Slimmer Presteren Podcast

Dit is de 273e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Taaiheid tijdens een ultrarun: zijn vrouwen in het voordeel?
INLEIDING:
Een paar jaar geleden was het nog een uitzondering als een vrouw een ultramarathon won. Inmiddels gebeurt het steeds vaker. Toeval?
Of zit er echt een fysiologisch voordeel achter?
Deze week duiken we in een fascinerend nieuw onderzoek naar durability, oftewel fysiologische veerkracht: het vermogen om na uren inspanning nog steeds sterk te blijven presteren.
De uitkomsten zijn verrassend. Want misschien wordt een ultramarathon uiteindelijk niet gewonnen door de grootste motor, maar door degene die het minste prestatieverlies laat zien.
En daar kan iedere duursporter iets van leren...

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:
1. Wat maakt vrouwen zo goed in ultrarunning?
Volgens Jurgen ligt het antwoord niet in een hogere maximale snelheid of een betere conditie. Mannen hebben gemiddeld nog altijd fysiologische voordelen, zoals meer spiermassa en een hogere VO₂max. Bij ultrarunning speelt echter ook durability een belangrijke rol: het vermogen om na uren inspanning zo min mogelijk prestatieverlies te laten zien. Uit recent onderzoek blijkt dat vrouwelijke ultrarunners daarin gemiddeld sterker lijken te zijn.

2. Wat betekent durability voor duursporters?
Durability, of fysiologische veerkracht, beschrijft hoeveel van je prestatievermogen overblijft na langdurige inspanning. Volgens Jurgen is dit een relatief nieuwe, maar belangrijke prestatie-indicator naast de VO₂max, lactaatdrempel en loopeconomie. Zeker tijdens ultramarathons bepaalt niet alleen je maximale capaciteit, maar vooral hoeveel kwaliteit je weet vast te houden wanneer vermoeidheid zich opstapelt.

3. Wat laat onderzoek zien over de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke ultralopers?
In een recent laboratoriumonderzoek liepen ervaren ultrarunners drie uur op een loopband, met ieder uur een zware klimtest. Jurgen vertelt dat de vrouwelijke deelnemers hun prestaties beter op peil hielden dan de mannen. Daarnaast bleef hun vetverbranding stabieler en veranderde hun loopstijl minder naarmate de inspanning langer duurde. Dat wijst op een grotere fysiologische veerkracht tijdens langdurige belasting.

4. Wat verklaart dat vrouwen tijdens ultramarathons minder prestatieverlies lijken te hebben?
Volgens Jurgen is daar nog geen definitief antwoord op. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren tegelijk een rol, zoals een stabielere vetverbranding, minder veranderingen in de looptechniek en een gelijkmatigere verdeling van de inspanning. Het onderzoek laat vooral zien dát deze verschillen bestaan. Waarom ze precies ontstaan, zal verder onderzocht moeten worden.

5. Wat kunnen recreatieve duursporters leren van vrouwelijke ultrarunners?
De belangrijkste les is niet dat mannen vrouwelijk moeten gaan lopen, maar dat ze slimmer met hun energie kunnen omgaan. Jurgen benadrukt dat een gelijkmatige pacing, voldoende eten en drinken en een efficiënte loopstijl uiteindelijk belangrijker kunnen zijn dan een snelle start. Bij een ultramarathon win je zelden tijd in de eerste uren, maar kun je wel veel verliezen door te enthousiast van start te gaan.

Handige bronnen en links:
Recent onderzoeksartikel dat laat zien dat vrouwelijke ultralopers veerkrachtiger zijn dan hun mannelijke evenknie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42104864/

Artikel van Jurgen in Sportgericht over man-vrouw verschillen in sportprestaties: https://jurgenvanteeffelen.nl/man-vrouw-verschillen-in-sportprestaties/

Aflevering 32 over ‘het sterke sportgeslacht’: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-sterke-sportgeslacht-aandacht-voor-de-vrouwen/

Deep-dive met Jens Voet over o.a. durability bij jeugdwielrenners: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/hoe-herken-je-het-volgende-wielertalent-deep-dive-over-het-promotie-onderzoek-van-dr-jens-voet/

Aflevering 66 over weerstand bieden tegen vermoeidheid: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/

