Beter | BNR

Bij bijna de helft van de Nederlandse huisartsenpraktijken is inmiddels een vorm van kunstmatige intelligentie in gebruik, tegenover ongeveer een op de vijf een jaar eerder. Meestal gaat het om een taalmodel dat meeluistert in de spreekkamer en van het gesprek een notitie maakt voor het patiëntendossier. Hoeveel fouten er in die notities terechtkomen, weet op dit moment niemand precies. Het vangnet is dat de zorgverlener het nakijkt, en juist dat vangnet blijkt niet waterdicht.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe wordt bepaald of een AI-toepassing veilig genoeg is om het in de zorg te gebruiken. Te gast zijn Jessica Workum, internist-intensivist in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis en daar verantwoordelijk voor de AI-strategie en de implementatie, en André Krom, ethicus bij de sectie Ethiek en Recht van de Gezondheidszorg van het LUMC en verbonden aan het CAIRELab. Beiden zijn betrokken bij het RIGH:T-consortium, dat met een subsidie van ZonMw werkt aan een validatieraamwerk voor generatieve AI in de Nederlandse zorg.
Workum legt uit waarom huisartsen voorlopen: praktijken zijn klein en komen laagdrempeliger met dit soort tools in aanraking, terwijl een ziekenhuis te maken heeft met tientallen afdelingen en heel verschillende settings. Validatie is volgens haar de reden dat opschaling stokt. Ze illustreert automation bias met haar eigen intensive care: een ontslagbrief nakijken na een nachtdienst gaat anders dan op een woensdagmiddag. Waar dat eerder om een enkele vermoeide dokter ging, gaat het bij een landelijk uitgerold taalmodel om een fout op schaal. Het raamwerk waar RIGH:T aan werkt kent drie domeinen: de kwaliteit van de output, de maatschappelijke waarden en de invloed op de relatie tussen zorgverlener en patiënt.
Krom onderzocht met zorgprofessionals uit de huisartsenpraktijk, de ggz, de verpleeg- en thuiszorg, de psychiatrie en de intensive care wat zij van de technologie verwachten en vrezen. Tijdwinst staat bovenaan, maar de twijfel of die er ook komt staat er direct naast. Zorgverleners vrezen dat ze vaardigheden verliezen als ze niet meer zelf samenvatten, en dat een systeem dat alleen geluid opneemt de non-verbale communicatie mist, net als intonatie en sarcasme. Krom waarschuwt voor de schijntegenstelling tussen afwachten en onverantwoord experimenteren, en voor de halleluja-verhalen over modellen die protocollen beter volgen dan artsen.
Ook interessant om terug te luisteren
Geen 'wondermiddel', wél hulp bij wonden: nieuwe AI-tool verandert verpleegkundig werk over hoe het LUMC een AI-toepassing daadwerkelijk aan het bed kreeg
'Artsen weten onvoldoende hoe ze met AI moeten werken' over de AI-kennis van zorgverleners, het thema dat in deze aflevering terugkomt als AI-geletterdheid
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaarlijks krijgen in Nederland 3.200 mensen de diagnose hoofd-halskanker. Voor veel van hen is opereren de belangrijkste behandeling, met blijvende gevolgen voor spreken, slikken, eten en uiterlijk. Bestralen kan bovendien maar één keer op dezelfde plek, terwijl juist deze patiëntengroep vaak een tweede of derde tumor krijgt. In Utrecht werken onderzoekers daarom aan een medicijn dat de tumor zelf opzoekt en pas actief wordt als de arts er licht op schijnt.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de ontwikkeling van fotodynamische therapie met nanobodies. Te gast zijn Remco de Bree, hoogleraar Hoofd-Hals Chirurgische Oncologie en afdelingshoofd bij het UMC Utrecht, en Sebas Pronk, CEO en medeoprichter van biotechbedrijf Lumox.
De Bree legt uit waarom het hoofd-halsgebied zo lastig te behandelen is. Vitale functies liggen dicht op elkaar, chirurgen moeten een veiligheidsmarge aanhouden rond zenuwen en de halsslagader. Hij verwacht dat lichttherapie geen bestaande behandeling overbodig maakt, maar een extra pijler wordt in het arsenaal, in eerste instantie voor grote, oppervlakkige tumoren die van buitenaf belicht kunnen worden.
