Beter | BNR

Op een gewone verpleegafdeling meet een verpleegkundige de hartslag en ademhaling van een patiënt drie tot vier keer per dag. Daartussen ziet niemand hoe het gaat, terwijl patiënten complexer worden en vaker alleen op een kamer met een dichte deur liggen. 's Nachts zorgen soms twee verpleegkundigen voor 36 patiënten, zegt intensivist Diederik Gommers. Continue monitoring moet die blinde vlek dichten, maar meer meten betekent ook meer alarmen.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe ziekenhuizen patiënten buiten de intensive care continu en stil in de gaten kunnen houden. Te gast zijn Gijs van Steenbergen, arts in opleiding tot cardioloog en onderzoeker in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven, en Diederik Gommers, intensivist en hoofd van de intensive care volwassenen van het Erasmus MC.
Tijdens de reportage zijn te horen: Mai Ngo, cardioloog bij de Medische Kliniek Velsen, en Anke van Es van Philips.
Van Steenbergen onderzoekt binnen het ForSee-project een camera die boven het bed hangt en op enkele meters afstand de hartslag en ademhalingsfrequentie meet. ForSee is een samenwerking van het Catharina Ziekenhuis, de TU Eindhoven en Philips. De camera registreert de minieme kleurverschillen die bij elke hartslag in de huid ontstaan. Het beeld komt niet op een scherm in de verpleegpost; een algoritme haalt er de metingen uit en geeft een signaal bij afwijkingen. Van Steenbergen ziet twee toepassingen: achteruitgang eerder opsporen, en patiënten die volgens het boekje herstellen eerder naar huis laten gaan.
Het Erasmus MC koos bewust voor een armband om de bovenarm, die ook zuurstofsaturatie en huidtemperatuur meet. Patiënten zakken soms juist op het toilet of onder de douche in elkaar, buiten het zicht van een camera. Volgens Gommers voorspelt de ademhalingsfrequentie het best of iemand achteruitgaat. Een proef op de hematologie leerde dat verpleegkundigen niet gewend zijn naar getallen op een scherm te kijken. Een nieuwe studie volgt nu de eerste honderd patiënten die van de IC naar de afdeling gaan.
Het tweede thema is alarmmoeheid. Op een IC-kamer gaan dagelijks honderden alarmen af, zegt Gommers. In het Europese onderzoeksproject SASICU test het Erasmus MC een stille IC. Daar communiceren apparaten van verschillende fabrikanten via de standaard SDC, en klinken alarmen niet aan bed maar op de pieper van de verpleegkundige. In een reportage bezoekt Stijn Goossens de opening van een Customer Experience Center van Philips in Best. Daar vertelt Ngo hoe een slimme pleister tot veertien dagen het hartritme meet.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ongeveer de helft van de uitbehandelde patiënten met agressieve lymfeklierkanker geneest na CAR-T-celtherapie. Een commerciële behandeling kost al snel meer dan 300.000 euro. Het LUMC opende op 24 september een eigen CAR-T-afdeling, met behandeling, onderzoek en een eigen productielab op korte afstand van elkaar. Toch blijft de standaardbehandeling voorlopig bij de farmaceut: het Leidse lab maakt vooral cellen voor nieuwe toepassingen die nog in onderzoek zijn.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen of academische productie CAR-T-celtherapie betaalbaarder en breder toepasbaar kan maken. Te gast zijn Joost Vermaat, internist-hematoloog in het LUMC, en Rosa de Groot, onderzoeker en hoofd van het celproductielab van de afdeling Hematologie van het LUMC.
Vermaat legt uit hoe de behandeling werkt: afweercellen van de patiënt krijgen in het lab een nieuwe antenne waarmee ze kankercellen herkennen. CAR-T kwam tot nu toe pas aan het einde van het ziektetraject, maar schuift op naar de tweede lijn. Hij is open over de keerzijde: een storm van eiwitten met hoge koorts, neurologische bijwerkingen en soms een opname op de intensive care. Vorig jaar behandelde het LUMC 38 patiënten.
