Beter | BNR

Veertig procent van de nieuwe medicijnen die in Nederland via een voorwaardelijke vergoeding op de markt komen, blijkt uiteindelijk nauwelijks meerwaarde te bieden ten opzichte van bestaande behandelingen. Tegelijkertijd wacht bijna de helft van alle weesgeneesmiddelen in de zogeheten sluis, terwijl patiënten in buurlanden soms al jaren toegang hebben. Alle partijen zijn het erover eens: het huidige toelatingssysteem voor nieuwe medicijnen in Nederland werkt niet goed. Maar over de oplossing lopen de meningen uiteen, en een nieuw toekomstbestendig stelsel roept bij patiënten en de industrie juist nieuwe zorgen op.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de toegang tot nieuwe geneesmiddelen in Nederland. Te gast zijn Wim Goettsch, hoogleraar Health Technology Assessment aan de Universiteit Utrecht en adviseur bij Zorginstituut Nederland, Carla Hollak, hoogleraar geneesmiddelen en samenleving aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van RareNL, en Peter Bertens, strategisch adviseur innovatie bij de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen.
Wim Goettsch legt uit hoe het beoordelingsproces voor nieuwe medicijnen in Nederland werkt. De Europese medicijnautoriteit EMA toetst vooral of een middel veilig is en werkt, maar niet of het beter is dan wat er al beschikbaar is. Dat oordeel is aan nationale instanties als het Zorginstituut. Goettsch wijst op een fundamenteel probleem: veel nieuwe middelen zijn slechts incrementeel beter, terwijl ze wel de hoofdprijs kosten. Een hogere prijs zou in verhouding moeten staan tot de werkelijke meerwaarde, maar dat is in de praktijk zelden het geval.
Carla Hollak benadrukt dat patiënten met zeldzame ziekten dubbel de dupe zijn van het huidige systeem. Juist voor deze groep is bewijs vaak schaars en onzeker, wat leidt tot langdurige sluistrajecten. Ze pleit voor een dynamischer aanpak, waarbij medicijnen voorwaardelijk worden toegelaten op basis van gecontroleerd gebruik en gefaseerde beprijzing. Ze is daarom initiatiefnemer van het Orphan Drug Access Protocol, een lopende pilot met drie weesgeneesmiddelen die langs deze weg toegang hebben gekregen tot de markt.
Peter Bertens schetst de positie van de farmaceutische industrie en wijst op de geopolitieke dimensie van het debat. Hij haalt aan dat Nederland 43 procent van de beschikbare weesgeneesmiddelen vergoedt, een rapportcijfer van 4,3. Bovendien dreigt beleid vanuit Washington, waar de Trump-administratie Europese lage prijzen als oneerlijk bestempelt, indirect de beschikbaarheid van medicijnen in Nederland te raken. Alle drie de gasten zijn het erover eens dat het systeem vastloopt en er is een herziening nodig, waarbij meer dynamiek, betalen naar prestatie en Europese samenwerking centraal moeten staan.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De helft van de meer dan een miljoen Nederlanders met een zeldzame aandoening heeft nog nooit een diagnose gekregen. Geen naam voor de aandoening, geen genetische oorzaak, geen gerichte behandeling, geen houvast voor de toekomst. Dat is niet alleen een medisch probleem: het is een jarenlange odyssee vol onzekerheid voor patiënten en hun families. Op 23 en 24 april vond in het Radboudumc in Nijmegen de eerste nationale Undiagnosed Hackathon plaats, waarbij specialisten van alle zeven Nederlandse universitaire medische centra in 48 uur proberen door te dringen tot de DNA-raadsels achter die moeilijk diagnosticeerbare zeldzame aandoeningen.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens de hackathon live op locatie. Te gast zijn Helger IJntema, hoofd laboratorium genoomdiagnostiek bij het Radboudumc, en Gijs Santen, hoogleraar en afdelingshoofd klinische genetica bij het LUMC in Leiden.
Aan de hackathon doen zo'n 140 specialisten mee: klinisch genetici, laboratoriumspecialisten, bio-informatici en wetenschappers, verdeeld in interdisciplinaire teams die elk een handvol patiëntdossiers analyseren. Voor 33 patiënten wordt in 48 uur geprobeerd te vinden wat eerder niet lukte. Helger IJntema legt uit hoe het laboratoriumproces eruitziet: DNA wordt geïsoleerd uit bloed, vervolgens uitgelezen en vergeleken met een referentiegenoom, waarbij bio-informatica en AI al veel voorwerk doen door irrelevante varianten te filteren.
Gijs Santen legt uit waarom een diagnose zo veel meer is dan een naam. Het beëindigt de diagnostische achtbaan, maakt gerichte behandeling mogelijk, geeft uitsluitsel over herhalingskansen bij een kinderwens en biedt soms toegang tot specifieke therapieën.
