Leve het Onderwijs

IN de slotaflevering van deze serie onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. Vandaag schuiven Karen Heij en Jan Jaap Hubeek aan. Karen is bekend van haar proefschrift 'Van de kat en de bel', dat 5 jaar geleden dit dossier aan het licht bracht. Jan Jaap is directeur-bestuurder van het NIVOZ en de podcastmaker die Karen 5 jaar geleden interviewde over haar proefschrift.
Samen blikken zij terug op de afgelopen 5 jaar en het afgelopen jaar in het bijzonder. Ook horen we van Karens nieuwe onderzoek en boek en werpen we een licht op wat nodig is om de brede dialoog over de doorstroomtoets, vroege selectie en het onderwijsstelsel voort te zetten. Een bijzondere afsluiting van deze spraakmakende serie.
Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders perspectief.
Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering ontvangt hij twee rectoren uit het voortgezet onderwijs. Deze waren als ‘ontvangende scholen’ betrokken bij de situatie in voorjaar 2025. Jan-Mattijs Heinemeijer en Jeroen Klooster geven hun visie op hoe de 4 scholen dit hebben aangepakt en de maatregelen die vanuit het ministerie genomen zijn. Ook kijken ze vooruit naar het bredere debat dat gevoerd gaat worden.
Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen.
Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Onder de rook van de Hoogovens, met zicht op de sluizen van het Noordzeekanaal, bevindt zich het kantoor van Atlant Basisonderwijs. Annemarie Trouw is daar bestuurder en in overleg met haar Raad van Toezicht is er ruimte gemaakt voor een bestuurder in opleiding; Floor Braet. Een 'bestuurder in opleiding' in de praktijk van alledag, welteverstaan.
Als je beiden er bevlogen over hoort vertellen, is het een logische stap die voor veel mensen binnen de organisatie op allerlei manieren ruimte en ontwikkeling biedt. Toch is dit initiatief geen gemeengoed binnen onderwijsland. Eerder een uitzondering.
In een open gesprek leren we hoe deze plek tot stand is gekomen en wat het brengt. Hoe gaan ze om met loslaten en vertrouwen? Hoe zijn ze transparant naar elkaar en naar andere collega's? En praktisch: waarin verschilt dit van een tweehoofdig bestuur en waarom en met welke afspraken werkt het zo goed? Igor Verettas mag namens Leve het Onderwijs! een kijkje nemen achter de schermen van dit rijke initiatief.

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering is hij te gast bij de Radboud Universiteit Nijmegen. Hier interviewde hij Eddie Denessen (hoogleraar onderwijs en sociale gelijkheid) en Floris Burgers (onderwijsantropoloog en Postdoc). Zij delen hun visie op de situatie dit voorjaar en de maatregelen die genomen zijn. En hoe ze vooruitkijken naar het bredere debat en de afname van de toets in 2026. Een aflevering met taboedoorbrekende uitspraken en nieuwe zienswijzen.
"Een eindadvies geven is veel foutengevoeliger en problematischer dan alleen die doorstroomtoets. Het geven van zo'n voortgezet onderwijs label brengt juist kansenongelijkheid."
In het voorjaar van 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen in Alkmaar/Bergen en Haarlem de vrije keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Een groot aantal ouders kozen ervoor om de toets niet te laten afnemen. Uiteindelijk hebben het Ministerie en de inspectie van onderwijs ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat de bestuurders en schooldirecteuren heeft bewogen, we beluisteren het perspectief van de leerlingen, leerkrachten en ouders en vragen naar de ervaringen vanuit de politiek. Dossier doorstroomtoets wordt mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Merel van der Wal is al sinds jaar en dag als ‘huiswetenschapper’ verbonden aan Leve het Onderwijs! Tijd voor Igor Verettas om deze universitair docent en themaleider Onderwijsonderzoek van het Radboud Teaching and Learning Centre eens te bevragen op haar favoriete onderwerp: systeemdynamica.
“Je kijkt naar een heel systeem en daar onderscheid je verschillende elementen in. De manier waarop deze samenhangen, bepalen waarop het systeem zich als geheel gedraagt. Bijvoorbeeld bij problemen waar niet duidelijk is wat het probleem is, laat staan wat de oplossing zou kunnen zijn, kan dit enorm helpen.”
Deze participatieve wijze van onderzoek kan binnen het onderwijs bijvoorbeeld vraagstukken rondom kwaliteit of inzet van middelen scherper maken. Door anders te kijken, complexiteit te erkennen en goede vragen te stellen, helpen Merel en haar collega’s organisaties verbeteren.
“Zo kun je rondom een kwestie samen een model bouwen. Complexiteit is een vast onderdeel hierin. En de samenhang tussen allerlei relaties. We delen verdiepende kennis over wat een antwoord wel en niet zegt en het is belangrijk dat iedere participant goed het verschil toepast tussen observeren en interpreteren.”
Ook een antwoord als een toetsuitslag zegt Merel lang niet alles: “Toetsen zijn momentopnames en je ziet hierdoor niet wat er in de tussenliggende tijd gebeurd. Juist als leraar heb je daar samen met de leerling en de ouders iets te doen. Het tussenliggende proces van ontwikkeling in kaart brengen. Hoe doe je dat samen?”
Deze podcast, waarin je bij de tweede en zelfs de derde keer luisteren weer nieuwe dingen ontdekt, wordt je aangeboden door Leve het Onderwijs!.