De Groot beschrijft het productieproces in de cleanroom, een verdieping onder de afdeling, waar de cellen binnen een week klaar kunnen zijn. Waarom de therapie bij de een aanslaat en bij de ander niet, weet ook zij niet precies; patiënten bij wie het niet werkt lijken een uitgeput immuunsysteem te hebben. Ze werkt aan uitbreiding naar auto-immuunziekten, waarvoor het LUMC samen met Amsterdam UMC een klinische studie uitvoert, en naar kankersoorten met een andere oorsprong, zoals acute leukemie, longkanker en eierstokkanker.
Verder gaat het over de afweging om patiënten met een kleine kans op genezing de behandeling niet te geven, over het overleg met het Zorginstituut over zinnige zorg en acceptabele vergoeding, en over de samenwerking tussen de Nederlandse academische centra.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeventienduizend patiënten van Zuyderland in Zuid-Limburg worden al digitaal thuis gevolgd. In de groep die digitaal begeleid wordt, halveerde het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp. Toch levert diezelfde zorg het ziekenhuis minder op dan een bezoek aan de poli. De financiële prikkel werkt een digitale transitie nog altijd tegen, waardoor echte opschaling uitblijft.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen wat digitale zorg nu al oplevert en waarom opschalen zo moeizaam gaat. Te gast zijn Bas van Nispen, CEO van digitaal ziekenhuis Ksyos, en Esther Talboom-Kamp, voorzitter van de raad van bestuur van Zuyderland en bijzonder hoogleraar Digitale Zorg Thuis aan de Open Universiteit.
Talboom-Kamp begon uit noodzaak: een vergrijzende regio, veel armoede en een structureel personeelstekort. Zuyderland bouwde zelf een infrastructuur op waarmee verpleegkundigen op afstand hartslag, zuurstof en gewicht in de gaten houden en ingrijpen voordat een patiënt in het ziekenhuis belandt. Volledig digitaal is het nooit, benadrukt ze. Wie moeite heeft met inloggen of met medische taal kan terecht bij een fysiek loket in Heerlen of Sittard, of bij de bibliotheek.
Van Nispen bouwde een digitaal ziekenhuis zonder bedden. Ksyos levert laagcomplexe specialistische zorg op verwijzing van de huisarts, van slaapapneu tot cardiologie, en zag vorig jaar ongeveer 250.000 patiënten. Sinds 2011 zit het bedrijf aan een omzetplafond. Meer bekendheid zou meer patiënten opleveren die niet vergoed worden, dus deed Ksyos jarenlang bewust aan anti-marketing.
Verder gaat het over de vraag of de prijs van eenvoudige specialistische zorg omlaag kan, over ongecontracteerde zorg als kraamkamer voor innovatie nu het kabinet die vergoeding wil schrappen, over het ontbreken van een werkbare definitie van passende zorg, en over de vraag of het kabinet steviger moet inzetten op het Groeiplan MedTech. Talboom-Kamp hoopt in 2030 op een Scandinavisch model, met één digitaal loket dat bepaalt waar je terecht moet.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dialyse neemt maar 10 tot 15 procent van de nierfunctie over. Genoeg om in leven te blijven, niet genoeg voor een normaal leven: ruim 6.200 Nederlanders zitten drie keer per week vier uur aan een machine, en eind juli 2025 stonden 1.143 mensen op de wachtlijst voor een donornier. De behandeling bestaat sinds 1943 en aan de kern ervan is in tachtig jaar weinig veranderd. Deze maand is in het UMC Utrecht een onderzoeksprogramma gestart dat daar verandering in moet brengen: de biokunstnier, een implanteerbaar apparaat met levende niercellen dat de dialyse uiteindelijk moet kunnen vervangen.
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de start van het onderzoeksprogramma BioHybrid Kidney Crossing Borders en de routekaart naar een kunstnier. Te gast zijn Karin Gerritsen, internist-nefroloog bij het UMC Utrecht en leider van de klinische studies naar kunstnieren, en Jasper Boomker, programmamanager nierfunctievervangende technologie bij de Nierstichting.