Aflevering 234 over veerkracht in de duursport: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/234-slimmer-presteren-na-twee-uur-wedstrijd-hoe-veerkrachtig-ben-jij/

Trouw-artikel met bijdrage van Jurgen en waarom hij vermoedt dat vrouwen in bepaalde aspecten van ultraruns beter zijn dan mannen: https://www.trouw.nl/sport/mannen-zijn-fysiek-sterker-dan-vrouwen-maar-vanaf-een-bepaalde-afstand-wordt-het-toch-spannend~b3444d73/


—-
De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:
WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast
PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen
VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast
Mentioned in this episode:
Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 272e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Terugblik: slimmer presteren tijdens de verzengend hete Indeland Triatlon
INLEIDING:
Een halve triatlon finish je niet door er alleen maar over te lullen. Dus stonden Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen afgelopen zondag zelf aan de start van de Indeland Triatlon. Het werd een overlevingsstrijd bij 32 graden in de brandende zon. In de aflevering van deze week fileren we de boel samen met onze trainer en coach Guido Vroemen.
We bespreken waarom het eten van een banaan in de wisselzone fysiologisch gezien kan leiden tot darmklachten zodra het warm wordt.

Ook hoor je waarom je vooraf direct minstens vijf procent van je geplande wattages moet schrappen. Gerrit kwam er op het zinderende asfalt pijnlijk achter dat blind koersen op gevoel niet werkt als je hartslag over de kook gaat.
En hoe sleep je jezelf mentaal door een zombie-mars tijdens het lopen? Jurgen deelt zijn tactiek om via een externe focus de pijn te negeren.

Dit weekend was een ultieme, bloedhete testcase op weg naar de Ironman 70.3 in Luxemburg. Ga je binnenkort zelf een warme race doen, of wil je gewoon horen hoe Jurgen emotioneel brak op de schouder van Gerrit?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:
1. Wat gebeurt er met je maag-darmstelsel als je vast voedsel neemt tijdens een lange duursportinspanning in extreme hitte?
Bij hoge temperaturen stroomt het bloed prioritair naar de huid om te zweten en af te koelen. Je spijsverteringsstelsel krijgt daardoor aanzienlijk minder bloed. Als je onder deze omstandigheden vast voedsel eet, blijft dit onverteerd in de maag liggen en gaat het gisten. Dit veroorzaakt een pijnlijk opgeblazen gevoel, krampen en darmklachten. Trainer Guido Vroemen adviseert daarom om tijdens warme dagen vast voedsel volledig te schrappen. Vertrouw in plaats daarvan op vloeibare sportvoeding om je darmen te ontlasten.

2. Wat is een verstandige aanpak voor je vermogensdoelen of richttempo zodra de buitentemperatuur tijdens een wedstrijd flink stijgt?
Zodra de thermometer de dertig graden passeert, kun je de geplande vermogensdoelen uit mildere omstandigheden niet handhaven. Trainer Guido Vroemen adviseert om vooraf direct minimaal vijf procent van je geplande wattages of richttempo af te halen. Zo voorkom je dat je vroegtijdig oververhit raakt. Gerrit negeerde dit aanvankelijk door in het eerste uur te hard door te trappen, waardoor zijn hartslag ver boven zijn omslagpunt schoot. Pas je raceplan dus vooraf aan de weersomstandigheden aan.

3. Wat is een effectieve manier om oververhitting tegen te gaan tijdens een zwemonderdeel in een warm wetsuit?
De kerntemperatuur van je lichaam kan al tijdens het eerste onderdeel flink oplopen. Gerrit past een praktische methode toe om dit te beheersen. Hij trekt tijdens het zwemmen elke vijfhonderd meter de hals van zijn wetsuit even open. Op die manier schep je bewust een plons koud water naar binnen. Dit verlaagt het gevoel van oververhitting direct. Hoewel je hiermee minimaal tempo verliest, helpt deze koelstrategie om comfortabeler aan de rest van de inspanning te beginnen.

4. Wat is een effectieve mentale strategie om een langdurige duursportinspanning in zware omstandigheden vol te houden?
Het helpt om de prestatiedruk los te laten en de inspanning niet als een pure race te benaderen. Jurgen beschouwt zo een dag simpelweg als zes uur lekker sporten. Daarnaast helpt een externe, sociale focus om de fysieke ongemakken te negeren. Deel high-fives uit, bedank de vrijwilligers langs de kant en zing mee met de muziek. Trainer Guido Vroemen bevestigt dat het opknippen van de activiteit in losse, behapbare partjes je mentaal fris houdt.