Centraal in de aflevering staat de rol van nieuwe DNA-technologie, met name long read sequencing, waarbij het DNA niet in kleine fragmentjes maar in grote stukken wordt uitgelezen. De puzzelanalogie die beide gasten gebruiken maakt het verschil concreet: grotere puzzelstukjes betekenen minder gaten en een completer beeld. Radboudumc is wereldwijd koploper in de klinische implementatie van deze techniek en gebruikt long read sequencing inmiddels voor zo'n 5.000 analyses per jaar. Een uitgebreidere aflevering van BNR Beter over deze innovatie techniek is hier terug te luisteren.
De aflevering bevat ook persoonlijke verhalen van betrokken families. Robin Mom vertelt over zijn zoontje Sepp, die met 8% zicht leeft en voor wie de hackathon zijn tweede kans op een diagnose is. Lonneke deelt hoe de diagnose van haar zoon Bram, gevonden tijdens een internationale hackathon twee jaar geleden, hun gezin rust en richting gaf na bijna zes jaar zoeken.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De MRI-scanner bestaat ruim vijftig jaar, maar heeft nog altijd een fundamenteel probleem: je moet stil liggen in een nauwe buis, terwijl veel ziekten te maken hebben met beweging. Knieproblemen, hartaandoeningen, spierziekten en verteringsziekten zijn allemaal gerelateerd aan houding en inspanning, niet aan de horizontale rustpositie. Toch baseert de diagnostiek zich nog altijd op precies dat statische beeld. Dat gaat veranderen, met twee afzonderlijke projecten die elk 20 miljoen euro aan NWO-subsidie ontvingen.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen twee innovaties die medische beeldvorming ingrijpend kunnen veranderen. Te gast zijn Nico van den Berg, hoogleraar Computational Imaging aan het UMC Utrecht en projectleider van het BioMotive-consortium, en Monique Bernsen, hoofd operations van de AMIE Core Facility bij het Erasmus MC in Rotterdam.
Van den Berg werkt aan de eerste walk-in MRI ter wereld: een cilindervormige scanner met een tunnelopening van bijna twee meter, waarin onderzoekers het menselijk lichaam kunnen scannen tijdens lopen, fietsen, roeien of een inspanningstest op de loopband. De machine wordt gebouwd in Utrecht en moet rond 2030 beschikbaar komen voor wetenschappelijk onderzoek. Eerder, al volgend jaar, wordt op de Universiteit Twente een open 0,5 Tesla MRI geplaatst waar mensen rechtop kunnen staan, als tussenstap richting die volwaardige bewegende scanner. Beide faciliteiten zijn gefinancierd via de Nederlandse Wetenschappelijke Organisatie en bedoeld als nationale onderzoeksinfrastructuur, niet als reguliere diagnostiek voor patiënten.
Bernsen werkt aan een andere uitdaging: het samenvoegen van MRI en echografie in één apparaat. Beide technieken meten andere eigenschappen van weefsel, en juist die combinatie op hetzelfde moment levert informatie op die nu niet bestaat. Bijzonder interessant voor kankeronderzoek, waarbij onderzoekers stap voor stap willen volgen hoe een geneesmiddel bij een tumor aankomt, door de vaatwand trekt en door de cel wordt opgenomen. Haar project, onderdeel van het AMICE-consortium, loopt tien jaar en richt zich op ziekten van de hersenen, het hart en oncologie. Een bijkomend doel is het beperken van het gebruik van proefdieren door virtuele basismodellen van ratten en muizen beschikbaar te maken voor de gehele onderzoeksgemeenschap.
Beide gasten bespreken ook wanneer de inzichten uit dit fundamentele wetenschappelijke onderzoek kunnen doorstromen naar de reguliere klinische praktijk, en welke ziektebeelden zij als eerste willen onderzoeken zodra hun apparaten operationeel zijn.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruim 81.000 mensen in Nederland krijgen jaarlijks de diagnose huidkanker, en dat aantal groeit nog steeds. Huidkanker is daarmee de snelst groeiende kankervorm in ons land. De kans op genezing is groot als de aandoening vroeg wordt ontdekt, maar het aantal dermatologen groeit niet mee met de toestroom van patiënten. Huisartsen moeten gemiddeld tien mensen met een verdacht plekje zien om één patiënt met een daadwerkelijke huidkankerverdenkig door te sturen. De druk op het systeem neemt dus toe, en de wachtkamers ook.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe een AI-gestuurde app het vroege opsporingsproces kan ontlasten. Te gast zijn Erik de Heus, CEO van SkinVision, en Marlies Wakkee, dermatoloog, hoogleraar en onderzoeker aan het Erasmus MC Kanker Instituut.
