De Ambachtsschool

Leike van Oss en Anne-Marie Gunnink gaan in gesprek over Wederopbouw -het meest recente boek dat Leike samen met Jaap van 't Hek schreef. (Shortlist Boek van het Jaar 2026 van de Ooa en Sioo)

Het boek vertrekt vanuit een fundamenteel besef: er is iets stuk in hoe we werken in organisaties. En het 'hoe verder' ligt niet meteen voor de hand.

Hartmut Rosa's denken is een belangrijke bron. In het gesprek komt aan de orde, hoe je als adviseur opgesloten kunt raken in een echokamer: denkend het goede te doen, zonder werkelijk verschil te maken. Ook de noodzaak van scharrelruimte wordt besproken; als manier van kijken en om te stoppen met de reproductie van het bestaande. Ruimte en tijd om uit te stappen uit de taal van maakbaarheid en voortgang. Niet zozeer individueel, maar gezamenlijk, met de bestuurder en de mensen in de organisatie.

Het boek en het gesprek nodigen uit tot scherpte, moed en uithoudingsvermogen. Het vraagt ons de onzekerheid in- en aan tegaan, als sprint én als marathon.

Odette Moeskops spreekt in deze podcast met Fer van den Boomen over zijn boek Leren stimuleren. Dat boek is gebaseerd op onderzoek waar Fer in 2024 op promoveerde. Het vormt een praktische handreiking voor adviseurs die erop uit zijn dat klanten iets opsteken van hun advies. Maar willen klanten wel leren? En willen adviseurs zelf eigenlijk wel dat hun klanten leren? Zij bespreken vier verschillende adviesstromingen en vier manieren van leren, en hoe adviseurs daartussen zouden moeten (kunnen) schakelen en hoe Fer zelf het nodige leerde van zijn onderzoek.

'Hoop is niet vanzelfsprekend, in een wereld waarin van alles aan de hand is. Tegelijkertijd is de voorwaarde voor hoop wel aanwezig.'

Gertjan Schuiling gaat in gesprek met Angela Stoof over haar boek Perspectief – Hoop houden en verschil maken in een wereld vol verandering. Zij opent haar boek met het hoofdstuk ‘Openstaan voor een mooiere wereld’ en vult het beeld van die wereld inhoudelijk op. Ze eindigt haar boek met een hoofdstuk over het lege midden. Het gesprek begint met de vraag: wat bracht je ertoe deze boog te maken van een inhoudelijk gevulde hoop naar een leeg midden?

Dit is het begin van Angela’s antwoord: hoop is niet vanzelfsprekend, in een wereld waarin van alles aan de hand is. Tegelijkertijd is de voorwaarde voor hoop wel aanwezig. Zoals Hannah Arendt zegt: mensen kunnen altijd een nieuw begin maken, waardoor er iets nieuws in de wereld komt. Hoopvol handelen heeft paradoxaal genoeg een kern van niet-handelen, niet(s)-doen. Van daaruit komt het nieuwe in de wereld.

Betekent dat lege midden dat er ook ruimte is voor mensen die op iets heel anders hopen dan jij? En dat er ook ruimte is voor de ontmoeting met de minder prettige eigenschappen van mensen, ook in onszelf?

Een mooi gesprek tussen vakgenoten, waarin het mag schuren en er onverwachte nieuwe perspectieven ontstaan.

Stoof, A. (2024). Perspectief: Hoop houden en verschil maken in een wereld vol verandering. Onderdendam: Zilt.

Marjorieke Glaudemans gaat in gesprek met Brechtje Kessener. Brechtje, van oorsprong geschoold als ontwerper, heeft haar ontwerpvak toegepast op organisaties. Marjorieke en Brechtje spreken elkaar over Brechtjes boek 'Je zal er maar werken. Organiseren begrijpen, organisaties ontwerpen'.

Marjorieke bevraagt Brechtje over de vraag die tot het boek heeft geleid: Hoe weet ik of de organisatie na de verandering beter af is dan daarvoor?

Marije van den Berg gaat in gesprek met Marjorieke Glaudemans, conceptueel kunstenaar, procesbegeleider en auteur, over haar twee boeken Is er ruimte in de gevestigde orde? (2015) en Respons-ability (2024). Haar boeken gaan over ‘complexe systemen die we nota bene zelf creëren’, systeemverstrikking, de rationele doel-middelmentaliteit en hoe we ons als mens daarin kunnen verhouden. Marjorieke vertelt over haar achtergrond op de kunstacademie, haar ervaringen in Engeland en haar onderzoek naar identiteit, waarneming en verantwoordelijkheid in organisaties.

Ze citeert veel van haar leermeesters: denkers en kunstenaars als Joseph Beuys, Ruud Kaulingfreks, Joanna Macy en Donna Haraway. De aflevering nodigt luisteraars uit om stil te staan bij hun eigen rol in systemen en de manieren waarop ze verantwoordelijkheid en invloed vormgeven. En hopelijk nodigt hij uit tot het lezen van de boeken van Marjorieke!