5. Wat is het effect van je vezelinname in de dagen voorafgaand aan een intensieve wedstrijd in de warmte?
Vezelrijke voeding in de aanloop naar een warme wedstrijd verhoogt de kans op ernstige maag- en darmklachten onderweg. Gerrit at vooraf veel dadels voor extra suikers, maar dit bleek een onbewuste vezelbom. Door de verminderde doorbloeding van de darmen tijdens de inspanning gaan deze vezels onderweg protesteren. Guido Vroemen en de heren concluderen dat een strikt vezelarm dieet van minimaal twee dagen voor de start noodzakelijk is om dit risico te minimaliseren.

Handige bronnen en links:
Terugblik op de warme marathon van Leiden: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/224-slim-pacen-tijdens-de-warme-marathon-van-leiden-een-terugblik/

Aflevering 266 over een hitteberoerte met Coen Bongers: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/266-hoe-een-hitteberoerte-te-voorkomen-volgens-thermofysioloog-coen-bongers/

Terugblik op de halve triatlon van Gravelines waar het behoorlijk misging met de darmen van Gerrit: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/232-slimmer-presteren-met-gestructureerde-lipiden-met-hoogleraar-matthijs-hesselink/

Terugblik op de Ironman Westfriesland 5150 in 2024: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/188-slimmer-presteren-tijdens-de-ironman-westfriesland-een-race-report/

Aflevering 54 over onze eerste triatlon: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/herinneringen-aan-en-tips-voor-je-eerste-triatlon/


—-
De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:
WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast
PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen
VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast
Mentioned in this episode:
Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 271e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van Dijken
INLEIDING:
Jarenlang reageert je lichaam op sporten zoals je dat gewend bent. Totdat pats boem die verdraaide overgang toeslaat.
Het lijkt soms wel alsof je een ander lijf hebt gekregen. Waarmee het veel lastiger trainen is.
Want wat moet je als sporter met pijn in je spieren en gewrichten, een slechte nachtrust en weinig energie?
We vragen het aan Dorenda van Dijken, expert op het gebied van behandeling van lichamelijke en geestelijke klachten als gevolg van de overgang.

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:
1. Wat vertelt het gebruik van een anticonceptiering zoals de NuvaRing over het herkennen van de overgang bij duursporters?
Gynaecoloog Dorenda van Dijken legt uit dat middelen zoals een anticonceptiering of de pil de overgangsjaren behoorlijk kunnen maskeren. Omdat deze middelen een constante stroom sterke synthetische hormonen afgeven, onderdrukken ze de natuurlijke eisprong en houden ze bloedingsklachten kunstmatig onder controle. Dat betekent dat je fysiologisch gezien wel degelijk in de overgang kunt zitten, terwijl je het door de ring niet direct merkt. Toch is anticonceptie volgens Dorenda absoluut geen goede eerste keuze om overgangsklachten te behandelen, mede vanwege de ongunstige effecten van deze synthetische oestrogenen op je hart en bloedvaten.

2. Wat is de wetenschappelijke grond voor de bewering dat duursport na je veertigste leidt tot insulineresistentie door stressreacties?
Gerrit en Jurgen legden deze specifieke angst van een luisteraar voor aan Dorenda van Dijken. Haar antwoord is helder: er is geen enkele gedegen wetenschappelijke studie die aantoont dat normale duurtraining na je veertigste insulineresistentie veroorzaakt door cortisolpieken. Dit soort adviezen om rigoureus te stoppen met duursport hoort volgens de gynaecoloog thuis in het rijk der fabelen. Natuurlijk brengt sporten een vorm van fysieke stress met zich mee, maar dat weegt niet op tegen de bewezen fysiologische voordelen van duurtraining voor je vaten en je brein, mits je je herstel goed bewaakt.