De SkinVision-app stelt gebruikers in staat een foto te maken van een verdacht plekje op de huid. Een AI-algoritme, getraind op 200.000 beelden, beoordeelt vervolgens het risico. Erik de Heus legt uit hoe de technologie werkt: 90 procent van de foto's kan direct worden beoordeeld via de zogeheten smart check, waarbij gebruikers direct uitslag krijgen. De sensitiviteit van het systeem ligt boven de 88 procent, met als doel de 90 procent te benaderen. Inmiddels kunnen 5 miljoen gebruikers wereldwijd de app inzetten, en in Nederland vergoedt al de helft van de zorgverzekeraars, waaronder CZ en Zilveren Kruis, het gebruik ervan.
Uit onderzoek bij een grote Nederlandse zorgverzekeraar bleek dat gebruikers van de SkinVision-app 30 procent meer huidkanker lieten opsporen, maar ook drie keer zo veel goedaardige plekken lieten onderzoeken. Dat wijst op vals-positieve uitslagen én op bezorgde gebruikers die toch het zorgsysteem instromen, ook bij een laag-risico-beoordeling. Wakkee benadrukt dat implementatieonderzoek ontbreekt: we weten dat de technologie werkt, maar niet of grootschalige inzet ook daadwerkelijk leidt tot minder zorggebruik. Zorginstituut Nederland kan de app nog niet opnemen in het basispakket bij gebrek aan dit bewijs.
Wakkee presenteert ook nieuw onderzoek: via een AI-model dat alleen een gezichtsfoto gebruikt, bleek het mogelijk om het risico op huidkanker beter te voorspellen dan via uitgebreide vragenlijsten over zonblootstelling en leefstijl. Dat biedt perspectief voor preventie, al is het vooralsnog een proof of concept.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verpleegkundigen besteden gemiddeld twee uur per dag aan logistieke taken: medicatie ophalen, labsamples wegbrengen, disposables halen en brengen. Twee uur die niet direct aan de patiënt besteed kan worden. De robot als oplossing klinkt aantrekkelijk, maar de realiteit van wat robots nu daadwerkelijk kunnen is een stuk nuchterder dan de belofte.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen wat zorgrobotica nu waard is en wat niet. Te gast zijn Willem-Jan Lamers, CEO en oprichter van Ambyon, het Brabantse bedrijf dat momenteel een logistieke zorgrobot test in Nederlandse ziekenhuizen, en Matthijs Smakman, lector Smart Systems for Healthy Living aan de Hogeschool Utrecht en onderzoeker in sociale robotica.
Matthijs Smakman heeft tien jaar onderzoek gedaan naar de inzet van robots in de zorg en ziet een groot verschil tussen wat commerciële partijen beloven en wat robots feitelijk kunnen. De humanoid robots die op sociale media basketballen en piano spelen, zijn in werkelijkheid veelal op afstand bestuurd of geprogrammeerd voor dat ene specifieke trucje. In een ziekenhuis kunnen ze nu bijna niks. De komende tien jaar verwacht Smakman nog geen doorbraak van humanoids in de zorg. Wat wel al bestaat: logistieke robots, sociale robots en de robotdweil in de gang.
Willem-Jan Lamers legt uit waarom Ambyon bewust niet voor een menselijke robot kiest. De Ambyon One is 1,30 meter hoog, rijdt op omnidirectionele wielen, beschikt over meerdere camera's en een eenvoudig uitschuifbaar armpje om liftknopjes in te drukken. Het apparaat vervoert medicatie, labsamples, cytostatica en medische apparatuur tussen afdelingen. Geen menselijke kenmerken, geen spraak, geen armen die van alles suggereren. Dat is een bewuste keuze: hoe meer menselijke eigenschappen een robot heeft, hoe hoger de verwachtingen van zorgpersoneel en patiënten worden, en hoe sneller de teleurstelling. Volgens Lamers kan de robot momenteel één uur per dag aan logistieke handelingen van een verpleegkundige overnemen. Ambyon is met de robot dit jaar genomineerd voor de Nationale Zorginnovatieprijs 2026, deze wordt uitgereikt op woensdag 15 april.
Verslaggever Stijn Goossens was aanwezig bij de pilot van de Ambyon robot in het Máxima Medisch Centrum en sprak met Inès van Haaften, Nurse Innovator bij Ambyon, Marjan Bertrams, afdelingshoofd cardiologie en Fons Segers, hoofd logistiek van het ziekenhuis. De eerste reacties zijn voorzichtig positief: na uitleg zijn medewerkers enthousiast, al zijn er ook praktische hobbels zoals drempels en communicatie met gesloten deuren.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.