Beter | BNR

De Nederlandse zorg leunt steeds zwaarder op digitale systemen, en die worden vaak geleverd door een handjevol grote IT-bedrijven. Dat maakt de sector kwetsbaar: één verstoring bij een leverancier in de keten kan tientallen ziekenhuizen tegelijk raken. Dat bleek in april 2026, toen een ransomware-aanval op softwareleverancier ChipSoft zorginstellingen dwong systemen offline te halen en terug te vallen op noodprocedures.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe kwetsbaar de Nederlandse zorg digitaal is, en hoe ziekenhuizen zich wapenen tegen hackers, uitval en sabotage. Dit is deel vier en het slot van de serie Zorg in tijden van crisis. Te gast zijn Bert Moorlag, Corporate Information Security Officer (CISO) bij het UMC Groningen en voorzitter van het CISO-netwerk van de umc's, en Suzanne Bakermans, senior adviseur zorg en bedrijfsvoering bij Berenschot, die dreigingsanalyses opstelt voor zorginstellingen.
Moorlag schetst een sector die digitaal permanent onder vuur ligt: ziekenhuizen worden dagelijks aangevallen, en de dreiging verschuift. Naast hit-and-run met ransomware en losgeld ziet hij steeds vaker spionage en pogingen om gegevens te manipuleren. Een aangepaste bloedgroep of bloeddruk in een dossier is levensgevaarlijk, en moeilijker te ontdekken dan een platgelegd systeem. Hij legt uit hoe het zorgexpertisecentrum Z-CERT helpt bij incidenten, waarom honderd procent veiligheid een illusie is, en hoe het UMCG met red teaming en oefeningen test hoe ver aanvallers kunnen komen.
Bakermans neemt de luisteraar mee naar de werkvloer op het moment dat het patiëntendossier uitvalt: de arts staat blind aan het bed, zonder digitaal dossier en zonder papieren terugval. Ze legt uit hoe ziekenhuizen kritieke processen, beheersmaatregelen en herstelvermogen op orde brengen, en waarom kleinere zorgorganisaties zoals de wijkzorg en de VVT achterblijven. Ook de nieuwe Cyberbeveiligingswet komt aan bod, die cyberveiligheid een verplichte bestuurstaak maakt en bestuurders een trainings- en meldplicht oplegt.
Verder gaat het over de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, over digitale autonomie en exit-strategieën, en over wat een gewone zorgmedewerker zelf kan doen.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse krijgsmacht en defensie-industrie zijn flink aan het opschalen, maar hoe zit dat met de zorg? Wat gebeurt er bijvoorbeeld als Nederlandse militairen gewond raken aan het front, terwijl ziekenhuizen in eigen land tegelijkertijd onder druk staan? Te gast: brigadegeneraal Diana Verweij, commandant van de Defensie Gezondheidszorg Organisatie, en Stijn Goossens, maker van het radioprogramma BNR Beter.
Verweij is verantwoordelijk voor de medische zorg van militairen: van huisartsenzorg en geestelijke gezondheidszorg tot ziekenhuiszorg en revalidatie. Bij een militaire inzet gaan medische teams mee naar het operatiegebied. Een deel van die capaciteit komt uit Nederlandse ziekenhuizen, waar reservisten naast hun burgerbaan ook voor Defensie inzetbaar zijn. Dat zorgt voor een ingewikkeld spanningsveld. De Nederlandse zorg kampt al jaren met personeelstekorten. Wanneer Defensie medische specialisten oproept voor een militaire missie, zijn die tijdelijk niet beschikbaar voor patiënten in Nederland.

De coronapandemie heeft duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar zorgsystemen een toeleveringsketens kunnen zijn. Tegelijkertijd heeft de Defensie er veel van geleerd, zegt Verweij. 'De coronatijd is echt een leermodel geweest en best veel organisaties hebben daar geleerd dat het nodig is een noodplan te hebben.'
De oorlog in Oekraïne laat zien dat moderne conflicten andere medische uitdagingen met zich meebrengen dan eerdere oorlogen. Militair artsen krijgen vaker te maken met scherfverwondingen, explosieletsel, ernstige brandwonden en complexe verwondingen aan hoofd en gezicht. Daarom krijgen militaire zorgverleners aanvullende trainingen die specifiek gericht zijn op oorlogsgeneeskunde. Defensie verwerkt de ervaringen uit Oekraïne direct in opleidingen en protocollen
BNR Beter

Luister naar de afleveringen van BNR Beter over zorg in oorlogstijd

Nu al tekorten medicijnen en medische hulpmiddelen: hoe weerbaar is de zorg bij een crisis?