3. Wat voegt het routinematig laten testen van hormoonwaarden in het bloed toe aan de diagnose van de overgang?
Veel sporters willen via een bloedtest bij de huisarts zekerheid krijgen over hun hormonale status, maar Dorenda van Dijken is daar heel stellig over: bloedprikken is voor de diagnose niet zinvol. De waarden van het actieve oestrogeen estradiol schommelen in de perimenopauze namelijk enorm per dag en soms zelfs per uur. Een momentopname in het laboratorium zegt dus helemaal niets over je werkelijke fysiologische status. De diagnose wordt door een arts gesteld op basis van je leeftijd, het verloop van je cyclus en de fysieke klachten die je ervaart.

4. Wat is het fysiologische nut van een koolhydraatarm of ketogeen dieet voor een duursporter die in de overgang zit?
Als sporter krijg je soms het advies om koolhydraten te schrappen om gewichtstoename tegen te gaan. Dorenda van Dijken adviseert om voorzichtig te zijn met dit soort radicale dieetadviezen van therapeuten. Je hebt koolhydraten hard nodig om te kunnen blijven trainen en je hart gezond te houden. Wel vertraagt je stofwisseling door het ouder worden en neemt je spiermassa af, waardoor je basale energiebehoefte daalt. Jurgen vult aan dat slimmer eten, met meer vezels en onbewerkt voedsel, veel effectiever is voor actieve sporters dan een koolhydraatarm dieet.

5. Wat verklaart dat presterende vrouwen in de overgang soms ten onrechte de diagnose overtraindheid opgedrukt krijgen?
Een luisteraar deelde haar ervaring dat haar hele zenuwstelsel plotseling uit balans raakte tijdens een belangrijk kampioenschap, wat werd afgedaan als overtraining. Dorenda van Dijken herkent dit patroon en legt uit dat de symptomen van acute hormonale schommelingen en overtraindheid fysiologisch veel overlap vertonen, zoals extreme vermoeidheid en een verminderde belastbaarheid. Coach Guido Vroemen benadrukt dat je trainingsdata op je horloge er op papier prima uit kan zien, terwijl je hormonen de boel intern ontregelen. Als de hersteltijd ineens drastisch toeneemt zonder logische oorzaak, moet je bij vrouwen boven de veertig altijd aan de overgang denken.

Handige bronnen en links:
Wikipedia pagina van Dorenda van Dijken: https://nl.wikipedia.org/wiki/Dorenda_van_Dijken

Youtube video’s van de Menopauze Specialist (met Dorenda van Dijken als spreker): https://www.youtube.com/@demenopauzespecialist9745

Alle functies en nevenfuncties van Dorenda van Dijken: https://medischcentrumjanvangoyen.nl/arts/drs-d-k-e-van-dijken/

Interview in Volkskrant Magazine uit 2024: https://www.volkskrant.nl/volkskrant-magazine/ik-had-ministers-die-na-het-stoppen-met-hormoontherapie-transformeerden-in-doodzieke-vogeltjes~bb00948a/

Sporten tijdens en na de zwangerschap, met Koen Deurloo als gast (aflevering 144): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/144-veilig-sporten-tijdens-je-zwangerschap-en-kraamtijd-volgens-gynaecoloog-koen-deurloo/

Vrouw/man verschillen wat betreft fysiologie en sportprestatie (aflevering 32): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-sterke-sportgeslacht-aandacht-voor-de-vrouwen/

Slimmer presteren met kennis van de menstruatiecyclus, met Dionne Noordhof (aflevering 202): https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-10/202-slimmer-presteren-met-kennis-van-je-menstruatiecyclus-met-special-guest-dionne-noordhof/

Aflevering 136 over sporten en de cyclus, met Merel Wielink: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/136-menstruatie-mythes-en-slimmer-presteren-tijdens-de-cyclus-volgens-merel-wielink/

Het musculoskeletale syndroom van de menopauze: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39077777/

Is het echt de menopauze zelf die zorgt voor een verlies van spiermassa? https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jcsm.70248
Is de menopauze nog wel van deze tijd? Prikkelend artikel op De Correspondent: https://decorrespondent.nl/16717/is-de-menopauze-nog-wel-van-deze-tijd-deze-wetenschappers-vinden-van-niet/6cd35b7d-b81b-03e4-22e3-7d6e419ae6d1

—-
De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:
WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast
PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen
VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast
Mentioned in this episode:
Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 270e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Welke fysieke factor bepaalt nou echt jouw talent in duursport?
INLEIDING:
Weet jij nog waar je was toen Sawe onlangs onder de 2 uur dook op de marathon in London? De sportwereld stond op zijn kop, maar wat bepaalt duurprestatie nu écht als we wegblijven van uitgekauwde gesprekken over schoenen, voeding en doping. Wat als we puur naar de wetenschappelijke data kijken?

