gaten of een schoolbestuur inclusief onderwijs serieus neemt? Of welke financiële besluiten een woningcorporatie neemt?
In een democratie hebben we voor overheidsorganisaties een antwoord op die vraag: de volksvertegenwoordiging. Gemeenteraden, provinciale staten, het AB van het Waterschap, en het parlement zien toe op het overheidsgedrag. Maar een groot deel van ons maatschappelijk leven speelt zich af buiten die directe politieke controle. 
In organisaties die weliswaar grotendeels van publiek geld leven, maar zelfstandig opereren. Dat is, voor alle duidelijkeid, een goede zaak. Het maakt onze samenleving wendbaar en gevarieerd. 
Voor die organisaties is er het ‘interne toezicht’. Vrijwel al deze organisaties hebben er een: een raad van toezicht, of een raad van commissarissen. Twee namen voor hetzelfde — een groep mensen die erop toeziet dat de organisatie goed wordt bestuurd, en als dat niet gebeurt, ingrijpt. Soms zijn dat dik betaalde rollen, soms doen mensen het vrijwillig. 
Maar als loslopende burger heb weinig directe zeggenschap over hoe deze organisaties worden geleid. Je kunt niet stemmen op de raad van toezicht. Je weet vaak niet eens wie erin zitten. En toch zijn het precies deze mensen die bewaken of een organisatie haar maatschappelijke opdracht serieus neemt. Een intern toezichthouder vraagt het bestuur van deze organisaties steeds weer: werkt het nou echt wat jullie doen, voor de mensen om wie het draait?
Voor de meeste mensen is de wereld van het ‘interne toezicht’ een behoorlijk onbekende en ondoorgrondelijke wereld. Daar gaan we wat verandering in brengen, hopelijk, want in deze aflevering spreek ik met Hartger Wassink, expert op het gebied van toezicht en auteur van het boek Goed bestuur voor iedereen.
We duiken in de vraag wat intern toezicht nu eigenlijk is. Hoe werkt het? Waar bemoeien toezichthouders zich mee, en waar juist niet? En wie houdt er eigenlijk toezicht op de toezichthouders?
--
Lees in elk geval "Het grote ‘Wat is een raad van toezicht?’-artikel" dat al die vragen over toezicht en bestuur beantwoordt, die je niet durfde te stellen omdat je dacht dat alle anderen het wél begrepen. (https://hartgerwassink.substack.com/p/het-grote-wat-is-een-raad-van-toezicht)
Zijn boek 'Goed bestuur voor iedereen' is overal verkrijgbaar.

De Federatie voor Gezondheid is een netwerk van inmiddels meer dan zeventig organisaties die zich inzetten voor een verschuiving in hoe we naar gezondheid kijken. Krachtenbundeling voor gezondheid, is hun motto. Want , zeggen zij terecht, gezondheid ontstaat niet in de zorg, maar in de manier waarop we samenleven, werken, leren, wonen en organiseren. Hun leden komen dan ook uit uiteenlopende domeinen: zorg en welzijn, beleid en politiek, wetenschap, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en burgerinitiatieven.
Ik ga in gesprek met Thomas Plochg, de directeur van de Federatie, die ik heb leren kennen in een adviesgroep voor een gemeente waar we allebei in zitten.
De Federatie zoekt de tussenruimte. Tussen sectoren, tussen overheid en markt, tussen cure en care. Want met die zeventig heel verschillende organisaties - van GGD's tot startups tot Defensie tot Nederland Zorgt voor Elkaar - proberen ze uit de institutionele loopgraven te komen. De Federatie organiseert daarvoor dialogen met politici, ontwikkelt nieuwe financieringsmodellen (een batenstrategie in plaats van kostenstrategie), en blijft zoeken naar manieren om de beweging te versterken. Ook door weer na te denken over hun eígen manier van werken.
We hebben het loslaten van het maakbaarheidsdenken,  en over wat we voor elkaar kunnen krijgen als we meer ‘ecologisch’ gaan kijken.
En ik vraag Thomas ook hoe we voorkomen dat het alleen maar soft gelul over verbinding wordt. Heeft ie ook een goed antwoord op :)

In gesprek met Piet-Hein Peeters over zijn boek 'Als we dat hadden geweten', over 10 jaar lokaal sociaal domein. In het boek interviewen hij en Marcel Ham talloze 'key players' van destijds en nu.
Tien jaar geleden werd immers de uitvoering van de WMO, de Jeugd- en de Participatiewet overgeheveld naar de gemeenten. ‘De grootste verbouwing van de verzorgingsstaat sinds het ontstaan ervan’. Vier ambities lagen ten grondslag aan deze grootscheepse verhuizing: integraal werken, nabijer zijn, meer ruimte voor zowel professionals als voor burgers.
Wat is er van deze ambities terecht gekomen? En vooral: heeft het meer zeggenschap voor gemeenschappen opgeleverd, en kwaliteit van leven..?