Pronk beschrijft hoe Lumox twee bestaande technieken combineert. Een nanobody, een mini-antilichaam dat tien keer kleiner is dan een gewoon antilichaam en oorspronkelijk uit lamabloed komt, brengt een lichtgevoelig medicijn naar de tumorcel. Rood licht activeert het middel alleen daar. Omdat het nanobody snel weer uit het lichaam verdwijnt, hoeft een patiënt ongeveer een uur voor en twee tot vier uur na de behandeling uit het licht te blijven, in plaats van dagen. De therapie is getest in muizen en bij kattenpatiënten. Het onderliggende onderzoek loopt al ruim tien jaar in de groep van Sabrina Oliveira aan de Universiteit Utrecht.
Verder gaat het over de financiering en de stap naar de kliniek. KWF Kankerbestrijding investeert ruim 4,5 miljoen euro in de eerste patiëntenstudie, maar Lumox heeft in totaal ongeveer 20 miljoen euro nodig tot en met fase 1. Pronk zoekt aanvullend geld bij investeerders en moet de productie opschalen van milligrammen naar tientallen grammen. Een fase 3-studie kost honderden miljoenen, waarvoor een farmaceut nodig. Ook komt de overstap van onderzoeker naar ondernemer aan bod, en de vraag hoe het Utrechtse medicijn zich verhoudt tot een Japanse concurrent die met gewone antilichamen werkt.
Over de vraag waarom nieuwe kankermedicijnen in Nederland zo laat bij patiënten belanden, is deze eerdere aflevering van BNR Beter terug te luisteren.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteerde de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland kan jaarlijks ruim 350.000 ziekenhuisopnames en bijna 500.000 consulten voorkomen door patiënten thuis te volgen in plaats van in het ziekenhuis. De technologie is er, werkt en groeit hard, maar de brede opschaling komt moeizaam van de grond. De grootste obstakels zitten niet in de zorg zelf, maar in de manier waarop die wordt bekostigd en in de versnipperde uitwisseling van patiëntgegevens.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de opkomst van thuismonitoring en de virtuele verpleegafdeling. Te gast zijn Michael van Herwerden, internist-intensivist bij het Erasmus MC en initiatiefnemer van de virtuele verpleegafdeling, en Jan Willem Spijkman, sectorbankier gezondheidszorg bij ING en medeauteur van een themastudie over thuismonitoring in ziekenhuizen.
Van Herwerden legt uit hoe de virtuele verpleegafdeling werkt: de diagnose wordt in het ziekenhuis gesteld, maar het herstel verplaatst naar de huiskamer. Patiënten meten thuis een paar keer per dag zelf hun bloeddruk en zuurstofgehalte en vullen een vragenlijst in; een gespecialiseerde telenurse beoordeelt die waarden binnen het uur en schakelt bij afwijkingen de behandelend arts in. Bloedafname loopt via een regionale prikdienst, en zelfs een infuus met antibiotica kan thuis, met hulp van een technisch thuisteam. Het Erasmus MC blijft medisch verantwoordelijk alsof de patiënt is opgenomen. Zorgpaden voor onder meer hypofyse-operaties, bacteriële infecties en hartfalen laten zien wat al kan en waar de grenzen liggen, bijvoorbeeld bij medicijnen met een nauwe marge.
Spijkman schetst de urgentie: het personeelstekort loopt op van zo'n 70.000 vacatures nu naar ruim 240.000 in 2034, terwijl de zorgvraag door vergrijzing en multimorbiditeit blijft groeien. Ongeveer de helft van de ziekenhuiszorg zou thuis kunnen plaatsvinden. Toch remt de bekostiging de opschaling af: een patiënt die naar het ziekenhuis komt, levert via de diagnose-behandelcombinaties meer op dan een belletje of een meting op afstand. Volgens Spijkman ligt de sleutel bij afspraken tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars, zoals een aanneemsom voor complexe zorg, zodat ziekenhuizen ruimte krijgen om zorg thuis op te schalen. Transitiegelden uit het Integraal Zorgakkoord en de komende doorbraakmiddelen van VWS moeten die verschuiving verder aanjagen.
Ook de uitwisseling van patiëntgegevens komt aan bod. Nederland koos ooit tegen een landelijk EPD, wat volgens Van Herwerden een grote misser was. Waar België en Finland met systemen als Kanta vooroplopen, werken initiatieven als Digizorg, Zorgviewer en CumuluZ hier nog aan een landelijk dekkend netwerk, met de Europese EHDS-verordening in 2031 als stok achter de deur.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens het WK voetbal draait alles om fitte spelers, en achter de schermen verschuift de sportgeneeskunde van behandelen naar voorkomen. Met camera's langs het veld en sensoren in de schoen proberen wetenschappers blessures te zien aankomen voordat ze ontstaan. Met een belangrijk doel: een gescheurde voorste kruisband betekent negen tot twaalf maanden uit de roulatie, en in het vrouwenvoetbal gebeurt dat twee tot drie keer zo vaak als bij mannen.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens hoe technologische innovaties topsporters fitter houden, en wat de reguliere zorg daarvan kan leren. Te gast zijn Nils Jongerius, bewegingswetenschapper aan de Hogeschool van Amsterdam en co-directeur van het Amsterdam Institute of Sport Science, en Bas van Hooren, sportwetenschapper aan de Universiteit Maastricht. Ook te horen is sportarts Suzanne Huurman, head of medical staff van Curaçao op het WK voetbal.