En waarom zien we dan dat atleten met de allerhoogste VO₂max, in de praktijk vaak een opmerkelijk slechte loop-efficiëntie hebben?

Deze week slopen we een aantal hardnekkige trainings-mythes aan de hand van een grootschalige studie onder bijna negenhonderd sporters. We fileren de VO₂max-schatting op je Garmin en leggen uit hoe je een continue lactaatmeter op je arm gebruikt om je kostbare suikervoorraad te beschermen.

En wat bezielt topcoach Guido Vroemen om te beweren dat een gigantische aerobe motor je aan de finishstreep uiteindelijk geen enkele medaille oplevert?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:
1. Wat bedoelen inspanningsfysiologen nu precies wanneer het over de menselijke motor gaat?
Jurgen legt uit dat inspanningsfysiologen de menselijke motor ontleden aan de hand van het klassieke model van dr. Michael Joyner uit 1991. Dit model leunt op drie fysiologische componenten. Allereerst kijk je naar de VO₂max, wat je kunt zien als de brute cilinderinhoud van de sporter. Daarnaast telt de fractie die je langdurig kunt benutten zonder te verzuren. De derde pijler is de efficiëntie, oftewel hoe zuinig je met je schaarse energie omspringt. Tegenwoordig voegen we daar nog veerkracht aan toe: het vermogen van je spieren om na urenlange belasting nog even efficiënt te blijven draaien.

2. Wat zijn de belangrijkste prestatie indicatoren tijdens duursport volgens recent onderzoek?
Jurgen deelt de resultaten van een grootschalig onderzoek onder 888 sporters dat een streep zet door veel speculatie. De absolute hoofdrolspeler blijkt de VO₂max te zijn. Deze factor verklaart maar liefst 70 tot 75 procent van de variatie in waar de fysiologische drempels van duursporters liggen. Jouw individuele efficiëntie bepaalt vervolgens nog eens 20 tot 25 procent van het verschil. Verrassend genoeg ontdekten de onderzoekers dat de fractie, dus het exacte percentage van je totale capaciteit dat je benut op je omslagpunt, nauwelijks een rol speelt bij de onderlinge verschillen tussen getrainde sporters.

3. Waarom zegt een hoge VO2 max toch niet alles?
Jurgen wijst op een fysiologische paradox bij de toplopers uit het Breaking 2-project. Atleten met een extreem hoge VO₂max bleken vaak een relatief slechtere loop-efficiëntie te hebben. Het menselijk lichaam compenseert brute capaciteit blijkbaar met een hoger zuurstofverbruik per kilometer. Daarnaast benadrukt Guido dat een laboratoriumwaarde puur je sportieve potentie toont, maar geen garanties geeft aan de finishstreep. Zodra er demorages of tempowisselingen plaatsvinden, zoals bij mountainbiker Rens Theunisse, is een goed ontwikkelde anaerobe tank minstens zo beslissend om je concurrenten bergop kapot te rijden.
4. Waar liggen de grenzen van de menselijke duurprestatie?
De fysiologische grens verschoof onlangs flink toen Sebastian Sawe de marathon officieel aflegde in 1:59:30. Jurgen herinnert ons eraan dat dr. Michael Joyner in 1991 al berekende dat de perfecte menselijke motor theoretisch een marathontijd van 1:57 tot 1:58 moet kunnen klokken. De echte grens in de praktijk verschuift tegenwoordig vooral door slimmere training van de fysiologische veerkracht en nauwkeurige monitoring via sensoren. Guido vult aan dat we de grens van ons uithoudingsvermogen effectief oprekken door ons tempo zo af te stemmen dat de lactaatwaarden stabiel blijven, waarmee we vroegtijdige uitputting van onze suikervoorraden voorkomen.