Hoe de zorg in oorlogstijd verandert: 'Een rood kruis is nu een schietschijf'

Waarom elke zorgverlener een oorlogstaak moet krijgen
Over In het defensief
In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.
Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments.
Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.
Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar haalt de Nederlandse zorg extra handen vandaan als er een oorlog of grootschalige crisis uitbreekt? In deel 3 van deze vierdelige serie Zorg in tijden van crisis draait het om de mensen: wie staan er paraat, wat moeten zij kunnen, en hoe organiseer je dat in een sector die nu al kampt met grote personeelstekorten?
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de personele weerbaarheid van de Nederlandse zorg. Te gast zijn drie experts die dagelijks werken aan zorgcapaciteit voor crisistijd: Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve, Saskia Meerhoff, kolonel-vliegerarts en commandant van het Instituut samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen (IDR), en Michiel Verhofstad, hoogleraar en hoofd Traumachirurgie van het Erasmus MC.
De Nationale Zorgreserve ontstond tijdens de coronacrisis als burgerinitiatief en telt inmiddels ruim 5.000 (oud-)zorgprofessionals: gepensioneerden, studenten en mensen die in een ander vak werken, maar binnen 24 uur inzetbaar zijn bij een pandemie, een militaire crisis of een klimaatcrisis. De Algemene Rekenkamer was vorige maand kritisch: er is nog nooit echt geoefend met de reservisten zelf. De Schepper legt uit hoe de reserve zich daarop voorbereidt, en waarom zorgreserves in de toekomst ook een model kunnen zijn voor reserves in techniek, logistiek en veiligheid.
Defensie werkt al jaren samen met veertien relatieziekenhuizen. Per ziekenhuis staan drie chirurgische teams klaar: één team beroepsmilitairen en twee teams militair getrainde reservisten, samen 42 teams die in het uiterste geval mee naar het front gaan. Meerhoff vertelt hoe die civiel-militaire uitwisseling werkt, en waarom ook de burger zelf een taak heeft, van noodpakket tot afspraken thuis bij 72 uur stroomuitval. Haar stelling: Defensie is er om de eerste slag te winnen, maar de oorlog win je als samenleving.
Verhofstad schetst wat er in een ziekenhuis gebeurt als het echt misgaat: opschalen door reguliere zorg af te schalen, en uiteindelijk triëren. Hij pleit ervoor dat elke zorgprofessional vooraf een vaste crisistaak krijgt en dat vergeten basisvaardigheden, zoals wondverzorging, opnieuw worden getraind.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presenteerder. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe goed is de Nederlandse zorg voorbereid op oorlog, cyberaanvallen of andere grote crises? In deel 2 van de vierdelige serie ‘zorg in tijden van crisis’ onderzoekt BNR Beter welke medische kennis nodig is om de zorg draaiende te houden als de samenleving ontwricht raakt. Want oorlogszorg vraagt om andere vaardigheden, andere systemen en een andere mentale voorbereiding dan de reguliere zorg.
In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met drie experts die dagelijks bezig zijn met medische weerbaarheid in crisissituaties. Te gast zijn Edith Willigendael, vaatchirurg en Kolonel-arts bij Defensie, Ruud Wong Chung, fysiotherapeut en onderwijskundig onderzoeker, en Fieke Bruggeman-Everts, sociaal wetenschapper en beleidsadviseur bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum.
Edith Willigendael vertelt hoe moderne oorlogsvoering de medische zorg fundamenteel verandert. Door drones ontstaan andere soorten verwondingen dan in eerdere conflicten, terwijl mobiele ziekenhuizen en medici zelf steeds vaker doelwit zijn geworden. Ze beschrijft hoe Oekraïne noodgedwongen werkt met kleine, ondergrondse zorgposten dicht bij het front, en waarom Nederland lessen moet trekken uit landen als Oekraïne en Polen als het gaat om cyberveiligheid, logistiek en paraatheid.
