Kunst van het onderwijs

'Verwarring is de eerste stap op weg naar wijsheid. Bij mensen die nooit twijfelen gebeurt niet veel'. Gert Biesta formuleert zorgvuldig en precies, maar schuwt scherpe uitspraken niet. Als eerste gast van 'De kunst van onderwijs' spreekt hij over de betekenis van kunst voor het onderwijs. Wat kunnen kunst en onderwijs van elkaar leren?
Volgens Biesta zijn beide in essentie dialogische processen. Een kunstenaar gaat in het maken een dialoog aan met het materiaal en laat daarin ruimte voor wat kan ontstaan. Wat ontstaat, ontstaat in dialoog. De kunstenaar is dienstbaar aan dat proces. De docent staat voor eenzelfde uitdaging. Hij zet zichzelf op het spel en maakt daarmee ruimte voor de student om zich ook open te stellen voor wat zich in het proces aandient. Biesta ziet dat als wezenlijk. De taak van het onderwijs is niet slechts om arbeidskrachten te produceren. In goed onderwijs staat niets minder op het spel dan het eigen leven van de student.
Een samenleving die het bestaan van de kunsten niet kan verdragen is een totalitaire samenleving, ofwel, een gezonde democratie heeft kunst nodig, omdat kunst ruimte maakt voor twijfel, voor het onverwachte. Goed onderwijs begrijpt dat door die ruimte ook te scheppen.
Wat vraagt dat van de docent? Vooral de bereidheid om zichzelf op het spel te zetten. Op de vraag 'Hoe kunnen we nu beginnen aan een proces waarvan we de uitkomst niet kennen als we er geen tijd voor maken?' antwoord Biesta: 'Door gewoon te beginnen'.

In 'De kunst van het onderwijs' onderzoeken Nitie en Ruben wat kunst kan betekenen voor onderwijs. We verkennen twee perspectieven: Kunst in onderwijs en Onderwijs als kunst. Kunst is een wezenlijk onderdeel van de menselijke ervaring. Het helpt ons betekenis te geven aan het leven. Maar die waarde is in onze economisch gedreven samenleving steeds meer naar de achtergrond verdwenen – ook in het onderwijs, waarin het vooral lijkt te gaan om prestatie, productie en efficiëntie.
Maar kunnen we het ons permitteren andere vormen van intelligentie dan alleen het rationeel-cognitieve te negeren? Juist bij complexe maatschappelijke vraagstukken is anders leren kijken essentieel. Kunst biedt ruimte aan verbeelding, meerduidigheid, gelaagdheid. We spreken met kunstenaars, docenten, wetenschappers en studenten over hun ervaringen met onderwijs en ideeën over beter onderwijs.