5. Wat voegt het meten van je waarden via een sporthorloge of een continue lactaatmeter echt toe aan je training?
Guido legt uit dat de automatische VO₂max-schatting van een Garmin een aardige trendlijn laat zien, maar bij fysiologische uitersten de plank misslaat omdat het algoritme met een gemiddelde efficiëntie rekent. De nieuwe continue lactaatmeters op de arm moet je volgens hem bovendien niet gebruiken als een mobiel laboratorium om constant drempels te bepalen. De werkelijke waarde van zo'n sensor ligt in het bewaken van je glycogeenverbruik tijdens lange duurinspanningen. Door je tempo zo te sturen dat je lactaat stabiel tussen de 1 en 2 mmol/L blijft, controleer je direct of je jouw kostbare suikervoorraden niet voortijdig leegtrekt.

Handige bronnen en links:
Studie waarbij de bijdrage van de drie bekende prestatie-indicatoren (VO2 max, fractieVO2 max, efficiëntie) in 888 hardlopers en wielrenners gemeten is: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-026-02439-y

Inspanningsonderzoek bij toplopers in het kader van ‘Breaking 2’: https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/japplphysiol.00647.2020

Aflevering 93 over inspanningstesten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/93-inspanningstesten-voor-wie-is-het-nuttig-en-wanneer/

Hoe te blijven verbeteren op de marathon?: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/123-je-marathontijd-blijven-aanscherpen-hoe-doe-je-dat/

Zuinig lopen: hoe doe je dat?:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/124-schaven-aan-je-loopstijl-voor-wie-is-dat-zinvol-of-onzin/

Aflevering 219 over krachttraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/219-slimmer-presteren-met-de-juiste-krachttraining-volgens-special-guest-jeroen-rietvelt/

Aflevering 139 over fietscadans en hoe deze te trainen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/139-je-trapbeweging-op-de-fiets-trainen-zit-er-dans-in-je-cadans/

—-
De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:
WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast
PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen
VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast
Mentioned in this episode:
Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 269e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:

Tieners optimaal voorbereiden op duursport volgens sportarts Tom Wiggers
INLEIDING:
Runfluencers maken extreme afstanden populair onder tieners. Na een tragisch incident in Leiden, ligt de minimumleeftijd van een hardloopwedstrijd ineens onder een (fysiologisch) vergrootglas. Dat voelt logisch, maar het ligt ingewikkelder.

Want wat gebeurt er eigenlijk met een skelet in de groei als je het urenlang blootstelt aan exact dezelfde schokbelasting (zoals hardlopen)?

Sportarts Tom Wiggers, lid van de Medische Commissie Atletiekunie die het advies hierover schreef, legt uit waarom te vroeg kilometers vreten mogelijk de sportcarriere van een jong talent voor de rest van zijn leven permanent verpest.

Moeten we tieners met administratieve regels beschermen tegen sociale media, of is de heersende beweegarmoede eigenlijk een veel groter probleem?

Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:
1. Wat is het bezwaar tegen een harde minimumleeftijd hardloopwedstrijd voor jonge deelnemers?
Sportarts Tom Wiggers legt uit dat een harde kalenderleeftijd administratief handig is voor organisatoren, maar fysiologisch weinig zegt. De ene twaalfjarige is biologisch gezien veel verder ontwikkeld dan de andere. Door puur naar een geboortejaar te kijken, sluit je mogelijk kinderen uit die de belasting prima aankunnen, terwijl je kwetsbare kinderen juist niet beschermt.
Wiggers adviseert organisaties en ouders daarom om niet blind te varen op rigide leeftijdsgrenzen, maar primair te kijken naar de individuele trainingshistorie, de biologische rijpheid en de belastbaarheid van de jonge sporter.

2. Wat maakt de groeischijf de zwakste schakel bij intensieve hardlooptraining van kinderen?
Volgens sportarts Tom Wiggers moet het jonge skelet op veel plaatsen nog verharden. Waar bij een volwassen loper een pees of spier scheurt bij overbelasting, geeft bij kinderen de groeischijf als eerste mee. De monotone, repeterende klappen van het hardlopen creëren enorme trekkrachten op de aanhechting van de pees aan het bot. Dit kan leiden tot een pijnlijke irritatie van de groeischijf, zoals Osgood-Schlatter bij de knie.
Wiggers benadrukt dat urenlange, identieke schokbelasting simpelweg riskant is voor een lichaam in de groei, dat biologisch gezien behoefte heeft aan variatie.