In de rubriek 'Alles wat je altijd al wilde weten over het staatsrecht, but were afraid to ask' vraag ik Thorbeckehoogleraar Geerten Boogaard vraag ik vervolgens: wat zou er moeten veranderen om, 'nu we het eenmaal weten', de ambities van de decentralisaties beter waar te maken? 
Iedereen heeft wel eens een artikel van Piet-Hein gelezen, bijvoorbeeld op www.socialevraagstukken.nl/author/piet-hein-peeters/.
Of je kent hem van het essay 'Eerst het samenleven, dan de zorg' dat hij schreef voor LSA Bewoners.
Bij wijze van recensie van het boek schreef ik het artikeltje 'Nu we het eenmaal weten' op LinkedIn. 
En natuurlijk maak ik reclame voor mijn nieuwe boek dat ik schreef met Nico Groen: 'Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee'. Beschikbaar als boek, e-boek en luisterboek!

Je gaat luisteren naar een gesprek met Milja Kruijt, Patrick Boel en Robbert de Vrieze. Zij hebben de afgelopen twaalf en een half jaar in de cockpit gezeten van de Delfshaven Coöperatie. Een samenwerking in die wijk in Rotterdam-West, die ervoor gezorgd heeft dat er in deze buurt meer gemeenschapskracht tot ontwikkeling is gekomen.
We gaan in gesprek over hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen.
Waar ze tegenaan zijn gelopen.
Wat de werkende ingrediënten zijn geweest van die samenwerking.
En vooral wat er doorgaat nu zij er mee ophouden.
Meer over de buurt Bospolder-Tussendijken
https://wijkcollectie.nl/bospolder-tussendijken/
https://bospoldertussendijken.nl
Ook noemen ze de https://welzijnscoalitie.nl en https://welzijnscoalitie.nl/wij-aan-zet/
Over de verkoop van het Zelfregiehuis: https://openrotterdam.nl/flinke-opkomst-bij-protest-tegen-verkoop-zelfregiehuis/
https://openrotterdam.nl/deze-honderden-demonstranten-eisen-actie-ontsla-agenten-van-racistische-appjes/
Podcast over BoTu https://openrotterdam.nl/gedeelde-grond/
En de Toolbox ABCD vind je op https://www.lsabewoners.nl/buurtbewoners-verbinden/toolbox-abcd/
Mail [email protected] voor reacties én als je meer wilt horen van dit drietal!

Volgende maand verschijnt 'Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee' Het nieuwe boek dat ik schreef met Nico Groen.
In deze bonusaflevering het eerste hoofdstuk van het luisterboek.
Bestel het op https://verhaalmetimpact.nl/boek/je-bent-niet-de-baas-maar-je-moet-er-wel-iets-mee/ of bij de boekhandel op de hoek. Papier, e-boek en luisterboek verschijnen op 3 juli. Tot 2 juli kost het boek 20 euro ipv 22,50.
-----------
Een opgewekte kijk op de chaos.
Of je nu in een buurt, een bedrijf of een maatschappelijke organisatie
werkt: overal zie je hoe de manier waarop we de boel organiseren,
mensen van elkaar losmaakt, terwijl organisaties juist bedoeld
waren om ons te verbinden.

Toch blijven we organisaties overschatten. Net zoals we de markt
en de overheid overschatten. En bazen. (Maar we hoeven ze niet
weg te doen.)

Ondertussen ónderschatten we onszelf en wat we voor elkaar kunnen
krijgen. We zijn meer dan individuen met een mening en een
pinpas. We zijn een gemeenschap met producerend en handelend
vermogen. Kijk maar om je heen.

Dit boek is geschreven voor vrije mensen die de maatschappelijke
balans willen herstellen. Het gaat over leiderschap en ondernemerschap
als onderdeel van het systeem.
Over beheermodellen in
plaats van verdienmodellen.
En over ontspannen sturen in onze
complexe wereld.

Het laat zien hoe verandering werkt – niet door te wachten op ‘de
baas’, maar door zelf positie te kiezen. Niet door nieuwe structuren
op te tuigen, maar door bestaande systemen beter te laten werken.

Verwacht geen handleiding of stappenplan. Dit is een helpend boek
over hoe we het gemeenschappelijke organiseren, maar zonder te veel how-to’s.
Voor iedereen die niet langer wil wachten tot een
ander het oplost.
--
Het luisterboek klinkt zo mooi dankzij Hugo Zwarts van Alankara Productions