Jongerius onderzoekt met het project PLAYSAFE hoe kruisbandblessures in het vrouwenvoetbal te voorkomen zijn. Met een kring camera's rond een training en kunstmatige intelligentie bouwt zijn team een 3D-model van elke speelster, om haar persoonlijke beweegpatroon over een heel seizoen te volgen. Wijkt dat patroon plots af, dan gaat er een signaal naar de medische staf. Het AISS, een samenwerking van de Hogeschool van Amsterdam, de VU, het Amsterdam UMC en Hogeschool Inholland, wil zulke wetenschap vertalen naar de praktijk, van topclub tot amateurveld.
Van Hooren werkt aan een slim inlegzooltje met druk- en versnellingssensoren dat de belasting op specifieke structuren, zoals de kruisband of de hamstring, per beweging in kaart brengt. Waar een GPS-tracker alleen de afgelegde afstand meet, schat zijn model de interne belasting, zodat een speler op tijd een rustdag kan inlassen. In een studie onder 220 hardlopers verminderde realtime feedback via zo'n wearable het risico en de ernst van hardloopblessures. Camerabeelden en sensoren vullen elkaar aan: camera's vangen het hele lichaam, sensoren meten continu en ook buiten het lab.
Vanaf het WK voetbal in de VS, Canada en Mexico geeft sportarts Suzanne Huurman een blik op de innovaties in de voetbalgeneeskunde: welke data bepaalt of een speler fit is, en waarom de eindbeslissing bij de mens en de trainer blijft. Huurman is head of Medical Staff bij het elftal van Curaçao. Verder gaat het over de keerzijde van alle meetdata, zoals slaapscores die mensen onterecht vermoeider maken, en over de vraag welke technologie wél behapbaar is voor de amateursport.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse zorg leunt steeds zwaarder op digitale systemen, en die worden vaak geleverd door een handjevol grote IT-bedrijven. Dat maakt de sector kwetsbaar: één verstoring bij een leverancier in de keten kan tientallen ziekenhuizen tegelijk raken. Dat bleek in april 2026, toen een ransomware-aanval op softwareleverancier ChipSoft zorginstellingen dwong systemen offline te halen en terug te vallen op noodprocedures.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe kwetsbaar de Nederlandse zorg digitaal is, en hoe ziekenhuizen zich wapenen tegen hackers, uitval en sabotage. Dit is deel vier en het slot van de serie Zorg in tijden van crisis. Te gast zijn Bert Moorlag, Corporate Information Security Officer (CISO) bij het UMC Groningen en voorzitter van het CISO-netwerk van de umc's, en Suzanne Bakermans, senior adviseur zorg en bedrijfsvoering bij Berenschot, die dreigingsanalyses opstelt voor zorginstellingen.
Moorlag schetst een sector die digitaal permanent onder vuur ligt: ziekenhuizen worden dagelijks aangevallen, en de dreiging verschuift. Naast hit-and-run met ransomware en losgeld ziet hij steeds vaker spionage en pogingen om gegevens te manipuleren. Een aangepaste bloedgroep of bloeddruk in een dossier is levensgevaarlijk, en moeilijker te ontdekken dan een platgelegd systeem. Hij legt uit hoe het zorgexpertisecentrum Z-CERT helpt bij incidenten, waarom honderd procent veiligheid een illusie is, en hoe het UMCG met red teaming en oefeningen test hoe ver aanvallers kunnen komen.
Bakermans neemt de luisteraar mee naar de werkvloer op het moment dat het patiëntendossier uitvalt: de arts staat blind aan het bed, zonder digitaal dossier en zonder papieren terugval. Ze legt uit hoe ziekenhuizen kritieke processen, beheersmaatregelen en herstelvermogen op orde brengen, en waarom kleinere zorgorganisaties zoals de wijkzorg en de VVT achterblijven. Ook de nieuwe Cyberbeveiligingswet komt aan bod, die cyberveiligheid een verplichte bestuurstaak maakt en bestuurders een trainings- en meldplicht oplegt.
Verder gaat het over de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, over digitale autonomie en exit-strategieën, en over wat een gewone zorgmedewerker zelf kan doen.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.