3. Wat zijn de werkelijke risico's op sportuitval als een tiener te vroeg gaat trainen voor extreme afstanden?
Het grootste gevaar schuilt volgens sportarts Tom Wiggers niet in acute medische incidenten, maar in chronische overbelasting. Denk aan hardnekkige knieklachten zoals het patellofemoraal pijnsyndroom. Als een tiener door constante pijn maandenlang aan de kant staat, verdwijnt het plezier in de sport definitief. Wiggers herinnert ons eraan dat de maatschappelijke beweegarmoede onder de jeugd al enorm groot is.
We moeten jongeren juist enthousiasmeren voor hardlopen. Dat doe je door ze te beschermen tegen de fysiologische monotonie van extreme afstanden, zodat ze niet vroegtijdig afhaken en definitief stoppen.

4. Wat verklaart waarom jonge duursporters fysiologisch gezien gevoeliger zijn voor oververhitting tijdens wedstrijden?
Tom Wiggers wijst op een belangrijk fysiologisch verschil tussen kinderen en volwassenen: de warmteregulatie van het jonge lichaam werkt nog niet optimaal. Hun fysiologische sensoren reageren trager en ze zweten minder efficiënt, waardoor oververhitting op warme dagen sneller op de loer ligt. Daarnaast missen tieners de trainingservaring om subtiele signalen van vermoeidheid of opkomende pijn goed te interpreteren.
Tel daar de psychologie van het puberbrein en externe druk van ouders of sociale media bij op, en jonge atleten lopen het risico om onbewust ver over hun fysiologische grenzen heen te gaan.

5. Wat is het nadeel voor de latere prestaties als een jong hardlooptalent te vroeg kilometers gaat vreten?
Als een tiener te vroeg focust op lange afstanden in een laag tempo, gaat dat permanent ten koste van de basissnelheid. Sportarts Tom Wiggers legt uit dat de jeugdjaren juist de ideale biologische window vormen om het zenuwstelsel en de spieren te trainen op snelheid, coördinatie en techniek. De uitdaging hoort daarom te liggen op korte, dynamische afstanden. Een brede motorische ontwikkeling legt een stevig fysiologisch fundament.
Volgens Wiggers plukken jonge lopers daar later de vruchten van, omdat ze op volwassen leeftijd fysiologisch veel belastbaarder zijn om heelhuids over te stappen naar de marathon.

Handige bronnen en links:
Wikipedia pagina van Tom Wiggers: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tom_Wiggers

Aandachtsgebieden Tom Wiggers binnen het Anna Ziekenhuis in Eindhoven: https://www.annaziekenhuis.nl/voor-jou-als-patient/algemeen/onze-zorgverleners/tom-wiggers/

Aflevering 101 over de fysiologische verschillen tussen kinderen en volwassenen met inspanningsfysioloog Tim Takken: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/101-kinderen-slimmer-laten-sporten-volgens-inspanningsfysioloog-tim-takken/

Aflevering 221 over hoe om te gaan met de groeispurt bij het trainen van kinderen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/221-kinderen-gezond-laten-sporten-volgens-de-asm-masters-of-movement/

Aflevering 266 met Coen Bongers over de gevaren van een hitteberoerte: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/266-hoe-een-hitteberoerte-te-voorkomen-volgens-thermofysioloog-coen-bongers/

Aflevering 79 over de vermeende gevaren van een marathon: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/79-nog-meer-marathonpraat-over-de-pacer-en-het-gevaar-van-een-marathon-lopen/

Consensus statement over deelname jeugdige sporters aan (ultra)lopen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33704697/

Kinderen en deelname aan de marathon, wat zijn de risico’s?: https://www.mdpi.com/2411-5142/9/1/47#B40-jfmk-09-00047

Weinig medische problemen bij kinderen die de Twin Cities marathon liepen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20606519/

Advies ‘International Marathon Medical Directors Association’ over leeftijdsgrenzen voor deelname aan marathon (18 jaar) uit 2009: https://immda.org/wp-content/uploads/2015/08/Spring-2009-Revised-Children-and-Marathoning.pdf

De richtlijn van de Atletiekunie over minimumleeftijden bij hardloopwedstrijden, opgesteld door een Medische Commissie waar Tom Wiggers als sportarts lid van was: https://www.atletiekunie.nl/kenniscentrum/wedstrijdorganisatie/loopevenementen/opzetten-evenement/

—-
De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.

Zie ook:
WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nl
INSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcast
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcast
PODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listen
VRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcast