Pier review - brengt de bodem tot leven

Opname maart 2026
Vandaag sprak ik met Stefan Muijtjens uit Limburg, de ⁠onafhankelijke landbouwadviseur⁠ die boeren helpt in de bodemtransitie. Hij passeerde ook bij de drie vorige gasten Karel Dewaele, Jarno Vandepoel en Kees Steendijk.

In dit vervolg trekken we de laarzen aan en duiken we écht de agronomische praktijk in. We laten de kantoor-theorie achter ons en bespreken chronologisch wat er daadwerkelijk gebeurt onder en boven het veld. Waarom moeten we veel meer vertrouwen op de pure kracht van planten, en hoe overbruggen we de hardnekkige kloof tussen beleid, theorie en het boerenerf?
We raken aan:
De belemmeringen in de huidige bio-regelgeving, specifiek de impact van gangbare drijfmest en het vasthouden aan ploegen.

Hoe e-DNA analyses (die 1200 schimmels en 2500 bacteriën in kaart brengen) onomstotelijk de ravage van ploegen aantonen.

Het gebruik van plantsapanalyses om realtime bij te sturen op elementen (zoals de balans tussen fosfaat, calcium en borium), in plaats van te gokken op bodemreserves.

De 3-4-5 methode voor Niet-Kerende Grondbewerking (NKG): onkruidbeheer met zeer ondiepe bewerkingen en het belang van een UV-reflecterende, koelende mulchlaag.

Estafetteteelt en buddymixen: het strategisch mengen van plantenfamilies om bodemziektes te onderdrukken en jaarrond zonlicht te vangen.

De illusie van dure externe wondermiddeltjes en fermenten ('bugs in a jug') vergeleken met de pure motor van de bodem: de levende plant.

De ware aard én de verrassende snelheid van koolstofopbouw (carbon farming), gestuurd door levende wortelsappen (exudaten) met een onmisbare rol voor houtstoffen (lignine).

Diagnostiek met de spade: waarom je als ultieme graadmeter voor bodemgezondheid op zoek moet naar 60 tot 80 grote 'pendelaars' (>12mm wormengangen) per vierkante meter.

De voor- en nadelen van doelsturing: hoe het sturen op heldere doelen de boer net zijn vrijheid en vakmanschap kan teruggeven, zolang we er in de praktijk voor waken dat streefwaarden niet verstarren tot rigide minimumregels.

De absolute noodzaak voor beleidsmakers én onderzoekers om veel vaker hun bureau te verlaten en letterlijk het veld in te trekken.

Waarom het cruciaal is om over het eigen muurtje te kijken, en de kracht van kwetsbaarheid en het delen van fouten binnen sectoroverschrijdende, lerende netwerken.

Deze podcastreeks is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname maart 2026
Vandaag sprak ik met Stefan Muijtjens uit Limburg, de onafhankelijke landbouwadviseur die boeren helpt in de bodemtransitie. Hij passeerde ook bij de drie vorige gasten Karel Dewaele, Jarno Vandepoel en Kees Steendijk.
In het gesprek legt Stefan de vinger op de zere plek in het huidige landbouwadvies. Waarom loopt het officiële beleid zo vaak achter de feiten aan? Hoe komt het dat theorie en praktijk soms zo ver uit elkaar liggen dat adviezen lachwekkend en zelfs waardeloos worden? Het aandeel chemie moet omlaag, zodat we planten eindelijk zélf weer laten praten met het bodemleven.

We raken aan:
Waarom chemie de bodembiologie overstemt.

Dat nitraat toxisch is voor planten en leidt tot nepgroei (wateropname) in plaats van echte droge stof.

Het grote belang van on-farm research door boeren zelf.

Waarom we tijdig ruimte moeten maken voor de creatieve ideeën van de nieuwe generatie.

Dat boeren in transitie ook voor de afzetkant tijd moeten maken.

Waarom we moeten sturen op het echte economische rendement voor het familiebedrijf, in plaats van ons blind te staren op de kilo's opbrengst.

Het landbouw-waterhoofd: waar gaat het geld in de landbouw naartoe? Een groeiend leger aan overheidspersoneel, adviseurs en erfbetreders neemt een steeds grotere hap uit de maatschappelijke koek, terwijl de boer de regie én het rendement van zijn familiebedrijf kwijtraakt.

Hoe je groenbemesters (en specifiek vlinderbloemigen) kunt gebruiken als 'biotoets' om stikstofoverschotten in je bodem af te lezen.

Een verfrissende kijk op onkruid: het is simpelweg een plant die de biologische groeifactoren op dat moment beter kan benutten dan je eigen gewas.

De onzichtbare schade van zware oogstmachines, en waarom het beperken van rooivruchten in de rotatie essentieel is voor bodemherstel.

De groeiende potentie van een gegarandeerd residuvrije markt als krachtig alternatief of opstapje naar bio.

Deze podcastreeks is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname februari 2026
In deze aflevering van Pier Review Bio ben ik te gast bij Kees Steendijk op zijn biologisch akkerbouwbedrijf De Korenschoof in Kamperland (Zeeland). Kees en Connie boeren op een van de zwaarste kleigronden van de streek en besloten in het jaar 2000 volledig biologisch te gaan. Sindsdien heeft hij het traditionele graansysteem compleet op zijn kop gezet door op een heel andere manier naar plantcompetitie en de ruimte per plant te kijken. We spreken met hem over zijn pionierswerk in de graanteelt, zijn observaties in het veld en hoe hij bodembeheer in de praktijk aanpakt.
Besproken thema's

Drastisch minder zaaien: De stap van 230 kg naar 40 tot 50 kg zaaizaad per hectare, en waarom het minimaliseren van plantcompetitie essentieel is.

De ontwikkeling van de plant: Hoe tarweplanten die de ruimte krijgen zich in de praktijk ontwikkelen, met een sterke uitstoeling, een robuust wortelgestel en veel grovere aren.

Pionier in bodembewerking: Zijn specifieke aanpak en bewuste keuzes rondom grondbewerking om de bodembiologie en structuur te sparen.

Vaste rijpaden: De keuze voor werktuigdragers op 4,20 meter om bodemverdichting te voorkomen.
Alles hangt samen: Hoe deze extreme reductie van zaaidichtheid laat zien dat bodem, wortels, plantarchitectuur, ziekteweerbaarheid, organische stof en opbrengst niet los van elkaar te begrijpen zijn.

Meer bronnen

Evenveel opbrengst met twintig keer minder zaad: Verslag over de lezing van Kees op het agro-ecologiecongres, aangevuld met recentere verslagen over het systeem van wortelintensificatie.

Oude tarwerassen voor beter brood: Over innovaties allerhande in de broodketen, zoals de noodzaak van robuuste genetica en de ervaringen van de Bretoense boer-bakker Nicolas Supiot, die ooit zei: "Le blé est l'ennemi du blé" (Tarwe is de vijand van tarwe).

Wetenschappelijke achtergrond: de episode haalt dit onderzoek aan van Marjolein Visser (Université Libre de Bruxelles).
Historische bron: Blijkbaar werd deze innovatie al beschreven in het boekje “La culture familiale de blé” (1943). We lieten dit vertalen naar het Nederlands. Vraag het aan per mail.

–

Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname december 2025
Vandaag sprak ik met Jarno Vandepoel, jonge melkveehouder van De Vaerendriesch in Hoeleden in het Hageland.
Jarno nam enkele jaren geleden het familiebedrijf over en schakelde bewust over naar bio. Niet vanuit een vast recept, maar vanuit continue observatie en de vraag: hoe kan dit bedrijf eenvoudiger, robuuster en economisch kloppend werken?
In het gesprek komen onder meer aan bod:
waarom gras het hart van zijn systeem vormt, en hoe dat doorwerkt in rantsoen, arbeid en kosten

de keuze voor dubbeldoelkoeien, en wat hardheid, vruchtbaarheid en lage input betekenen in de praktijk

stripgrazen als leerproces: vallen, bijsturen, observeren

kalving op de wei en een sterk seizoensgebonden ritme in het bedrijf

wat hij ziet veranderen in bodem, gewas en dieren, zonder zich te verliezen in cijfers of modellen

hoe eenvoud, goed rekenen en keuzes durven maken hand in hand gaan

Bekijk zeker het filmpje over stripgrazen, mestkevers en het onderzoek van Mieke Lateir bij INBO.
Het artikel Regeneratief begrazen in Vlaanderen brengt ervaringen en inspiratie samen.
Lees verder bij Regionaal Landschap Zuid-Hageland over biodivers rantsoen en schaduwbomen en voederheggen
En volg De Vaerendriesch op Facebook!
–

Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van ⁠Regenerate4Resilience⁠, in opdracht van ⁠BioZktBoer⁠, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.

Opname november 2025
Vandaag sprak ik met Karel Dewaele, bloggende bio-akkerbouwer uit de Westhoek.
Karel vertelt hoe hij stap voor stap omschakelde van een klassiek gemengd bedrijf naar biologische akkerbouw, waarom kijken in de bodem voor hem belangrijker is dan vaste recepten, en wat experimenten hem écht geleerd hebben.
Karel ging de laatste twee jaar naar Groundswell-festival en laat zich al lang heel breed inspireren. Hij benadrukt dat de vertaalslag naar het eigen bedrijf altijd nodig blijft. We spreken over droogtestress, de zin en onzin van composteren, en we vonden de pendelaars waarvan we allebei warm werden.
Beluister zeker ook zijn passage op Radio Inagro en volg hem op Bluesky
Extra bronmateriaal over biodynamische akkerbouwer Erwin Westers, die werd aangehaald:
- video over regeneratieve aardappelteelt
** correctie: in de podcast zei ik per hectare aardappelen 1/3 van die oppervlakte groene mulch, maar het is anderhalve keer de oppervlakte.
- podcast Nieuw Voer

–

Deze podcastreeks "Pier review bio" is een initiatief van Regenerate4Resilience, in opdracht van BioZktBoer, en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Agentschap Landbouw & zeevisserij.