Gerritsen legt uit hoe zo'n biokunstnier eruit moet komen te zien: een kunstmatig filter dat afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed haalt, gecombineerd met een module van gekweekte niercellen die water en nuttige stoffen terugwinnen. De grootste onzekerheid is de omvang. Een nier is ongeveer zo groot als een vuist en het apparaat moet onder de kilo blijven, misschien zelfs onder de 600 gram. Ook de plek in het lichaam is nog een open vraag, want het team wil de bloedvaten sparen die nodig kunnen zijn voor een latere donornier. Over de kans van slagen is ze eerlijk: 'we denken dat het kan, maar of het gaat lukken weten we nog niet zeker.'
Boomker schetst het grotere plaatje. Het programma is volgens de Nierstichting uniek in Europa en brengt het UMC Utrecht, de Universiteit Utrecht, de Universiteit Twente, onderzoekscentrum Imec, Stichting RegMed XB en zeven medtechbedrijven samen. Hij is open over de termijn: een volledig implanteerbaar systeem kan decennia duren, en elk implanteerbaar medisch apparaat kost al snel tien tot vijftien jaar ontwikkeling. Tegelijk wijst hij op de tussenstappen die eerder verschil maken, zoals de draagbare kunstnier waarmee patiënten thuis en op reis kunnen dialyseren, en een implanteerbaar bloedfilter dat dialyseren zonder aanprikken mogelijk moet maken.
Verder gaat het over de vraag waarom er in tachtig jaar zo weinig is veranderd aan dialyse. Gerritsen wijst op een markt die wordt beheerst door een klein aantal grote aanbieders, waardoor de huidige vorm van dialyse economisch aantrekkelijk is en de prikkel tot radicale innovatie ontbreekt. De Nierstichting richtte daarom met zorgverzekeraars CZ, Menzis en Zilveren Kruis zelf een onderneming op, en houdt patenten in beheer om grip te houden op prijs en beschikbaarheid.
Een eerdere aflevering van BNR Beter over het opsporen van chronische nierschade is hier terug te luisteren.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruim achthonderd keer vloog er het afgelopen jaar een onbemande drone heen en weer tussen de Isala-ziekenhuizen in Meppel en Zwolle, met buisjes bloed en medicijnen aan boord. Een drone is sneller, maar kan de druk op de zorg ook op personeelsvlak verlichten. Maar wat is er nog nodig om het beoogde landelijke netwerk voor medische drones van de grond te krijgen?
In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen wat een landelijk dekkend medisch dronenetwerk moet opleveren en wat de opschaling ervan tegenhoudt. Te gast zijn Kevin Woensdregt, manager drones bij ANWB Medical Air Assistance, en Klaas Henk van der Steege, als adviseur betrokken bij de proef vanuit Isala in Zwolle en Meppel.
Woensdregt legt uit wat er in zes jaar is getest: eerst paracetamol om temperatuur, trillingen en luchtvochtigheid te valideren, daarna medicatie in spuiten en uiteindelijk bloed. De drone is een klein vliegtuigje met een spanwijdte van 2,8 meter dat verticaal opstijgt, drie kilo tilt en honderd kilometer per uur op zo'n honderd meter hoogte vliegt. Technisch ging alles goed, zegt hij, maar de rem zit in het luchtruim. De route is nu afgesloten gebied, een denkbeeldig hekje tussen Meppel en Zwolle, en dat hekje kan pas weg als alle luchtruimgebruikers elektronisch zichtbaar zijn.
Van der Steege kijkt vanuit het ziekenhuis. In Meppel is 's nachts te weinig laboratoriumwerk om personeel efficiënt in te zetten; op termijn zou een klein lab zelfs kunnen sluiten. Er is tot nu toe alleen gevlogen met bloed van gezonde donoren. Voor bloed van patiënten zijn toestemming en een aparte vergunning nodig, en dat onderzoek loopt het komende jaar.
Verder gaat het over de kosten van een netwerk en de vraag wie dat gaat betalen, over samenwerking met zusterorganisaties in Oostenrijk en Zwitserland om piloten efficiënter in te zetten, over het vervoer van donororganen, en over de vraag of er op den duur ook patiënten door de lucht gaan. De proef is in augustus verlengd tot medio 2027; het consortium mikt op een landelijk dekkend netwerk in 2031.
Over deze podcast
BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.
Over de makers
Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.
Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.
See omnystudio.com/listener for privacy information.