Ruud Wong Chung vertelt over het internationale project Netherlands for Superhumans, waarbij Oekraïense multidisciplinaire revalidatieteams zes weken lang in Nederland worden opgeleid. Dat project is onderdeel van een bredere Nederlands-Oekraïense samenwerking om de revalidatiezorg in Oekraïne op te schalen voor oorlogsslachtoffers met amputaties, hersenletsel en zwaar trauma. Nederlandse experts uit onder meer De Hoogstraat, UMC Utrecht en ARQ trainen honderden Oekraïense zorgverleners. Tegelijkertijd leren Nederlandse medici juist van de flexibiliteit en creativiteit waarmee Oekraïense ziekenhuizen onder extreme druk moeten functioneren.
Het Project Netherlands for Superhumans wordt gefinancierd door RVO, binnen het Ukraine Partnership Facility (UPF). Betrokken partners zijn Stichting “Netherlands for Ukraine Foundation” (NL4UA), Stichting “Healthcare4Ukraine” en Charitable Fund “Superhumans”.
Fieke Bruggeman-Everts legt uit waarom mentale weerbaarheid minstens zo belangrijk is als medische kennis. Op basis van de coronacrisis ontwikkelde ARQ samen met de zorgsector een landelijke richtlijn voor psychosociale ondersteuning van zorgprofessionals. Daarin staan aanbevelingen over peer support, teamcultuur en stressbegeleiding voor mensen in hoog-risicoberoepen zoals zorg, defensie en ambulancezorg. Volgens Bruggeman-Everts begint goede crisiszorg bij een veilige werkomgeving waarin collega’s elkaar ondersteunen en problemen vroegtijdig bespreekbaar zijn.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse zorg draait is afhankelijk van snelle, internationale toeleverketens als het gaat om medische hulpmiddelen en geneesmiddelen. Ziekenhuizen en apotheken houden maar kleine voorraden aan en bestellen wat ze nodig hebben, vaak voor een paar dagen vooruit. Dat is efficiënter en goedkoper, maar kwetsbaar zodra er iets misgaat: wat gebeurt er bij een oorlog, een cyberaanval, een blokkade of een fabriek die stilvalt? Tekorten aan medische hulpmiddelen en medicijnen zijn nu al voelbaar in de zorg. Hoe goed is Nederland eigenlijk voorbereid op het moment dat de aanvoer echt stokt?
Dit is deel 1 van de vierdelige serie 'zorg in tijden van crisis' van BNR Beter, over de voorbereiding van de Nederlandse zorg op crisis en conflictsituaties.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe weerbaar de Nederlandse toevoer van geneesmiddelen en hulpmiddelen is in tijden van crisis en oorlog. Te gast zijn Jeroen de Lange, Directeur Supply Chain Benelux bij Mediq, distributeur van medische hulpmiddelen aan ziekenhuizen en zorginstellingen, Bart Smals, bestuurder bij het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen (LCG), voormalig apotheker, en Jonathan van Veelen, projectleider van het Iris-project, dat in opdracht van het ministerie van VWS een crisisplan opstelt voor de aanvoer van medische hulpmiddelen.
De drie gasten kijken elk vanuit hun eigen rol naar dezelfde vraag: wat gebeurt er met de zorg als de spullen opraken? Jeroen de Lange vertelt hoe Mediq zich als distributeur wapent tegen verstoringen, van meerdere leveranciers tot afspraken over transport bij een langdurige stroomstoring. Bart Smals legt uit hoe het LCG medicijntekorten in goede banen leidt en hoe artsen behandelingen aanpassen als een middel schaars wordt. Jonathan van Veelen schetst hoe de Nederlandse sector voor medische hulpmiddelen nu werkt aan een draaiboek voor het moment dat het echt misgaat.
Het gesprek gaat over de lessen van corona, de afhankelijkheid van productielanden als India en China, en de vraag hoeveel noodvoorraad eigenlijk nodig is. Een rode draad: weerbaarheid zit niet alleen in grote voorraden, maar vooral in vertrouwen, samenwerking en duidelijke afspraken over wie wat doet als de nood aan de man komt.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.